موزه‌های خلیج‌فارس و سیراف‌پارس و عمارت نصوری آسیب دیدند

بامدادجنوب_الهام بهروزی

حملات اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به نقاط مختلف کشور تنها اهداف نظامی و زیرساختی را نشانه نگرفته، بلکه بناها و مکان‌های تاریخی و شاخص ایران نیز از تبعات این حملات در امان نمانده‌اند. در جریان این حملات، برخی از آثار و نمایه‌های فاخر و مهم میراث فرهنگی کشور از جمله کاخ گلستان در تهران و شماری از بناهای تاریخی میدان نقش جهان اصفهان نظیر عمارت عالی‌قاپو، کاخ چهلستون، مسجد امام و… نیز با خسارت‌هایی مواجه شده‌اند که نگرانی‌های جدی را درباره امنیت میراث فرهنگی و تاریخی ایران افزایش داده است.

در این میان، با گسترش دامنه حملات به جنوب کشور و در پی تشدید حملات به مناطق مختلف استان بوشهر از جمله جزیره خارگ، بندر بوشهر و بندر تاریخی سیراف، دیر، خورموج و… برخی از مراکز فرهنگی و آثار تاریخی این استان نیز از موج انفجار این حملات آسیب دیده‌اند. موزه منطقه‌ای خلیج فارس در بوشهر، موزه سیراف پارس و همچنین عمارت تاریخی نصوری در بندر سیراف از جمله بناهایی هستند که در اثر موج انفجار این حملات دچار خسارت شده‌اند ولی با این حال، آثار باستانی خارگ خوشبختانه تا لحظه تنظیم این گزارش از آسیب موج انفجار و حملات آمریکایی و صهیونی در امان مانده است.

در این میان، یک منبع آگاه در حوزه میراث فرهنگی استان بوشهر با اشاره به حملات سنگین و انبوه آمریکا و رژیم صهیونیستی به استان بوشهر و جزیره استراتژیک خارگ به بامداد جنوب گفت: خوشبختانه آثار باستانی و تاریخی این جزیره تاکنون از این حملات در امان مانده‌اند.

به گفته وی، جزیره خارگ تنها یک جزیره صنعتی و نفتی نیست، بلکه بخشی مهم از میراث تمدنی ایران را در خود جای داده است. در این جزیره آثار ارزشمندی از دوره‌های مختلف تاریخی از جمله محوطه‌ها و آثار مربوط به تمدن ایلامی، گوردخمه‌های ساسانی و اشکانی، قنات‌های دوره ساسانی، کلیسای تاریخی نسطوریان، کتیبه هخامنشی و بقعه منسوب به محمد حنفیه قرار دارد که هر یک بخش مهمی از تاریخ و هویت فرهنگی ایران را در خلیج فارس روایت می‌کنند.

وی با بیان اینکه حملات نظامی به چنین مناطقی می‌تواند تهدیدی جدی برای میراث فرهنگی باشد، تصریح کرد: جامعه جهانی و به‌ویژه یونسکو باید نسبت به تجاوز اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به این جزیره واکنش نشان دهند و بر ضرورت حفاظت از آثار تاریخی و فرهنگی موجود در خارگ تاکید کنند؛ چراکه آسیب به این آثار، آسیب به بخشی از حافظه تاریخی و تمدنی منطقه خلیج فارس است.

این منبع آگاه همچنین خاطرنشان کرد: با وجود حملات اخیر، بافت تاریخی بوشهر، بناهای شاخص تاریخی این شهر و همچنین محوطه باستانی ریشهر تاکنون از اصابت مستقیم موشک‌ها و حملات دشمن در امان مانده‌اند، اما موج انفجار ناشی از این حملات می‌تواند تهدیدی جدی برای بناهای تاریخی و میراث فرهنگی استان بوشهر باشد.

وی در ادامه درباره حملات صورت‌گرفته به بندر باستانی سیراف نیز گفت: خوشبختانه آثار باستانی این بندر کهن نیز از تهدید مستقیم این حملات در امان مانده‌اند. سیراف یکی از مهم‌ترین بنادر تاریخی خلیج فارس است و آثار ارزشمندی از دوره‌های مختلف تاریخی در آن وجود دارد که نشان‌دهنده شکوه تجارت و تمدن در جنوب ایران است.

به گفته این منبع آگاه، دیگر آثار تاریخی و باستانی شهرها و مناطق مختلف استان از جمله دیر، بردستان، خورموج، گناوه و… نیز تاکنون آسیبی ندیده‌اند. این مجموعه آثار بخش مهمی از تاریخ خلیج فارس و جنوب ایران و همچنین تاریخ تمدن‌هایی چون عیلامی‌ها، ساسانیان، اشکانیان، هخامنشیان و… را در خود جای داده‌اند که حفاظت از آن‌ها برای هویت تاریخی کشور ضروری است.

وی سپس به آثار تاریخی و مراکز فرهنگی که در جریان حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به استان دچار آسیب شده‌اند، اشاره کرد و افزود: متاسفانه در پی موج انفجار حملات اخیر در بوشهر و سیراف، شیشه‌های بخش‌هایی از دو مرکز مهم فرهنگی یعنی موزه سیراف پارس در سیراف و موزه منطقه‌ای خلیج فارس بوشهر شکسته و فرو ریخته است. این در حالی است که این دو موزه از مهم‌ترین مراکز نگهداری اشیای تاریخی و میراث فرهنگی سیراف، جنوب ایران و تمدن‌های باستانی از جمله عیلامی، اشکانی، ساسانی، هخامنشی و… به شمار می‌روند. بی‌شک حفظ امنیت این مراکز و آثار تاریخی نه‌تنها برای ایران، بلکه برای میراث فرهنگی جهان اهمیت دارد و لازم است نهادهای بین‌المللی نسبت به خطراتی که این آثار را تهدید می‌کند، حساسیت بیشتری نشان دهند.

همان‌طور که اشاره شد در جریان حملات اخیر و موج انفجار ناشی از جنگ، بخشی از شیشه‌های دو موزه مهم استان یعنی موزه منطقه‌ای خلیج فارس در بوشهر و موزه سیراف پارس در بندر تاریخی سیراف شکسته و فرو ریخته است. با این حال، خوشبختانه سازه و بنای اصلی این دو موزه آسیبی ندیده و همچنان پابرجاست. موزه منطقه‌ای خلیج فارس در عمارت تاریخی «کلاه‌فرنگی» بوشهر قرار دارد؛ بنایی شاخص و ارزشمند که از یادگارهای دوره قاجاریه این بندر به شمار می‌رود که جلوه‌ای از معماری باشکوه این دوره را سال‌هاست به تماشا گذاشته است. موزه سیراف پارس نیز در خانه «وایت‌ هوس» واقع شده است. همان باستان‌شناسی که با کاوش‌های علمی و موثر خود بخش مهمی از تاریخ و میراث مدفون بندر باستانی سیراف را از زیر خاک بیرون کشید و به شناخت بهتر این بندر کهن کمک کرد.

مدیرعامل موسسه سیراف‌پارس موزه در خصوص آسیبی که به این موزه مهم در پی حملات آمریکایی صهیونی به این بندر باستانی صورت گرفت، به بامداد جنوب گفت: در جریان حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به شهرک پدافند ضدهوایی سیراف در شامگاه جمعه، خوشبختانه آسیبی به موزه سیراف پارس و دیگر آثار باستانی و تاریخی این بندر وارد نشد، اما متاسفانه در پی موج انفجار حملات شب بعد از به دریابانی این بندر، بخش قابل توجهی از شیشه‌های موزه سیراف پارس شکسته و فرو ریخته است.

محمد کنگانی ادامه داد: افزون بر این، تعدادی از قاب‌های داخل موزه که تصاویری از اشیای تاریخی، کاوش‌های باستان‌شناسی و نیز تصاویر مربوط به وایت‌هاوس و دیگر اسناد مرتبط با تاریخ سیراف را در خود جای داده بودند، بر اثر شدت موج انفجار شکسته و آسیب دیده‌اند.

کنگانی در ادامه با محکوم کردن این حملات تاکید کرد: چنین اقداماتی نشان می‌دهد که آمریکا و رژیم صهیونیستی نه تنها کیان و امنیت کشور، بلکه فرهنگ و تمدن دیرینه ایران را نیز هدف قرار داده‌اند، زیرا موزه سیراف پارس بخش مهمی از تاریخ بندر باستانی سیراف را شامل قطعاتی چون کوزه‌های اژدری و… (که در تجارت دریایی برای حمل آب و سایر نوشیدنی‌ها و مایعات کاربرد داشته‌اند) و نمونه‌هایی از گچبری‌های خانه‌های اعیانی این بندر در دوره ساسانی، ابزارهای کشاورزی، آثار مردم‌شناسی و همچنین شواهدی از تجارت و دریانوردی کهن در این منطقه در خود جای داده است.

به گفته این سیراف‌پژوه، موزه و آثار تاریخی و باستانی سیراف که در دوره ساسانیان مبدأ راه آبی ابریشم بوده، نشان‌دهنده بی‌اخلاقی و بی‌توجهی دشمن به میراث فرهنگی و تاریخی این سرزمین متمدن است.

وی خاطرنشان کرد: سیراف به دلیل نقشی که در گسترش فرهنگ تجارت و دریانوردی ایران به جهان داشته، از جایگاه ویژه‌ای در تاریخ ایران و خلیج فارس برخوردار است. حال با توجه به اینکه به‌تازگی پرونده این بندر تاریخی برای ثبت جهانی به یونسکو ارسال شده، انتظار می‌رود این سازمان نسبت به حملات اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به این منطقه واکنش نشان دهد، اما متاسفانه تاکنون واکنش درخور توجهی از سوی یونسکو مشاهده نشده است.

کنگانی یادآور شد: سیراف نه تنها در دوران باستان یکی از مراکز مهم صدور تمدن ایرانی، زبان فارسی و فرهنگ تجارت و دریانوردی به مناطق جنوب شرق آسیا و شرق آفریقا از طریق ناخدایان بزرگی چون ناخدا سلیمان و … بوده، بلکه در دوره اسلامی نیز نقش مهمی در گسترش اسلام در سرزمین‌هایی داشته که با این بندر روابط تجاری برقرار کرده بودند، از این رو، حفاظت از میراث تاریخی این بندر کهن، ضرورتی انکارناپذیر است.

متاسفانه در جریان حملات اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به دریابانی بندر سیراف، عمارت تاریخی نصوری نیز از موج انفجار این حملات بی‌نصیب نمانده و دچار آسیب شده است. این عمارت از بناهای شاخص تاریخی استان بوشهر به شمار می‌رود و به‌عنوان تنها بنای تاریخی استان که دارای بادگیر است، از معماری منحصربه‌فردی برخوردار است. در بخش‌های مختلف این بنا گچبری‌ها و کتیبه‌های نفیسی با مضامین برگرفته از شاهنامه فردوسی دیده می‌شود که بر ارزش تاریخی و هنری آن افزوده است. مجری طرح مرمت این عمارت تاریخی با تائید وارد شدن آسیب به این بنا به بامداد جنوب گفت: متاسفانه در پی موج انفجار ناشی از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به بندر سیراف، دو ستون اصلی این عمارت در حیاط دوم و همچنین تعدادی از ستون‌های حیاط اصلی دچار ترک‌خوردگی شده‌اند.

امین صفایی یادآور شد: این در حالی است که عملیات مرمت و بازسازی این عمارت پس از حدود دو سال به پایان رسیده و قرار بود سیزدهم اسفندماه با حضور صالحی‌امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در آیینی رسمی به بهره‌برداری برسد، اما حملات اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان باعث شد این برنامه به تعویق بیفتد. وی افزود: طبق برنامه‌ریزی انجام‌شده، این عمارت قرار است با کاربری بوتیک‌هتل فعالیت خود را آغاز کند و با راه‌اندازی آن، حدود ۶۰ تخت به ظرفیت اقامتی استان بوشهر افزوده خواهد شد.