بیمه‌ها قیمت لنز و عدسی را نمی‌بینند!

بامدادجنوب_داود علیزاده

افزایش نرخ ارز و تداوم تورم در سال‌های اخیر، بسیاری از کالاهای حوزه سلامت را از دسترس بخش بزرگی از جامعه خارج کرده است؛ کالاهایی که زمانی به‌عنوان یک نیاز درمانی و پزشکی شناخته می‌شدند، امروز برای برخی خانواده‌ها به کالایی گران‌قیمت و حتی لوکس تبدیل شده‌اند. لنزهای طبی و عدسی (شیشه عینک) سمعک و حتی فریم عینک، از این موج گرانی بی‌نصیب نمانده‌اند و قیمت آن‌ها به‌گونه‌ای افزایش یافته که هم بیمه‌های پایه و هم بیمه‌های تکمیلی عملاً توان همراهی با این جهش‌ها را ندارند.

بررسی بازار عینک در بوشهر و گفت‌وگو با فروشندگان این صنف نشان می‌دهد که قیمت لنزهای طبی و عدسی‌های عینک در سال‌های اخیر چند برابر شده است. فروشندگان می‌گویند بخش مهمی از افزایش قیمت‌ها به وابستگی شدید این کالاها به واردات، نوسان ارز و هزینه‌های جانبی واردات برمی‌گردد. بسیاری از عدسی‌ها، چه ساده و چه تخصصی، با فناوری خارجی وارد بازار می‌شوند و هر نوسان در نرخ ارز مستقیماً روی قیمت نهایی برای مصرف‌کننده اثر می‌گذارد.

یکی از فروشندگان در گفت‌وگویی که با ما داشت از افزایش قیمت ۳۵ درصدی در روز گذشته خبر داد. افزایشی که شرکت‌های تولید و پخش رسماً به فروشندگان اعلام کرده‌اند. این فروشنده در ادامه یادآور شد که با احتساب ۳۵ درصدی که اکنون اعمال شده قیمت لنز طبی در یک سال گذشته افزاشی بیش از ۱۰۰ درصد را تجربه کرده است.

قیمت‌هایی که فروشندگان عینک یا به عبارت دیگر عینک‌سازی‌های بوشهر به ما می‌دهند شوکه کننده است. برای بررسی و صحت‌سنجی سری به فروشگاه‌های آنلاین زدیم و از طریق تلفن‌ با آنها گفت‌وگو کردیم. آن‌ها نیز اعمال افزایش ۳۵ درصدی را تأیید کردند اما قیمت‌هایی که به ما دادند به مراتب معتدل‌تر بود.

در این میان، تفاوت قیمت میان برندها چشمگیر است. برای مثال، برخی برندهای معتبر اروپایی مانند زایس آلمان (Zeiss)، کداک، اپتکس، کاستوم در بازار ایران به قیمت‌های بسیار بالا رسیده‌اند؛ به‌طوری که در برخی موارد قیمت یک جفت عدسی یا لنز طبی با فاکتورهای خاص می‌تواند تا حدود ۱۴۰ میلیون تومان نیز برسد. این رقم برای بسیاری از مردم باورکردنی نیست، اما واقعیت بازار امروز همین است: کیفیت، ضریب شکست، پوشش‌های تخصصی، نازکی عدسی و نیازهای خاص بینایی می‌توانند قیمت را به شکل نجومی افزایش دهند.

یکی از فروشندگان به وضوح از تقلب در این بازار نیز می‌گوید و مثال می‌زند برخی افراد به قیمت عدسی‌های اروپایی را از مشتری می‌گیرند اما نمونه‌های چینی و کره‌ای را تحویل می‌دهند و تشخیص چنین موضوعی نیز ساده و برای همه ممکن نیست و ضمانت‌هایی نیز که ارائه می‌کنند نیز با دلایل مختلف مثل نگهداری ناصحیح و… رد می‌کنند.

در مقابل، ارزان‌ترین گزینه‌ها معمولاً مربوط به برندهای چینی یا تولیدات اقتصادی‌تر است که قیمت آن‌ها از حدود یک میلیون تومان آغاز می‌شود و تصاعدی گاهی بالا می‌رود. مثلاً برندهای کره‌ای مثل اسنس قیمتی سه برابر بیشتر دارند و ژاپنی‌ها تا ۱۰ برابر هم گران‌تر برای مشتری آب می‌خورد. البته باید این نکته را نیز این عدد نیز ثابت نیست و بسته به شماره چشم، نوع عدسی، میزان آستیگمات، نازکی مورد نیاز، پوشش ضدخش، آنتی‌رفلکس و سایر ویژگی‌ها می‌تواند افزایش پیدا کند. به بیان دیگر، دو نفر با یک نسخه مشابه هم ممکن است هزینه‌های متفاوتی برای تهیه لنز یا شیشه عینک پرداخت کنند.

اگرچه تمرکز اصلی بسیاری از مردم روی قیمت شیشه و عدسی است، اما فریم‌های عینک نیز طی ماه‌های اخیر افزایش قیمت قابل توجهی داشته‌اند. فروشندگان می‌گویند فریم‌های اصل و برنددار به‌دلیل هزینه واردات، محدودیت عرضه و کاهش قدرت خرید مردم، کمیاب‌تر شده‌اند. در مقابل، بازار با حجم زیادی از فریم‌های فیک و قاچاق اشباع شده که با ظاهری مشابه برندهای اصلی عرضه می‌شوند اما کیفیت، دوام و استاندارد لازم را ندارند.

این موضوع نه‌تنها مصرف‌کننده را در معرض خرید کالای بی‌کیفیت قرار می‌دهد، بلکه به بازار رسمی نیز آسیب می‌زند. بسیاری از خریداران به‌دلیل فشار اقتصادی، ناچارند به سراغ نمونه‌های ارزان‌تر بروند؛ اما همین انتخاب ارزان، گاهی به معنای تعویض زودهنگام فریم، آسیب به بینایی، یا هزینه دوباره در آینده است. در واقع، کالایی که باید سال‌ها کار کند، به‌دلیل ورود نمونه‌های غیرمعتبر، عمر کوتاهی پیدا می‌کند.

یکی از مهم‌ترین مشکلات مردم در این حوزه، ناکافی بودن پوشش بیمه‌ای است. بر اساس اطلاعاتی که در بازار و منابع منتشرشده تکرار می‌شود، بیمه تأمین اجتماعی تنها حدود یک میلیون تومان در هر پنج سال برای هزینه‌های مرتبط با عینک و لنز پوشش می‌دهد. این رقم در برابر قیمت‌های فعلی بازار بسیار ناچیز است و عملاً نمی‌تواند بار مالی خانواده‌ها را کاهش دهد.

از سوی دیگر، بیمه‌های تکمیلی نیز بسته به نوع قرارداد، شرکت بیمه‌گر و سطح تعهدات، پوشش‌های محدودی ارائه می‌دهند. برخی از آن‌ها سقف پرداختی پایین دارند، برخی فقط بخشی از هزینه را پوشش می‌دهند و برخی نیز با شرایط و مدارک متعدد، فرایند دریافت خسارت را دشوار می‌کنند. نتیجه این است که حتی کسانی که بیمه تکمیلی دارند نیز در مواجهه با جهش قیمت‌ها، بخش عمده هزینه را باید از جیب خود بپردازند.

این وضعیت در مورد سمعک وحشتناک‌تر است. سمعک که برای بسیاری از سالمندان و کم‌شنوایان یک وسیله ضروری برای زندگی روزمره است، امروز به‌دلیل قیمت بالا از دسترس قشر کم‌درآمد خارج شده است. قیمت سمعک‌های وارداتی، بسته به برند و امکانات، می‌تواند بسیار بالا باشد و بیمه‌ها در بهترین حالت تنها بخشی از آن را جبران می‌کنندو بنابربررسی‌های انجام شده و پرس‌وجوها قیمت سمک در یک سال اخیر سه برابر شده است؛ بنابراین افرادی که به این وسیله نیاز دارند، با انتخاب دشواری میان «شنیدن» و «توان مالی» مواجه می‌شوند.

افزایش قیمت‌ این کالاها دیگر به سلیقه و جیب ربط ندارد؛ یک مسئله درمانی و اجتماعی هم هست. فردی که به‌دلیل مشکل بینایی یا شنوایی نیاز به عینک یا سمعک دارد، در واقع به وسیله‌ای برای انجام زندگی عادی نیازمند است. وقتی قیمت‌ها از توان خرید خارج می‌شود، کیفیت زندگی کاهش پیدا می‌کند، کارایی شغلی پایین می‌آید و حتی تحصیل دانش‌آموزان و دانشجویان نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

فروشندگان عینک در بوشهر می‌گویند بخشی از مشتریان به‌جای انتخاب عدسی‌های استاندارد، ناچارند سراغ گزینه‌های ارزان‌تر بروند. مثلاً افراد مسن که نیازمند عینک‌های نزدیک‌بین هستند به سراغ عینک‌های آماده فیک می‌روند که تا حدودی مشکل خودشان را حل کنند یا آنهایی که پیش از این عینک داشته‌اند مجبورند نوبت بینایی‌سنجی خودشان را ماه‌ها به تعویق بیندازند. برخی نیز به‌جای فریم اصلی، نمونه‌های کپی و ارزان را انتخاب می‌کنند. این روند در بلندمدت می‌تواند سلامت چشم را تهدید کند، چراکه استفاده از عدسی یا فریم نامناسب ممکن است باعث سردرد، خستگی چشم، دید نامطلوب و حتی تشدید مشکلات بینایی شود.

فروش آنلاین عینک و لنز از یک‌سو امکان مقایسه قیمت‌ها را برای مصرف‌کننده فراهم کرده، اما از سوی دیگر، به گسترش کالاهای بی‌کیفیت و فیک نیز کمک کرده است. در فضای مجازی، برخی فروشندگان بدون مجوز یا با اطلاعات ناقص، محصولات را با عنوان برند اصلی عرضه می‌کنند. نبود نظارت کافی و دشواری تشخیص اصل از تقلبی، خریدار را در معرض ریسک قرار می‌دهد.

در چنین شرایطی، شفافیت قیمتی، درج مشخصات فنی دقیق و نظارت صنفی اهمیت دوچندان پیدا می‌کند. مردم حق دارند بدانند چرا یک عدسی از چند صد هزار تومان به چند میلیون یا حتی ده‌ها میلیون تومان می‌رسد و چرا یک فریم ساده ممکن است قیمت‌هایی فراتر از تصور داشته باشد.