پیوندی که نباید گسسته شود

بامداد جنوب: شاه‌بیت بسیاری از اظهارنظرهای کارشناسان و مقامات در این روزها حفظ همبستگی و اتحاد ملی است؛ اتحادی که در روزهای جنگ تحمیلی قوی‌تر شد و توانست به عنوان عاملی مهم تاب‌آوری جامعه در برابر تهاجم دشمن بیگانه و پاسداری از مام میهن مطرح شود.

وقتی خبرها را می‌خوانی یکی از عباراتی که زیاد به چشم می‌خورد، «وحدت و انسجام ملی» است؛ وحدتی که آن را شالوده ماندگاری می‌دانند و یکی از عوامل مهم پیروزی در برابر دشمن. حتما این بیت معروف شیخ اجل سعدی را در کتاب‌های درسی خوانده‌اید: مورچگان را چو بود اتفاق     شیر ژیان را بدرانند پوست. این بیت به‌خوبی بیان می‌کند که با وحدت می‌توان انتظار داشت حتی کارهای غیرممکن، ممکن شود و ایرانیان این راه را بسیار پیموده‌اند.

چنانکه بارها درباره آن صحبت شده، وحدت ملی به معنای همبستگی و انسجام افراد یک کشور، فارغ از اختلافات قومی، مذهبی، سیاسی و اجتماعی، در برابر چالش‌ها و برای دستیابی به اهداف مشترک است.

به طور معمول وقتی جوامع دچار چالش‌ بیرونی می‌شود، افراد جامعه اختلافات میان خود را کنار می‌گذارند و دست به دست هم می‌دهند تا بر آن مسأله غلبه پیدا کنند. اما پس از برطرف شدن چالش بیرونی، آنچه موضوعیت می‌یابد، حفظ وحدتی است که به دست آمده و اگر تداوم پیدا کند، می‌تواند حلال بسیاری از مشکلات باشد.

اهمیت وحدت ملی

وحدت ملی در شقوق مختلف اداره کشور اهمیت دارد و نقش‌آفرینی می‌کند. یکی از آن‌ها امنیت ملی است. در برابر تهدیدات خارجی، یکپارچگی ملت، قوی‌ترین سپر دفاعی است. دشمنان خارجی اغلب به دنبال ایجاد شکاف و تفرقه در درون کشورها هستند تا بتوانند نفوذ کنند و اهداف خود را پیش ببرند.

پیشرفت اقتصادی و توسعه نیز نیازمند ثبات و همبستگی اجتماعی است. نبود انسجام، سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد و روند توسعه را کند می‌کند. از سوی دیگر، حکومتی که از حمایت و همراهی بخش بزرگی از مردم برخوردار است، می‌تواند سیاست‌های خود را با اثربخشی بیشتری اجرا کند.

وحدت ملی همچنین، هویت مشترک و افتخارات جمعی را تقویت می‌کند و از گسست فرهنگی و هویتی جلوگیری می‌کند و جامعه‌ای که وحدت بیشتری دارد در رویارویی با بلایای طبیعی، بحران‌های اقتصادی یا چالش‌های اجتماعی، بهتر می‌تواند از پس مشکلات برآید.

فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت دوشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: ایران را از روزهای دشوار عبور داد و پیروز کرد، وحدت مردم بود. امروز حفظ انسجام ملی، گفت‌وگو و همدلی، مهم‌ترین پشتوانه پیشرفت و امنیت کشور است.

راه‌های حفظ وحدت ملی

حفظ وحدت ملی در شرایط کنونی ایران با چالش‌های مختلفی روبه‌رو است و نیازمند رویکردی دقیق است. یکی از کارهایی که باید در این زمینه انجام گیرد این است که به جای برجسته کردن تفاوت‌ها، باید بر اشتراکات عمیق فرهنگی، تاریخی و دینی ایرانیان و نیز منافع ملی مشترک (مانند امنیت، پیشرفت، سربلندی کشور) تأکید شود.

لازم است دشمن واقعی تعریف و بیان شود دشمن واقعی، چالش‌هایی مانند فقر، فساد، بیکاری، عقب‌ماندگی علمی و تهدیدات خارجی است که همه ایرانیان را به یک اندازه تحت تأثیر قرار می‌دهد.

یکی از مولفه‌های حفظ وحدت در شرایط کنونی کاهش نابرابری است. تبعیض‌های ناروا، چه قومی، چه مذهبی و چه اقتصادی، شکاف‌های اجتماعی را عمیق‌تر می‌کند. عدالت در دسترسی به فرصت‌های شغلی، تحصیلی و سیاسی، حس تعلق و همبستگی را تقویت می‌کند.

ایجاد فضای گفت‌وگو و بیان نقد هم یکی از عواملی است که می‌تواند در حفظ اتحاد میان مردم موثر باشد. لازم است بستری فراهم شود که در آن گروه‌های مختلف بتوانند بدون ترس، دیدگاه‌های خود را بیان کنند و در عین حال به دیدگاه‌های دیگران نیز احترام بگذارند.

همچنین برجسته کردن جنبه‌های مشترک و افتخارات ملی که متعلق به همه ایرانیان است و در عین حال احترام گذاشتن به تنوع قومی و فرهنگی در حفظ اتحاد میان افراد جامعه نقش مهمی دارد.

یکی از دلایل برهم خوردن وحدت برچسب‌زنی و دوقطبی‌سازی است. لازم است گروه‌ها و افراد مختلف با پرهیز از واژگان تفرقه‌افکنانه و برچسب‌زدن به دیگران، به حفظ اتحاد کمک کنند.

یکی از شاخص‌های مهم در حفظ اتحاد ملی، شفافیت و پاسخگویی مسئولان و ارتباط صادقانه با مردم است؛ مسئولانی که در کلام مردم را ولی نعمت خود می‌دانند باید در عمل نشان دهند که کنار افراد جامعه هستند. البته لازم است مسئولان با تلاش برای جلب مشارکت مدنی مردم، آنان را در حل مسائل مشارکت دهند.

در همین زمینه احسان جهانیان معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار بوشهر در جمع بخشداران این استان گفته است: حضور مستمر مدیران در میان مردم باید به یک رویکرد ثابت مدیریتی تبدیل شود و خدمات و اقدامات دولت نیز به‌صورت دقیق، شفاف و مؤثر به جامعه منعکس شود تا زمینه افزایش اعتماد عمومی و امیدآفرینی بیش از پیش فراهم شود.

مقابله با فساد و عوامل تفرقه‌افکن نیز دو مولفه مهم در حفظ اعتماد و اتحاد جامعه به شمار می‌رود. مسئولان باید به این نکته بیش از پیش توجه داشته باشند؛ زیرا برخورد نکردن با عوامل برهم‌زننده اتحاد از یک سو افرادی را که پایبند به حفظ وحدت هستند ناامید می‌کند و از سوی دیگر مخلان اتحاد را به ادامه اخلال تشویق می‌کند.

سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی نیز در گفت‌وگو با ایرنا با تأکید بر ضرورت حفظ وحدت و انسجام داخلی گفت: دشمن برای ایجاد تفرقه و شکل دادن به دعواهای داخلی سرمایه‌گذاری کرده است و همه باید هوشیار باشند و ضمن پیگیری مطالبات و بیان نقدها، از هرگونه صف‌آرایی در برابر یکدیگر پرهیز کنند.

ابراهیم رضایی تصریح کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند حفظ وحدت و انسجام ملی هستیم و همه مردم، مسئولان و جریان‌های سیاسی باید با همدلی و هم‌افزایی، در مسیر تقویت اقتدار و امنیت کشور حرکت کنند.

وی مطالبه‌گری را حق مردم عنوان و تأکید کرد: اگر همه بخش‌های کشور با همدلی، انسجام و تحت هدایت رهبر معظم انقلاب به وظایف خود عمل کنند، آینده امنیتی، سیاسی و اقتصادی ایران تضمین خواهد شد و ملت ایران همچنان با اتحاد و همبستگی از چالش‌ها عبور خواهد کرد.

آنچه در این زمینه اهمیت دارد این است که وحدت ملی یک وضعیت ثابت نیست، بلکه یک فرایند پویاست که نیازمند تلاش مستمر همه اجزای جامعه، از حکومت گرفته تا تک‌تک شهروندان است.