قوانین مربوط به بیمه کارگران ساختمانی اصلاح می‌شود

بامداد جنوب: بیمه کارگران ساختمانی در ایران با مشکلاتی چون عدم پوشش کامل، فرار کارفرمایان از مسئولیت‌های قانونی، نظارت ضعیف و کمبود آگاهی کارگران مواجه است؛ بسیاری از کارگران در پروژه‌های غیررسمی یا موقت تحت بیمه نیستند و در صورت اصابت به حادثه یا بیماری، از حمایت‌های اجتماعی محروم می‌شوند، ضمن آنکه در سال‌های پیری نیز خبری از مستمری و حمایت‌های دوران کهنسالی نخواهد بود. درحالی‌که این وضعیت نه‌تنها به امنیت و سلامت آن‌ها تهدید می‌کند، بلکه با ایجاد ناهمگونی اجتماعی و اقتصادی، مسئله اصلی اجرای قانون و حمایت از کارگران در صنعت ساختمان را به چالش می‌کشد. حل مشکل بیمه کارگران ساختمانی نیازمند بسترهای قانونی است که تاکنون این قوانین راهگشا نبوده است. به‌طور مثال در اواخر سال ۱۴۰۱ قانون اصلاحیه ماده ۵ بیمه کارگران ساختمانی بعد از سال‌ها بررسی در مجلس مصوب شد، اما فقط چندماه دوام داشت و به دلیلِ مخالفت‌های بسیار و با این ادعا که این اصلاحیه قیمت مسکن را افزایش می‌دهد، تغییر کرد.

مبنای قانون اولیه، سهم حق بیمه کارگر و کارفرما به میزان یکتا چهار درصدِ حداقل دستمزد بود، اما مبنای قانونی که درنهایت به تصویب رسید افزایش درصد پروانه ساختمانی بود. به‌طوری‌که طبق مصوبه‌ی مجلس حق بیمه سهم کارفرمایی از ۱۵ درصد به ۲۵ درصدِ صدور پروانه ساختمانی افزایش یافت. طرح مصوب از همان ابتدا موردانتقاد بسیاری از فعالان ساختمانی قرار گرفت؛ آن‌ها تأکید داشتند که قانون جدید همچون قانون قبلی نمی‌تواند منابع لازم برای بیمه کارگران را فراهم کند. بعد از گذشت دو سال از تصویب این قانون مشخص شد که نگرانیِ فعالان کارگری پُر بیراه نبوده است. حق بیمه‌ای که قرار بود از محل عوارض ساختمانی تأمین شود، نتوانسته منابع لازم را تأمین کند و سازمان تأمین اجتماعی هنوز هیچ سهمیه‌ قابل قبولی برای بیمه کارگران ساختمانی تخصیص نداده است. برخی برآوردها حکایت از فعالیت وجود نیم میلیون کارگر بدون بیمه در کشور است. فعالان کارگری نیز در اظهارات خود آماری در همین حدود را اعلام کرده‌اند بااین‌حال آمار رسمی دقیقی از این گروه در دست نیست. این‌یک طرف ماجراست. تقاضای بالای برای قرار گرفتن در زیر چتر پوشش بیمه تأمین اجتماعی؛ اما منابع و ظرفیت تأمین اجتماعی به‌هیچ‌وجه پاسخگوی این نیازها نیست. مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی در نهمین جلسه کارگروه ملی ساماندهی بیمه کارگران ساختمانی، هدف اصلاحات موردنظر در حوزه قوانین و مقررات بیمه کارگران ساختمانی را حصول راهکاری برای افزایش کارگران تحت پوشش دانست.

مصطفی سالاری در این جلسه گفت: اصلاح قوانین مربوط به بیمه کارگران ساختمانی در راستای یافتن راهکار جهت پذیرش افراد در نوبت پوشش بیمه‌ای مذکور در این جلسه موردبررسی قرار می‌گیرد.

وی افزود: کارگران ساختمانی متعددی متقاضی پوشش بیمه مربوطه هستند که طبق قانون و بنا به کسری ظرفیت فعلی، امکانی برای این منظور وجود ندارد.

مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی ادامه داد: پیشنهاد‌هایی از جمله تغییر حق‌بیمه سهم کارفرمایی، تغییر فرمول یا کاهش اقلام مشمول معافیت حق‌بیمه و یا افزایش ساخت‌وساز در حوزه رشد حق‌بیمه سهم کارفرمایی مطرح‌شده است. از طرف دیگر راهکارهایی نظیر، پایش جدی‌تر کارگران مشمول بیمه کارگران ساختمانی است؛ اما باید توجه داشت که در مجموع ترکیبی از راهکارهای مذکور، احتمالاً منجر به حل مسئله پوشش بیمه کارگران ساختمانی خواهد شد و در صورت تحقق شرایط مذکور و به‌تبع اصلاح قانون بیمه کارگران ساختمانی، افزایش ظرفیت پوشش بیمه‌ای شاغلان حوزه ساختمان ممکن می‌شود.

سالاری با تأکید بر اینکه باید بین حق‌بیمه پرداختی کارگر و کارفرما در حوزه بیمه کارگران ساختمانی و مستمری دریافتی آنان، ارتباط منطقی مطابق با محاسبات بیمه‌ای برقرار باشد، ادامه داد: همکاری دولت و همراهی کارفرمایان و کارگران حوزه ساختمان، امکان گسترش بیمه‌شدگان این بخش را فراهم خواهد کرد.

در جلسه مذکور همچنین پیشنهادات؛ تغییرات و اصلاحات مربوط به بیمه کارگران ساختمانی، جزییات آماری پوشش بیمه کارگران ساختمانی، سهم پرداختی کارگر و کارفرما از حق‌بیمه کارگران ساختمانی و سازوکارهای تأمین منابع جدید برای افزایش پوشش بیمه‌ای کارگران ساختمانی کشور مطرح شد.

نهمین جلسه کارگروه ملی ساماندهی بیمه کارگران ساختمانی با حضور مدیرعامل و جمعی از معاونین و مدیران سازمان تأمین‌اجتماعی، نمایندگان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگری، کانون انجمن‌های صنفی کارفرمایان (انبوه‌سازان) وزارت کشور و سازمان نظام مهندسی برگزار شد.