غرامت جنگ؛ حقی که باید گرفته شود

بامدادجنوب_مریم خوئینی

در روزهای اخیر، موضوع مطالبه غرامت از ایالات متحده آمریکا به نوعی در کانون توجه افکار عمومی و برخی از مسئولان قرار گرفته است. هرچند سابقه این مطالبه به اقدامات مداخله‌جویانه، تحریم‌های وارد بر کشور در گذشته بازمی‌گردد. در همین راستا سید احسان قاضی‌زاده هاشمی یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی با یادآوری قطعنامه ۵۹۸ و تأکید بر لزوم جبران خسارت‌های ناشی از جنگ، معتقد است نکته‌ای که در طول این مدت کمتر به آن پرداخته شده و ایران یک‌بار درباره آن به ویژه در پایان جنگ ایران و عراق و قطعنامه ۵۹۸ آسیب جدی دیده است، بحث دریافت غرامت است.

قاضی‌زاده هاشمی متذکر شد: در قطعنامه ۵۹۸ برای پایان یافتن جنگ ایران و عراق، به موضوع غرامت هیچ اشاره‌ای نشد. با وجود اینکه عراق متجاوز و آغازگر جنگ بود و صدها هزار نفر از رزمندگان ما را به شهادت رساند و جانبازان زیادی بر جای گذاشت، خسارات فراوانی به ما تحمیل کرد، اما به علت عدم گنجاندن بندی برای دریافت غرامت، ایران نتوانست در طول این چند دهه از عراق غرامتی بابت هشت سال جنگ تحمیلی دریافت کند چه درباره شهدا، چه جانبازان، چه آزادگان و چه خسارات واحدهای صنعتی و تولیدی و منازل مسکونی. این در حالی است که در جنگ کویت و عراق، بندی برای غرامت گنجانده شد و کویتی‌ها سال‌ها غرامت جنگ و حمله عراق به کویت را دریافت کردند.

نماینده مردم فریمان در مجلس شورای اسلامی تأکید کرد که بنابراین یکی از اصلی‌ترین موضوعات، بحث گرفتن و اخذ غرامت از متجاوز است. این موضوع باید حتماً در مذاکرات احتمالی به عنوان یکی از اصول کلیدی لحاظ و پیگیری شود. ما در این گزارش تلاش کرده‌ایم ابعاد مختلف این مطالبه، واکنش‌های داخلی و بین‌المللی، و چشم‌انداز حقوقی آن را بررسی کنیم.

محمدحسین رفیعیان وکیل و کارشناس حقوقی در گفت‌وگو با بامدادجنوب در این باره گفت: به عنوان یک حقوقدان، می‌توانم بگویم که موضوع جبران خسارات ناشی از جنگ رمضان و اقدامات خصمانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و مردم ایران، یک موضوع بسیار مهم و حساس است که از نظر حقوق داخلی و بین‌المللی، باید مورد بررسی و پیگیری قرار گیرد.

وی افزود: از نظر حقوق داخلی، قانون الزام دولت به پیگیری جبران خسارات ناشی از اقدامات و جنایات آمریکا علیه ایران و اتباع ایرانی، که در سال ۱۳۹۵ تصویب شد، دولت را موظف کرده است که رأساً یا از طریق حمایت از اشخاص و اتباع ایرانی، اقدامات مقتضی را برای جبران خسارت و اخذ غرامت کامل از دولت ایالات متحده آمریکا به عمل آورد.

این حقوق‌دان در ادامه یادآور شد: از نظر حقوق بین‌المللی، جمهوری اسلامی ایران بر اساس اصول و قواعد حقوق بین‌‌الملل، از جمله منشور سازمان ملل متحد، کنوانسیون‌های ژنو، حق دارد که برای جبران خسارات ناشی از جنگ رمضان و سایر اقدامات خصمانه آمریکا و رژیم صهیونیستی، اقدام کند.

رفیعیان تصریح کرد: در این راستا، یکی از راهکارهای مهم، پیگیری و طرح دعوی در مجامع بین‌المللی، از جمله دیوان بین‌‌المللی دادگستری، است. این دیوان موظف است به عنوان یک مرجع قضایی بین‌المللی، به بررسی این موضوع بپردازد و رای صادر کند.

وی بیان کرد: همچنین، ارائه گزارش‌‌های مستند و دقیق از خسارات وارده به ایران و اتباع ایرانی، به مجامع بین‌‌المللی و سایر کشورهای عضو سازمان ملل متحد، می‌تواند به عنوان یک ابزار مهم برای اثبات مسئولیت آمریکا و رژیم صهیونیستی در قبال این خسارات و تجاوز آشکار، مورد استفاده قرار گیرد.

این کارشناس حقوقی گفت: علاوه بر این، همکاری با سایر کشورهای عضو سازمان ملل متحد، برای اعمال فشار بر آمریکا و رژیم صهیونیستی، جهت پذیرش مسئولیت اقدامات خود و پرداخت غرامت به ایران، می‌تواند به عنوان یک راهکار موثر برای احقاق حقوق ملت ایران، مورد توجه قرار گیرد.

رفیعیان تأکید کرد: معتقدم که پیگیری حقوق ملت ایران، یک حق قانونی و مشروع است و از طریق مجامع بین‌ المللی، به دنبال احقاق این حقوق خواهیم بود. همچنین، معتقدم در این مسیر، باید از همه ابزارهای حقوقی و بین‌‌المللی، برای احقاق حقوق ملت ایران، استفاده کنیم.

وی بیان کرد: جنایت آمریکا و رژیم کودک‌کش صهیونیستی در مورد دانش آموزان مدرسه شجره طیبه میناب یکی از نمونه‌های بارز نقض حقوق بشر و قوانین بین‌المللی است. در این جنایت، دانش‌آموزان بی‌گناه و معصوم، به دلیل حمله هوایی نیروهای آمریکایی، جان خود را از دست دادند. این اقدام، نقض آشکار حقوق بشر و قوانین بین‌المللی است و باید مورد پیگیری و محاکمه قرار گیرد. آمریکا باید مسئولیت این جنایت را بپذیرد و به خانواده‌های قربانیان غرامت پرداخت کند. این جنایت، یکی از مواردی است که باید در پرونده جنایات آمریکا، مورد بررسی و رسیدگی قرار گیرد.