ساطور سلاخ‌های سنتی به غلاف رفت

بامدادجنوب_داود علیزاده

اعتراض شماری از قصابان استان بوشهر در روزهای اخیر، هم‌زمان با تعطیلی کشتارگاه‌های سنتی دام و آغاز به‌کار رسمی کشتارگاه صنعتی استان، به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز فضای اجتماعی و رسانه‌ای استان تبدیل شد؛ اعتراضی که در ظاهر نگرانی صنف قصابان از پیامدهای اقتصادی این تصمیم بر معیشت آن‌ها بود، اما این‌همه ماجرا نیست. پس از اجرای مصوبه مدیریت ارشد استان مبنی بر توقف فعالیت کشتارگاه‌های سنتی و تمرکز کشتار دام در کشتارگاه صنعتی، برخی قصابان نسبت به پیامدهای این تصمیم ابراز نگرانی کردند. مهم‌ترین محورهای اعتراض آن‌ها شامل احتمال افزایش هزینه تمام‌شده گوشت، دغدغه‌های معیشتی، تغییر مسیر تأمین دام و تصور ایجاد انحصار در حوزه کشتار دام بوده است.

بااین‌حال، بررسی دقیق‌تر روند شکل‌گیری این اعتراض‌ها نشان می‌دهد آنچه در فضای مجازی و برخی تجمع‌ها به‌عنوان «نگرانی صنفی» مطرح می‌شود، لزوماً بازتاب‌دهنده دیدگاه همه فعالان این حوزه نیست؛ بلکه در مواردی، منافع شخصی و مقاومت در برابر تغییرِ ساختارهای قدیمی، به بروز فضاسازی‌هایی منجر شده که ابعاد واقعی ماجرا را تحت‌الشعاع قرار بدهد. مدرن‌سازی زیرساخت‌های کشتار دام و گذار از کشتارگاه‌های سنتی به صنعتی، نه یک تصمیم سلیقه‌ای بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر در مسیر تأمین سلامت عمومی، رعایت استانداردهای بهداشتی و کاهش مخاطرات زیست‌محیطی است؛ ضرورتی که سال‌هاست در بسیاری از استان‌های کشور و اغلب کشورهای دنیا اجرایی شده و تجربه نشان داده مقاومت‌های اولیه در برابر آن، بیشتر ریشه در عادت به سازوکارهای گذشته و منافع محدود فردی دارد تا دغدغه واقعی مصرف‌کننده.

در همین راستا، مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر در گفت‌وگویی با روزنامه بامداد جنوب، ضمن تشریح دلایل تعطیلی کشتارگاه‌های سنتی، به بسیاری از شائبه‌های مطرح‌شده پاسخ داده و تأکید کرده است که رویکرد دامپزشکی در این موضوع صرفاً سلامت‌محور بوده و هیچ نفع اقتصادی یا صنفی در آن وجود ندارد.

وی تصریح کرده است که هرگونه سرمایه‌گذاری که بتواند الزامات بهداشتی، شرعی و زیست‌محیطی را رعایت کند، بدون محدودیت مورد حمایت قرار می‌گیرد و سیاست دامپزشکی، مقابله با انحصار و ارتقای استانداردهای سلامت عمومی است.

محمدحسن رهنما در ادامه افزود: دامپزشکی متولی سلامت از مرحله تولید تا مصرف است و در این مسیر، سلامت مردم قابل تعلیق یا معامله نیست. هر سرمایه‌گذاری دولتی یا خصوصی که بتواند الزامات بهداشتی، زیست‌محیطی و شرعی را رعایت کند، از حمایت کامل دامپزشکی برخوردار خواهد بود و هم‌اکنون نیز مجوزهای لازم برای ایجاد کشتارگاه صنعتی در نقاط مختلف استان از جمله جم و بندر ریگ صادر شده است.

وی با رد هرگونه شائبه انحصار افزود: دامپزشکی با انحصار مخالف است و اساساً ساختار قانونی نیز چنین اجازه‌ای نمی‌دهد. تمرکز فعلی کشتار دام در یک کشتارگاه صنعتی، ناشی از آمادگی کامل این مجموعه برای رعایت استانداردهاست، نه حذف سایر ظرفیت‌ها.

سلامت، محور تصمیم‌گیری

مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر با بیان اینکه مهم‌ترین دلیل تعطیلی کشتارگاه‌های سنتی، مخاطرات جدی بهداشتی و زیست‌محیطی آن‌هاست، تصریح کرد: در کشتارگاه‌های سنتی به‌دلیل نقص‌های ساختاری، تنها حداقل‌های بهداشتی قابل اعمال است و امکان نظارت کامل و پیشگیرانه وجود ندارد. درحالی‌که در ساختار صنعتی، تمام فرآیند از ورود دام تا خروج فرآورده گوشتی، به‌صورت کامل رصد، پایش و مستندسازی می‌شود.

رهنما با اشاره به کنترل بیماری‌های مشترک انسان و دام گفت: بیماری‌هایی مانند تب کریمه‌کنگو، کیست هیداتید و سایر بیماری‌های خطرناک، ممکن است آثار خود را سال‌ها بعد در بدن انسان نشان دهند. پیشگیری از این بیماری‌ها فقط در ساختار صنعتی و با نظارت دقیق امکان‌پذیر است.

پایان تعارض منافع در کشتار دام

وی یکی از چالش‌های اساسی کشتارگاه‌های سنتی را تعارض منافع دانست و گفت: در بسیاری از کشتارگاه‌های سنتی، دامدار، سلاخ و قصاب یک نفر است و همین مسئله نظارت بهداشتی را با فشار روانی شدید و مخاطرات جدی مواجه می‌کند. در ساختار صنعتی این تعارض به‌طور کامل حذف شده است.

مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر تصریح کرد: در کشتارگاه صنعتی، سلاخ کارمند مجموعه است، قصاب اجازه ورود به سالن کشتار را ندارد و ناظران بهداشتی و شرعی در محیطی استاندارد، امن و بدون فشار یا تعارض منافع فعالیت می‌کنند. همچنین وجود دوربین‌های مدار بسته، ثبت اطلاعات در سامانه‌ها و تصفیه کامل پساب کشتارگاه، سطح سلامت و شفافیت را به شکل چشمگیری افزایش داده است.

ظرفیت بیش از نیاز استان

رهنما درباره ظرفیت کشتارگاه صنعتی استان گفت: ظرفیت روزانه این کشتارگاه در یک شیفت کاری، ۳۲۰ رأس دام سبک و سنگین است که برآوردها نشان می‌دهد این میزان حدود دو برابر نیاز فعلی استان است. علاوه بر این، کشتارگاه قابلیت افزایش ظرفیت تا ۵۰۰ رأس دام سبک و ۱۵۰ رأس دام سنگین در روز را نیز دارد و حتی توان پوشش استان‌های همجوار را خواهد داشت.

وی افزود: از نظر خط کشتار، سردخانه و زیرساخت‌های فنی، هیچ محدودیتی برای تأمین گوشت مورد نیاز مردم استان وجود ندارد و تعطیلی کشتارگاه‌های سنتی هیچ خللی در عرضه گوشت ایجاد نخواهد کرد.

بازار، قیمت و معیشت قصابان

مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر با تأکید بر اینکه دامپزشکی مسئول تنظیم بازار یا قیمت نیست، گفت: اولویت ما سلامت مردم است، بااین‌حال در مصوبه استانداری، مالک کشتارگاه صنعتی متعهد شده است که تعطیلی کشتارگاه‌های سنتی منجر به افزایش قیمت گوشت برای مصرف‌کننده نشود.

وی افزود: برای جلوگیری از هرگونه هزینه اضافی، حمل گوشت از کشتارگاه صنعتی به شهرستان‌های مختلف استان به‌صورت رایگان انجام می‌شود.

رهنما در پاسخ به دغدغه‌های قصابان تصریح کرد: قصابان حذف نخواهند شد و همچنان حلقه اصلی توزیع گوشت در سطح شهرها هستند. کشتارگاه فقط محل ذبح دام است و نقش قصاب نه‌تنها کمرنگ نمی‌شود، بلکه با ساماندهی فرآیندها، پایدارتر خواهد شد. همچنین سلاخ‌های حرفه‌ای می‌توانند در کشتارگاه صنعتی با حقوق و شرایط مناسب به‌کارگیری شوند.

تجربه موفق توزیع

وی با اشاره به توزیع گوشت کشتارگاه صنعتی در شهرهایی مانند کنگان، دیر، تنگستان، دشتستان و عسلویه گفت: گزارش‌های میدانی و رضایت مسئولان محلی نشان می‌دهد کیفیت، قیمت و نحوه حمل گوشت کاملاً مطلوب بوده و حتی در مسافت‌های طولانی نیز مشکلی ایجاد نشده است.

استاندارد جهانی سلامت

مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر در پایان تأکید کرد: گذار از کشتار سنتی به صنعتی یک انتخاب سلیقه‌ای نیست، بلکه یک استاندارد جهانی در مسیر ارتقای سلامت عمومی است. سلامت فقط ظاهر و ساختمان نیست، بلکه یک فرآیند پیشگیرانه بلندمدت است. دامپزشکی استان بوشهر با تمام توان از ساختارهای استاندارد حمایت می‌کند و تا زمان تحقق کامل این استانداردها، سلامت مردم هرگز قابل تعلیق نخواهد بود.