وحدت؛ یعنی پذیرش تفاوت‌ها نه حذف متفاوت‌ها

بامدادجنوب_مریم خوئینی
در روزهایی که جنگ روانی دشمن بیش از هر زمان دیگری وحدت ملی و انسجام داخلی را نشانه گرفته است، بازخوانی استراتژی‌های مقابله با تفرقه به یک ضرورت حیاتی تبدیل شده است.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار بوشهر در نشست ائمه جمعه اهل سنت استان بوشهر که در گناوه برگزار شده بود، با اشاره به این مهم، از ایجاد تفرقه به عنوان جدی‌ترین ابزار متخاصمان یاد کرد ابزاری که پادزهر آن نه در شعار، بلکه در ازخودگذشتگی و تمرکز بر مشترکات نهفته است.
احسان جهانیان با تأکید بر اینکه در دوران پس از جنگ، بازسازی خسارت‌ها باید با سرعتی مضاعف دنبال شود، نقش نخبگان دینی و سیاسی در تقویت امید و اعتماد جامعه را بی‌بدیل دانست و گفت: تنها با مشارکت مردم و فعالان اقتصادی است که می‌توان آثار تحریم‌ها و فشارهای خارجی را به حداقل رساند.
حال این سوال مطرح می‌شود که وحدت در مختصات کنونی استان بوشهر چه معنایی دارد و چگونه به موتور محرک توسعه تبدیل می‌شود؟ بر همین اساس با دو تن از فعالان سیاسی استان گفت‌وگو کرده‌ایم تا به واکاوی این موضوع بپردازیم.
حل مشکلات روزمره، راه میان‌بُر حفظ وحدت
سیدحسین جعفری رئیس فراکسیون اصلاح‌طلبان، و دبیر حزب مردم‌سالاری در استان بوشهر در گفت‌وگو با بامداد جنوب در این باره گفت: بی‌تردید وحدت و انسجام ملی، نیاز امروز و فردای ایران عزیز است اما باید توجه داشت که وحدت، یک مقوله دستوری و شعاری نیست، بلکه فرآیندی است که باید بر بستر باورهای مشترک، منافع ملی و احترام به تکثر دیدگاه‌ها شکل بگیرد.
وی افزود: بنده بر این باورم که برای رسیدن به وحدت پایدار میان اقشار مختلف جامعه، چند محور اساسی باید مدنظر قرار گیرد. نخست، بازگشت به اصول مشترک. چرا که همه ما در کلیت نظام، قانون اساسی، استقلال کشور و منافع ملی اشتراک نظر داریم. باید این نقاط اشتراک را برجسته کنیم و اختلافات سلیقه‌ای را ذیل این اصول بزرگ مدیریت کنیم. هرگاه منافع ملی در میان باشد، جناح‌بندی‌ها باید کنار گذاشته شود.
دبیر حزب مردم‌سالاری در استان بوشهر ادامه داد: نکته دوم، تمرکز بر معیشت و ضرورت‌های زندگی مردم. زیرا وقتی مردم درگیر مشکلات اقتصادی، تورم و بیکاری هستند، شکاف‌های اجتماعی عمیق‌تر می‌شود. وحدت واقعی زمانی محقق می‌شود که سفره‌های مردم رنگ رفاه ببیند و فاصله طبقاتی کاهش یابد. بنابراین راه میان‌بُر وحدت، حل مشکلات روزمره مردم و بازگرداندن امید به جامعه است. سوم، به رسمیت شناختن حق مشارکت و تفاوت دیدگاه‌ها است. وحدت به معنای یک‌دست‌سازی فکری و حذف منتقدان نیست. تا زمانی که سلایق مختلف سیاسی، قومی و مذهبی در چارچوب قانون احساس امنیت و سهیم بودن در اداره کشور را نداشته باشند، نمی‌توان سخن از وحدت واقعی گفت. ما باید از تحمل یکدیگر به پذیرش یکدیگر برسیم.
لزوم گفت‌وگوی ملی فراگیر
جعفری در ادامه گفت‌وگوی ملی فراگیر را نکته چهارمی قلمداد کرد که باید به آن توجه کرد، افزود: سازمان‌ها، احزاب، دانشگاه‌ها و نهادهای مدنی باید بستر گفت‌وگوی واقعی میان حاکمیت و نخبگان با مردم و به‌ویژه نسل جوان را فراهم کنند. نسلی که احساس کند صدایش شنیده می‌شود، به آینده کشور متعهدتر خواهد بود.
وی با اشاره به اقدام‌هایی که جریان‌های سیاسی چه اصلاح‌طلب و چه اصولگرا برای رسیدن به یک وحدت نسبی در جامعه انجام داده‌اند، گفت: برای پاسخ به این سؤال باید صادقانه با مردم سخن گفت بنده به عنوان کسی که در میدان سیاست استان بوشهر حضور دارم، معتقدم اقداماتی صورت گرفته، اما این اقدامات کافی و عمیق نبوده است.
رئیس فراکسیون اصلاح‌طلبان استان بوشهر ادامه داد: در این استان، خانه احزاب همواره تلاش کرده است تا فضایی برای گفت‌وگو و تعامل میان جریان‌های مختلف فراهم کند و فراکسیون اصلاح‌طلبان نیز از این رویکرد استقبال کرده است. ما در مقاطع حساس، به ویژه در موضوعات مرتبط با منافع استان و بحران‌های ملی، نشست‌های مشترکی با نمایندگان جریان اصولگرا داشته‌ایم و اختلاف‌ها را کنار گذاشته‌ایم. نمونه موفق این همکاری را می‌توان در مطالبه‌گری برای حقوق استان در حوزه‌های انرژی، اشتغال و محیط زیست مشاهده کرد. اما حقیقت این است که در سطح ملی، فاصله میان شعار و عمل در موضوع وحدت بسیار زیاد است. جریان‌های سیاسی گاهی وحدت را به معنای همراهی بی‌چون‌و‌چرای رقیب با خود تعریف می‌کنند و این بزرگ‌ترین آفت وحدت است.
جعفری یادآور شد: متأسفانه امروز برخی محافل تندرو در هر دو سوی طیف، با دامن‌زدن به اختلافات و حذف چهره‌های میانه‌رو، مسیر وفاق را سخت کرده‌اند. تا زمانی که اعتماد متقابل میان جریان‌های سیاسی و همچنین میان مردم و ساختارهای قدرت بازسازی نشود، نمی‌توان به ثمر نشستن تلاش‌های وحدت‌آفرین دل بست.
وی راهکارش را به عنوان عضوی از خانواده اصلاح‌طلبی این طور بیان کرد: باید از تعارفات سیاسی عبور کنیم و به سمت ائتلاف‌های عمل‌گرایانه حول مسائل مشخص مانند معیشت، محیط زیست و جوانان حرکت کنیم. ما در استان این مسیر را آغاز کرده‌ایم و امیدواریم این الگو به یک گفتمان غالب در کشور تبدیل شود.
وحدت یعنی پذیرش تفاوت‌ها، نه یک‌دست شدن
جاسم شجاع یکی دیگر از فعالان سیاسی استان در گفت‌وگو با بامدادجنوب با بیان اینکه نیاز جامعه امروز ایران به وحدت از این جهت مهم است که جامعه با مسأله‌های پیچیده و هم‌زمانی روبه‌روست، گفت: فشارهای اقتصادی، شکاف‌های اجتماعی، تفاوت‌های قومی و فرهنگی، بی‌اعتمادی عمومی، و اختلاف‌نظرهای سیاسی که منجر به ایجاد شکاف و نفوذ توسط بدخواهان خارجی و داخلی شده، ضرورت ایجاد و حفظ وحدت را در جامعه بیشتر کرده است. در چنین شرایطی، وحدت به معنای یک‌دست شدن اجباری نیست، بلکه یعنی هم‌افزایی، گفت‌وگو، پذیرش تفاوت‌ها و حرکت در مسیر منافع مشترک که همانا پیشرفت و تعالی کهن دیارمان، ایران عزیز است.
‌وی با طرح این پرسش که چرا وحدت ضروری است؟ افزود: وحدت این دستاوردها را در پی دارد: یک، کاهش تنش و فرسایش اجتماعی. چراکه وقتی گروه‌ها مدام در تقابل باشند، انرژی جامعه صرف نزاع می‌شود نه حل مسأله. تقویت اعتماد و سرمایه اجتماعی جامعه‌ای که افرادش به هم اعتماد دارند، در بحران‌ها مقاوم‌تر است، مشکلات اقتصادی و فرهنگی، و مسائل بزرگ با همکاری حل می‌شوند، نه با پراکندگی و تفرقه. دوم، حفظ همبستگی ملی. ایران، جامعه‌ای متنوع است، وحدت کمک می‌کند این تنوع به جای تهدید، به فرصت تبدیل شود.
تکیه بر منافع مشترک به جای حذف همدیگر
این فعال سیاسی ادامه داد: وحدت واقعی چند ویژگی‌ دارد. باید بر پایه‌ عدالت باشد، نه شعار، همراه با احترام به تفاوت‌ها باشد، با گفت‌وگوی صادقانه تقویت شود و به جای حذف دیگری، بر منافع مشترک تکیه کند. جامعه امروز ایران عزیز، بیش از هر چیز به وحدتی آگاهانه و عادلانه نیاز دارد؛ وحدتی که اختلاف‌ها را انکار نکند، اما اجازه ندهد اختلاف‌ها به دشمنی و فرسایش اجتماعی تبدیل شوند.
شجاع درخصوص راهکارهای پیوند جریانات سیاسی اصلاح‌طلب و اصولگرا به منظور تحقق وحدت ملی نیز گفت: در جامعه برای پیوند و هم‌افزایی جریانات اصلاح‌طلب و اصولگرا با هدف تحقق وحدت اجتماعی می‌توان مجموعه‌ای از راهکارهای واقع‌گرایانه و غیرشعاری را در چند سطح دنبال کرد. ابتدا، تعریف منافع ملی مشترک به‌عنوان نقطه اتصال، اولین گام عبور از رقابت‌های هویتی و تمرکز بر اهدافی است که برای هر دو جریان حیاتی‌اند. مانند حفظ انسجام و امنیت اجتماعی، توسعه اقتصادی پایدار، کاهش نابرابری وفساد، ارتقای سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی.
وی سپس به گفت‌وگوی نهادمند و مستمر و نه مقطعی و رسانه‌ای‌ اشاره کرد و یادآور شد: بسیاری از شکاف‌ها، ناشی از سوءبرداشت و گفت‌وگوی غیرمستقیم است. ایجاد شورای گفت‌وگوی ملی متشکل از نخبگان اصلاح‌طلب و اصولگرا زیر نظر رهبری که بر محور مسائل عینی مردم باشد، می‌تواند تاثیرگذار باشد. البته که شرط موفقیت این است که گفت‌وگو، پیوسته، غیرتبلیغاتی و باضمانت اجرایی باشد.
این فعال سیاسی به اهمیت پذیرش تکثر سیاسی در چارچوب قانون اشاره کرد و گفت: وحدت به معنای حذف تفاوت‌ها نیست، بلکه برپایه پذیرش مشروعیت جریان رقیب، احترام به حق نقد، رقابت و حضور برابر، پرهیز از هرگونه برچسب‌زنی و طرد سیاسی است. بدون شک این نگاه، رقابت درون‌سیستمی سالم را جایگزین دوقطبی مخرب می‌کند.
شجاع همچنین با اشاره به نقش رسانه در این امر مهم، بیان کرد: کنار گذاشتن ادبیات تخریبی و امنیتی‌سازی رقابت، ترویج نقد برنامه‌محور‌ به‌جای حمله هویتی، و مسئولیت‌پذیری فعالان شبکه‌های اجتماعی وابسته به جریان‌ها، می‌تواند نقش کلیدی در وحدت و یکدلی اجتماعی داشته باشد. بدون اصلاح زبان سیاست، وحدت پایدار شکل نمی‌گیرد.
وی تأکید کرد: وحدت جامعه نه با شعار، بلکه با گفت‌وگوی مستمر طوایف سیاسی و تاکید بر اشتراک‌ها قابل تحقق است.