۸ هزار نهال حرا در استان بوشهر کاشته شد
۱۴۰۴-۱۲-۲۳
جامعه
5 بازدید
گفتوگوی بامداد جنوب با یک روانشناس کودک؛
چگونه کودکان اتیسم به ما درس صداقت میدهند
بامدادجنوب_نسرین بوشهریان
کودک اتیستیک شاید کمتر سخن بگوید، اما دنیای درونی او سرشار از احساس، معنا و تجربه است. در بسیاری از خانوادهها، شنیدن واژه «اتیسم» نقطه آغاز مسیری تازه است؛ مسیری آمیخته با نگرانی، امید و تلاشی مداوم برای درک بهتر این تفاوت. اتیسم بیماری نیست، بلکه شیوهای متفاوت از ارتباط با جهان پیرامون است؛ تفاوتی که اگر درست دیده شود، زیباییهای عمیقی را در خود جای داده است.
در همین راستا، خبرنگار بامداد جنوب در گفتوگویی با راضیه اهرمی، مسئول فنی مرکز آموزشی اتیسم بوشهر، روانشناس کودک و مدرس دانشگاه، به بررسی تجربههای او در کار با کودکان طیف اتیسم پرداخته است؛ از نشانههای اولیه تا لحظههای تأثیرگذاری چون اولین تماس چشمی کودک یا گفتن یک واژه همراه با لبخند. اهرمی در این گفتوگو بر نقش کلیدی آگاهی والدین و آموزش جامعه در توانمندسازی این کودکان تأکید میکند و معتقد است کودکانی که دیده و فهمیده شوند، میتوانند رؤیاهای بزرگی در سر داشته باشند. شاید زمان آن رسیده باشد که بهجای تلاش برای تغییر آنها، یاد بگیریم چگونه جهانشان را بفهمیم.
خانم اهرمی در شروع، اگر بخواهید به زبان ساده بگویید، اختلال اتیسم دقیقاً چیست و چه تفاوتی با سایر اختلالات رشدی دارد؟
اتیسم نوعی اختلال رشدی است که مهارتهای اجتماعی و ارتباطی فرد را مختل میکند در سالهای اولیه ممکن است روند رشد طبیعی باشد؛ ولی بهمرور کودک توانمندیهای خود بهویژه در حوزه ارتباط را از دست میدهد یا ضعیف میشود
بسیاری از خانوادهها در همان سالهای اول متوجه یک «تفاوت کوچک» در فرزندشان میشوند. رایجترین نشانههای اولیه اتیسم کداماند؟
رایجترین نشانه که والدین در ابتدا ممکن است به آن مشکوک شوند ضعف در پاسخدهی به اسم خود است والدین اغلب اذعان دارند که هرچقدر اسم کودک را صدا میزنیم بیتوجه است و به سمت ما برنمیگردد بهگونهای که به شنوایی کودک خود مشکوک میشوند همچنین تأخیر در به دست آوردن کلام، تماس چشمی ضعیف کودک و بیتوجهی به اطرافیان و بازی کردن به شیوههای غیرمعمول از نشانههای اولیه نگرانی والدین است
چرا تشخیص زودهنگام در اتیسم تا این حد اهمیت دارد؟
تشخیص زودهنگام میتواند به والدین و متخصصان کمک کند تا با مداخلات بهنگام جلو پیشروی اختلال را بگیرند و با استفاده از درمانهای ویژه به کودک کمک کنند تا در مسیر رشد عملکرد بهتری داشته باشد.
نقش اصلی درمانگر در مسیر درمان و توانمندسازی کودک مبتلابه اتیسم چیست؟
درمانگر با برقراری ارتباط مناسب با والدین و کودک میتواند آنان را همسو با مسیر درمان کند چون همانطور که میدانیم کودکان اتیسم ترجیحشان با خود بودن و دور از جمع و دیگران بودن است و همین دوری و کنارهگیری مانع بزرگی در مسیر رشد و یادگیری آنان محسوب میشود بنابراین در راه درمان مبنای کار برقراری ارتباط و تعامل همهجانبه است.
چه روشهای درمانی امروز در ایران بیشتر کاربرد دارد؟ (کاردرمانی، گفتاردرمانی، ABA و…)
در حال حاضر در ایران از روشهای کاردرمانی حسی و حرکتی و ذهنی، گفتاردرمانی، دارودرمانی، ای بی ای (تحلیل رفتار کاربردی)، پکس، تیچ، هنر درمانی استفاده میشود. هر کودک ویژگیهای منحصربهفرد خود را دارد؛ ولی با توجه بهشدت اختلالات و نوع نیازهای کودک روش درمانی تعیین میگردد. باید در نظر داشت که بهترین روش درمان اغلب شامل مجموعهای از انواع روشهایی است که به آن اشاره شد چون هر روش میتواند در حوزهای از توانمندیها کمککننده باشد پس تکبعدی و اکتفا کردن تنها به یک روش درمانی، مطلوب نیست.
در فرایند درمان، همکاری والدین چه نقشی دارد و چه اشتباهاتی ممکن است روند درمان را مختل کند؟
والدین افرادی هستند که بیشترین زمان کودک را به خود اختصاص میدهند پس رسیدن به پذیرش و باورپذیری و اعتماد کردن به درمانگر میتواند کمک بزرگی کند بعضی از والدین که طولانیمدت در مرحله انکار به سر میبرند ممکن است به علت عدم باورپذیری بهطور پی در پی به درمانگران و متخصصان متعددی مراجعه کنند و سالهای طلایی و حیاتی کودک برای آموزش را به بطالت بگذرانند و باعث شوند روند درمان کندتر پیش برود.
خانوادهها معمولاً بعد از تشخیص دچار شوک عاطفی میشوند. شما چگونه با والدین در این مرحله ارتباط برقرار میکنید؟
پس از تشخیص اتیسم، خانوادهها معمولاً با طیف گستردهای از احساسات روبهرو میشوند؛ از شوک و انکار و ناباوری اولیه گرفته تا غم و اندوه برای تصوراتشان از آینده فرزند، اضطراب و نگرانی درباره تحصیل، روابط اجتماعی و استقلال او، احساس گناه یا سرزنش خود، خشم و ناامیدی در برابر چالشهای روزمره و گاه انزوای اجتماعی به دلیل احساس عدم درک از سوی دیگران. در چنین شرایطی، حمایت همهجانبه از خانوادهها اهمیت زیادی دارد. که شامل اطلاعرسانی و آموزش دقیق و علمی درباره اتیسم، بهرهمندی از خدمات مشاوره روانشناسی برای پردازش احساسات و مدیریت استرس، حضور در گروههای حمایتی والدین برای تبادل تجربه و دریافت حمایت همتایان، دسترسی به حمایتهای مالی و قانونی برای تسهیل خدمات درمانی و آموزشی و همچنین تشویق والدین به مراقبت از سلامت روانی و جسمی خود میشود.
بزرگترین چالش اجتماعی که کودکان و خانوادههای اتیستیک در ایران با آن روبرو هستند، چیست؟
بزرگترین چالش اجتماعی پیشروی کودکان اتیستیک و خانوادههایشان، نبود آگاهی و پذیرش کافی در جامعه است؛ مسئلهای که زمینهساز سوءتفاهم، انگزنی، قضاوتهای نادرست و در برخی موارد طرد اجتماعی میشود و فشار روانی مضاعفی را بر خانوادهها تحمیل میکند. این چالش در محیطهای آموزشی بهصورت نبود آمادگی کافی مدارس و معلمان برای شناسایی، پذیرش و حمایت مؤثر از دانشآموزان اتیستیک بروز مییابد و گاه باعث محرومیت آنها از آموزش عادلانه و متناسب با نیازهایشان میشود. از سوی دیگر در محیطهای عمومی مانند پارکها، فروشگاهها و اماکن تفریحی، نگاههای کنجکاو یا قضاوتگرانه و ناآگاهی اطرافیان از رفتارهای متفاوت کودکان اتیستیک، احساس ناامنی و انزوای اجتماعی را برای خانوادهها افزایش میدهد. با افزایش سن، این مشکلات در قالب فرصتهای شغلی نیز ادامه مییابد؛ بهطوریکه بسیاری از افراد اتیستیک با وجود توانمندیها، در یافتن شغل مناسب و محیط کاری پذیرنده با دشواریهای جدی مواجه میشوند. علاوه بر این، دسترسی به خدمات درمانی، تفریحی و اجتماعی نیز همواره آسان نیست و موانع اداری، مالی یا کمبود مراکز تخصصی، مسیر حمایت مؤثر از این افراد و خانوادههایشان را پیچیدهتر میکند.
مدرسه و معلمان چه نقش یا مسئولیتی در حمایت از کودکان طیف اتیسم دارند؟
محیط مدرسه برای کودکان اتیسم درصورتیکه متناسب با استانداردهای لازم آموزشی باشد و معلمان متخصص آگاه با این کودکان میتوانند امنترین و قابل اعتمادترین محیط را فراهم کنند.
در طول کارتان، تأثیرگذارترین تجربهی درمانی که با یک کودک اتیستیک داشتید چه بوده است؟
تأثیرگذارترین تجربه من در طی درمان در طول ۱۳ سال گذشته دیدن کودک اتیسمی بود که بعد از سالها وقتی من را دید واقعاً دلتنگم بود و از خاطرات کودکیاش در مرکز آموزشی با هیجان یاد میکرد.
آیا موردی بوده که خودتان از کودک چیزی یاد گرفته باشید؟
قول دادن و عمل کردن به وعده خود از مواردی هست که کودکان اتیسم نمیتوانند غیر از آن را تصور کنند و باور دارند اگر چیزی قول دادی پس واقعاً باید آن را انجام دهی و خلاف آن برایشان وجود ندارد و چقدر زیباست دنیای عاری از دروغ و فریب.
به نظر شما آگاهی جامعه نسبت به اتیسم در سالهای اخیر چقدر تغییر کرده است؟
خوشبختانه در سالهای اخیر سطح آگاهی عمومی نسبت به اتیسم افزایشیافته و نقش رسانهها، شبکههای اجتماعی و تلاشهای سازمانهای حمایتی باعث کاهش نسبی انگزنی، افزایش گفتوگو درباره حقوق و نیازهای افراد اتیستیک و شکلگیری تلاشهایی برای پذیرش بیشتر، بهویژه در برخی مدارس و نهادها، شده است؛ بااینحال این پیشرفتها هنوز کافی نیست، زیرا هرچند جامعه نسبت به گذشته آگاهتر شده؛ اما در شرایط کنونی اتیسم همچنان برای بسیاری از افراد پدیدهای ناآشنا و غریب تلقی میشود و این نشان میدهد که مسیر دستیابی به درک عمیق، پذیرش واقعی و ایجاد جامعهای فراگیر، همچنان نیازمند تلاش مستمر و گسترده است. باید به یاد داشته باشیم که رسانههای جمعی، آموزشوپرورش دو رکن مهم برای معرفی و پذیرش افراد اتیسم در اجتماع است.
اگر بخواهید پیام کوتاهی به والدینی بدهید که تازه با تشخیص اتیسم در فرزندشان روبهرو شدهاند، چه میگویید؟
پیام من به والدین دارای فرزند اتیسم این است که کودکشان را با تفاوتهایی که دارد بپذیرند و به او کمک کنند تا بهترین خودش باشد نه مورد قبول جامعه. همه افراد با تفاوتهایشان زیبا هستند و درون خود تواناییهایی دارند که لازم است ما به آنها کمک کنیم تا از آن آگاه شوند. شاد بودن سهم تمام کودکان سرزمین من است.
نظر خود را بنویسید
نام و ایمیل اختیاری هستند. فقط نظر شما ضروری است.