روایت یک کارشناس از سایه جنگ و بنادرِ نیمه‌تعطیل

بامدادجنوب_مریم خوئینی

تنگه هرمز در دهه‌های اخیر همواره یکی از مهم‌ترین نقاط راهبردی جهان بوده است؛ ‌گذرگاهی که فراتر از یک مسیر دریایی، به کانونی برای تلاقی منافع قدرت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی تبدیل شده است. از همین رو، هرگاه بحث باز یا بسته بودن تنگه هرمز مطرح می‌شود، توجه افکار عمومی، رسانه‌ها و محافل سیاسی جهان به این نقطه راهبردی معطوف می‌شود. درهمین راستا در شرایط کنونی که تحولات منطقه با سرعت در حال تغییر است و تحلیل‌های متفاوتی درباره وضعیت تنگه هرمز مطرح می‌شود، بررسی ابعاد حقوقی، سیاسی و ژئوپلیتیکی این موضوع برای ساکنین بنادر ساحلی جنوب کشور اهمیتی دوچندان یافته است.

در همین زمینه، محمد چمکوری استاد دانشگاه و کارشناس روابط بین‌الملل در گفت‌وگو با بامدادجنوب با اشاره به شرایط کنونی، سایه جنگ را سنگین‌تر از توافق ارزیابی کرد و گفت: تبلیغات اخیر ترامپ در مورد اینکه محاصره دریایی برداشته خواهد شد همه یک ادعا بود. این محاصره همچنان ادامه دارد به طور مثال آمریکایی‌ها یکی از کشتی‌های ایران را که قصد خروج از دریای عمان داشت متوقف کرده و آن را مجبور به بازگشت کردند؛ اتفاقی که نشان می‌دهد ادعای ترامپ جنبه سیاسی و تبلیغاتی دارد و بیشتر برای تاثیر گذاشتن بر قیمت انرژی نفت و گاز در خود آمریکاست.

وی با تأکید براینکه در یک حالت شبه جنگ به سر می‌بریم، تصریح کرد: وزیر جنگ آمریکا می‌گوید‌ مذاکرات ثمربخش بوده و در همین راستا شاهد تلاش آمریکا برای عدم دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای هستیم یا ترامپ گفته است تلاش می‌کنیم که اورانیوم غنی شده را از ایران خارج کنیم! این‌ها بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد زیرا ما اکنون در جنگ تحمیلی چهارم هستیم. این جنگ به جنگ فرامنطقه‌ای تبدیل خواهد شد.

این کارشناس روابط بین‌الملل افزود: در این شرایط ما هم قدرت موشکی خودمان را بالا خواهیم برد و به طور قطع نیاز است که توان قدرت نظامی‌مان را بالا ببریم. اگر قرار باشد با جنگ فرامنطقه‌ای روبه‌رو شویم نیاز به موشک‌هایی با برد بالا داریم.

بنادر در شبه تعطیلی به سر می‌برند

چمکوری درباره تاثیر شرایط سیاسی امروز بر اقتصاد بوشهر و استان‌های ساحلی، بیان کرد: تقریبا بنادر ما در حالت شبه تعطیل قرار دارند.. متاسفانه این وضعیت، نتیجه همان محاصره دریایی است چه بخواهیم و چه نخواهیم بالاخره تاثیرگذار است. هرچند بعضی از کشتی‌های ما در روزهای گذشته و ماه‌های گذشته توانستند از این محاصره عبور کنند. پهنه محاصره وسیع است و آمریکایی‌ها مجبور شده‌اند برای کنترل کشتی‌هایی که از تنگه خارج می‌شوند به آن نزدیک شوند.

وی با بیان اینکه شرایط تنگه هرمز در حال حاضر هم در بُعد نظامی و هم در بُعد سیاسی(یعنی هم بُعد مذاکره هم بُعد جنگ) مسدود و راکد است، گفت: افق روشنی وجود ندارد. آمریکایی‌ها نه گزینه نظامی مؤثری دارند و نه راه‌حل سیاسی، هرچند گاهگاهی تلاش می‌کنند که تحت عنوان پروژه موسوم به آزادسازی، کشتی‌هایی و ناوهایی را از طریق تنگه هرمز وارد خلیج فارس کنند. تاکنون سه بار تلاش کردند که از طریق تنگه وارد خلیج فارس شوند و کشتی‌های نظامی خود را وارد این آبراهه کنند اما ناکام مانده‌اند، و آتش نیروهای دریایی سپاه و ارتش جمهوری اسلامی مانع این کار شده است. می‌توان گفت آمریکایی‌ها شکست خورده‌اند و مستاصل هستند.

این مدرس دانشگاه با اشاره به وضعیت کنونی تنگه هرمز، توضیح داد: وضعیت تنگه برای کشتی‌های خارجی که بخواهند بدون اجازه نیروی دریای سپاه خارج شوند، پرریسک است. آمریکایی‌ها یک خط دریایی برای عبور کشتی‌ها ترسیم کرده‌اند اما آخرین بار یک کشتی یونانی که با هماهنگی نیروی دریای آمریکا تلاش کرده بود از آنجا خارج شود، مورد اصابت قرار گرفت. هرچند موفق شد خارج شود اما بخشی از نفت را هم در دریا ریخت و به سختی از آن منطقه عبور کرد. گویا که ابزارهای ناوبری‌اش را خاموش کرده بود تا نیروهای مسلح جمهوری اسلامی متوجه نشوند، اما باز مورد اصابت قرار گرفت آن هم به دلیل ترغیب آمریکایی‌ها به عبور.

چمکوری گفت: در حال حاضر آمریکایی به  نزدیک آب‌های تنگه هرمز آمدند و به کشتی ها اعلام می‌کنند از خط آبی که آمریکا در تنگه ترسیم کرده، عبور کنند. ایران نیز اجازه نمی‌دهد زیرا جمهوری اسلامی ایران منطقه امنی را که از تنگه لارک شروع می‌شود و به آب های شمالی تنگه می‌رسد ترسیم کرده است و اجازه نمی‌دهد کسی بخواهد از آب‌های جنوبی تنگه عبور کند. بر همین اساس تردد برای کشتی‌های خارجی بدون اجازه ایران به طور قطع پرریسک است و عبور محدود است. پیش از این روزانه نزدیک به ۱۵۰ تا کشتی از تنگه هرمز عبور می کردند ولی الان حداکثر ۳۰ فروند کشتی با اجازه نیروی دریای سپاه می‌تواند از این مسیر عبور کند.