بازتعریف جهان کودکانه با برنامه‌های مدرن

بامدادجنوب_الهام بهروزی

پرکردن اوقات فراغت کودکان و نوجوانان به‌عنوان قشرهای آینده‌ساز کشور، آن هم در استانی همچون بوشهر که تابستان‌های گرم و سوزانی دارد و با کمبود مراکز تفریحی سرپوشیده مواجه است، چالش بزرگی برای خانواده‌هاست. طبیعتا فعالیت‌های فرهنگی و هنری، بهترین و کارآمدترین انتخاب برای گذراندن این فصل پرحرارت برای کودکان و نوجوانان است که کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به‌عنوان متولی اصلی این حوزه، نقشی کلیدی در محتواسازی و برنامه‌ریزی هدفمند برای دو قشر ایفا می‌کند.

در این میان، کارشناسان فرهنگی بر این باورند که با توجه به تغییر الگوی زندگی نسل جدید، دیگر نمی‌توان با روش‌های سنتی و کلیشه‌گرا با کودکان و نوجوانان برخورد کرد. امروزه این قشر در عصر هوشمند و در میان فناوری‌های نوینی همچون هوش مصنوعی و فضای دیجیتال زندگی می‌کنند، از این رو، برنامه‌ریزی باید به گونه‌ای باشد که با ذائقه، سلیقه و نیازهای روز آن‌ها همگام شود. عبور از قالب‌های تکراری و قدیمی و ارائه محتوایی که بتواند با تکنولوژی‌های مدرن رقابت کند، اکنون به یک ضرورت تبدیل شده تا از شکاف میان برنامه‌های فرهنگی و علایق واقعی نوجوانان جلوگیری شود.

در همین راستا، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان بوشهر در تابستان امسال، با نگاهی متفاوت و رویکردی مبتنی بر «مخاطب‌محوری»، خود را برای مواجهه با این چالش آماده کرده است. این مجموعه درصدد است تا با ترکیب مهارت‌های کلاسیک و فناوری‌های نوین، بستری را فراهم کند که در آن، از هنر و ادبیات گرفته تا دنیای جذاب رباتیک و هوش مصنوعی، همگی در خدمت شکوفایی استعدادهای بوشهری قرار گیرند.

مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان بوشهر در این خصوص به بامداد جنوب گفت: رویکرد ما در تابستان امسال بر محور کلیدی «مخاطب‌محوری» استوار شده است. از این‌رو، ما در استان تلاش می‌کنیم با برنامه‌ریزی دقیق، اوقات فراغت بچه‌ها را به فرصتی برای کشف استعدادها، رشد شخصیت و کسب مهارت ‌های جدید تبدیل کنیم. با توجه به اهمیت غنی‌سازی اوقات فراغت در اسناد بالادستی، همه برنامه‌های ما در راستای سند تحول بنیادین و راهبردهای اساسی در سیاست‌های اصلی کانون طراحی شده‌اند.

سمیه رسولی تاکید کرد: هدف اصلی فعالیت‌‎های تابستان در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، غنی‎سازی اوقات فراغت و رشد همه‎جانبه کودکان و نوجوانان است. این برنامه‎ها صرفا برای سرگرمی یا پر کردن ساعات فراغت و بیکاری فرزندان نیست، بلکه مسیری هدفمند برای تحقق اهداف مهمی است که در نظر گرفته شده‌اند.

وی با اشاره به اینکه در تابستان  بیش از ۶۰ فعالیت عمومی و تخصصی را در مراکز ثابت و سیار استان برگزار خواهیم کرد، افزود: این فعالیت‌ها در شاخه‎های اصلی فعالیت‌های فرهنگی، هنری، ادبی، علمی و پژوهشی، دینی و… تعریف می‌شود و شامل کارگاه‌های مختلفی مثل نقاشی، خوشنویسی، قصه‌گویی، نمایش‌های عروسکی، سفالگری، نجوم و آزمایش‌های علمی و… است. همچنین فعالیت‌های جدیدی چون خبرنگاری، رباتیک، هوش مصنوعی، بازی‌سازی و … را نیز به‎ویژه برای نوجوانان اضافه کرده‌ایم. هدف اصلی ما، کمک به شکوفاسازی استعدادها و ارتقای سطح دانش و مهارت‌های فرهنگی، اجتماعی، ادبی و علمی کودکان و نوجوانان این استان است. همه این برنامه‌ها در قالب کارگاه‌های حضوری و همچنین برخط در بستر فضای مجازی برای دسترسی بیشتر مخاطبان ارائه می‌شوند.

مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان بوشهر با تاکید بر اینکه نوجوان‌محوری، شاخص اصلی ارزیابی برنامه‌های امسال ماست، تصریح کرد: به عقیده ما، نوجوانان امروز می‌توانند خالق و مجری بسیاری از فعالیت‌ها باشند. از همین رو، امسال بر نقش‌آفرینی موثر نوجوانان به عنوان «کانون یار» تاکید ویژه‌ای داریم؛ آن‌ها  در طراحی و اجرای برخی رویدادها و کارگاه‌ها مشارکت داده می‌شوند و مسئولیت کارها به آنها سپرده می‌شود که در واقع این یک تمرین است برای پذیرش نقش‌های بیشتر و بزرگ‌تر در جامعه؛ همچنین از ظرفیت انجمن‌های فرهنگی، هنری و ادبی برای استمرار فعالیت نوجوانان فراتر از سنین پایه استفاده می‌کنیم. هدف هم این است که نوجوانان را از حاشیه به متن بیاوریم و بستری برای تجربه‌اندوزی و مسئولیت‌پذیری آن‌ها فراهم کنیم.

رسولی با اشاره به اینکه مخاطب کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان دو طیف «کودک» و «نوجوان» است، گفت: طبق نظام‌نامه تعریف شده برای کودکان، امسال برای این قشر برنامه‌هایی با محوریت «بازی، شادی، خلاقیت و تخیل» را تدارک دیده‌ایم و در تلاش هستیم تا فعالیت‎هایی طراحی و اجرا شود که به رشد مهارت‌‎های پایه در کودکان کمک کند و موجب تقویت اعتماد به نفس در آنها شود.

وی با بیان اینکه برنامه‌های ویژه نوجوانان، رویکردی مهارت‌محور و تخصصی دارد، خاطرنشان کرد: کارگاه‌های «عکاسی»، «نجوم»، «هوش مصنوعی»، «بحث آزاد»، «دست‌سازه‎های سنتی»، «کارهای دستی» و همچنین «باشگاه قاف» برای کشف استعدادهای  آن‌ها از جمله برنامه‌های شاخص برای این گروه سنی است. ما سعی کرده ‌ایم تا محتوای آموزشی و روش‌های ارائه را کاملا متناسب با نیاز روز و علایق هر گروه سنی تفکیک کنیم.

مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان بوشهر با تاکید بر اینکه یکی از دغدغه‌اصلی ما، دسترس‌پذیری خدمات فرهنگی کانون پرورش فکری برای همه کودکان و نوجوانان ماست که امسال به صورت جدی در حال کار روی این موضوع هستیم، گفت: طبق سند توسعه فرهنگی که سال گذشته زیر نظر معاون عمرانی استاندار به همت اداره‌کل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان بوشهر تدوین شد، در شهرهای فاقد مرکز کانون پرورش فکری با حمایت فرمانداران زمین‎هایی با کاربری فرهنگی- آموزشی احصاء و عملیات اداری و عمرانی برای ساخت مراکز کانون در این شهرها انجام خواهد شد.

به گفته وی، در کنار فعالیت ۲۴ مرکز فرهنگی و هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در سطح استان، طبق برنامه‎ریزی انجام شده و طی مراحل قانونی و اداری با همکاری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان کشور و استانداری بوشهر به‎زودی از ظرفیت کتابخانه‌های سیار روستایی در شهرستان‌های دشتی، دشتستان و تنگستان نیز بهره خواهیم برد و فعال‌سازی سه مرکز سیار جدید را نیز در دستور کار داریم که ده‌ها روستا را در هر شهرستان پوشش خواهد داد.

رسولی با تاکید بر اینکه همچنین برای دسترس‌پذیر کردن خدمات‌مان در نقاط فاقد مراکز فرهنگی هنری کانون پرورش فکری، کارگاه‌های برخط (آنلاین) در سطح ملی و استانی برنامه‌ریزی شده‌است، تصریح کرد: ثبت‌نام در این کارگاه‌ها از طریق سایت کانون پرورش فکری انجام می‌شود و در تلاش هستیم تا با تنوع‌بخشی به روش‌های حضوری و مجازی، هیچ کودکی از خدمات کانون بی‌نصیب نماند.

مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان بوشهر با تاکید بر اینکه استان ما در تابستان امسال میزبان چند رویداد مهم است، گفت: یکی از آنها، برگزاری جشنواره استانی قصه‌گویی است که با توجه به تولی‌گری کانون در این زمینه فرصتی برای کشف قصه‌گویان نوجوان و تبادل تجربه‌هاست. افزون بر این، رویدادهای مهم مهارت‌افزایی و کتابخوانی را داریم با سه کتاب انتخاب شده به نام‌های «روز سوپ»، «روز نودل»، و «روز دال عدس» که هر کدام در یک ماه و همزمان در کلیه مراکز کانون پرورش فکری در سطح استان اجرا خواهند شد و ترکیبی از یادگیری یک مهارت آشپزی و مطالعه کتاب خواهند بود.

وی برگزاری «پویش تسبیح» با رویکرد فرهنگی و مذهبی را دیگر برنامه این نهاد در تابستان امسال معرفی کرد و گفت: اردوهای علمی تفریحی را هم داریم که فرصتی است برای آشنایی بیشتر اعضای کودک و نوجوان با علوم و در واقع زمینه‌ساز آشنایی و علاقه‌مندی احتمالی آنها به این حوزه است.

رسولی سپس به شعار برنامه‌های تابستانه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان اشاره و تصریح کرد: شعاری که امسال کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برای فصل تابستان و فعالیت‌های اوقات فراغت خود انتخاب کرده‌، «برای ایران می‌مانیم، می‌خوانیم، می‌سازیم» است. این شعار در واقع یک نقشه‌راه برای فعالیت‌های تابستان محسوب می‌شود و سعی دارد نگاه بچه‌ها را به سمت یک مسئولیت اجتماعی و آینده‌سازی هدایت کند.

وی یادآور شد: در توضیح این شعار باید بگویم که برای ایران می‌مانیم، اشاره دارد به بخش «هویت‌سازی» و «امیدآفرینی» خصوصا در شرایط کنونی کشور که دو مرحله جنگ تحمیلی دوم و سوم را پشت سر گذاشته است و ناملایمات بسیاری را تجربه کرده، می‌خواهیم به کودکان و نوجوانان بگوییم که بهترین سرمایه‌گذاری برای آینده ایران، ماندن به پای این مرز و بوم و تلاش برای آبادانی آن است. ما می‌خواهیم حس تعلق به وطن و اعتماد به نفس ملی را در بچه‌ها تقویت کنیم. در این شعار به تلاش برای ارتقاء سطح دانش کودکان و نوجوانان و ساختن یک آینده روشن برای این خاک عزیز نیز اشاره شده است.

مدیرکل پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان بوشهر با بیان اینکه در نظامنامه‌ای که برای فعالیت‌های فصل تابستان تدوین شده، یک موضوع مهم برای کودکان به نام «بازیکا» تعریف شده است، افزود: این نظام‌نامه، بازی را برای کودکان به‎عنوان یک فعالیت اصلی تعریف می‌کند. با توجه به اینکه بازی و سرگرمی، یکی از اصلی‌ترین نیازهای کودکان است و نقش بی‌بدیلی در رشد شناختی و اجتماعی آن‌ها دارد، باید به ابن موضوع اشاره داشته باشم که ما در کانون پرورش فکری، بازی را مهم‌ترین ابزار تربیتی و آموزشی برای کودکان می‌دانیم و در تابستان امسال، رویکرد ما در حوزه بازی و سرگرمی بر دو اصل «خلاقیت» و «آموزش پنهان» استوار است.

رسولی با اشاره به اینکه مراکز فرهنگی هنری کانون پرورش فکری در واقع کتابخانه‌های تخصصی کودک و نوجوان هستند، گفت: با توجه به اینکه 18 تیر، روز ادبیات کودک و نوجوان را در پیش داریم و برای کانون نقش ویژه‌ای در این مناسبت تعریف شده، برنامه‌های بسیار گسترده را همزمان با این تاریخ خواهیم داشت که در همه مراکز سراسر استان اجرا می‎شوند. این برنامه‎ها حول محور بزرگداشت شخصیت مهدی آذریزدی (پدر ادبیات کودک ایران) و ترویج و گسترش فرهنگ کتابخوانی در بین کودکان و نوجوانان و همچنین اولیای تربیتی طراحی شده‌اند که از جمله آنها می‌توان به  نشست‌های تخصصی و کارگاه‌های نقد و بررسی کتاب برای نوجوانان؛ مربیان و مادران اشاره کرد.

مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان بوشهر یادآور شد: نشست «به صرف کتاب» برای آشنایی نوجوانان با ادبیات کهن و دیدار با نویسندگان در شهرستان‌های مختلف، کارگاه‎های قصه‌گویی بر اساس کتاب «قصه‎های خوب برای بچه‎های خوب»، «گلستان خوانی» و … دیگر برنامه‌هایی است که به مناسبت روز ادبیات کودک و نوجوانان در مراکز فرهنگی هنری کانون برگزار می‌شوند.