اعتماد مخاطب، سرمایه روزنامه‌نگار است

بامدادجنوب_مریم خوئینی

شماره سه‌هزارم «بامداد جنوب» فرصتی است برای بازنگری در مسیر اطلاع‌رسانی محلی و تحلیل رویدادها. صفحه «رویداد» همواره تلاش کرده است فراتر از خبر، روندها و پیامدهای تصمیم‌های سیاسی را تبیین کند.

در گفت‌وگوی اختصاصی پیش رو با یک کارشناس رسانه‌ای تلاش کردیم ابعاد مختلف نقش رسانه‌ها در پوشش انتخابات، مسئولیت حرفه‌ای و تعامل با افکار عمومی را بررسی کنیم. این گفت‌وگو نشان می‌دهد رسانه‌های محلی چگونه می‌توانند در عین حفظ هویت بومی، مشارکت مردم و مردم‌سالاری محلی را تقویت کنند.

عمر ۳ هزار شماره‌ای بامداد خبری خوب برای رسانه‌ای‌ها

رضا غبیشاوی مدیرمسئول و سردبیر مجله روزنامه‌نگاری جدید، معاون سردبیر وبگاه عصر ایران در ابتدا انتشار شماره ۳ هزار روزنامه «بامداد جنوب» در استان بوشهر را به روزنامه‎‌نگاران فعال در این رسانه و مخاطبان آن تبریک و شادباش گفت و یادآور شد: عمر ۳ هزار شماره‌ای یک روزنامه به‌ویژه در استان بوشهر، تصویری ارزشمند، پرافتخار و خبری خوب برای علاقه‌مندان به آگاهی، اطلاع‌رسانی و رسانه است. امیدوارم فعالیت این مکتوبِ روزانه باکیفیت، با قدرت ادامه یابد و بیش از این شاهد افزایش جایگاه آن در سبد رسانه‌ای مخاطبان و همزمان ارتقای تاثیرگذاری و نقش‌آفرینی آن در تحولات استان و ایران و باشیم.

وی در خصوص اینکه اعتماد مخاطبان نسبت به یک رسانه چگونه به دست می آید و چگونه حفظ می‌شود، گفت: اعتماد مخاطبان نسبت به یک رسانه، نتیجه فرایندی تدریجی است که به مرور و در دوره زمانی نسبتا طولانی، در اثر فعالیت رسانه و روزنامه‌‎نگارانش شکل می‌گیرد. اعتماد مخاطب به رسانه، اندک اندک به دست می‌آید و قطره قطره جمع می‌شود اما در لحظه‌ای می‌تواند از دست برود. کسب آن، یک مهارت و حفاظت از  آن، نیازمند مهارت دوچندان است.

این فعال رسانه‌ای افزود: قضاوت و تصمیم مخاطب درباره اعتماد داشتن یا نداشتن یا کم و زیاد بودن اعتماد به رسانه به یک رسانه، حاصل دوره زمانی طولانی از ارتباط میان مخاطب و رسانه است. اعتماد مخاطبان نسبت به یک رسانه با این موارد در ارتباط مستقیم است: انتشار خبر بر اساس معیارهای صحت و دقت. مخاطبان به رسانه‌ای بیشتر اعتماد می‌کنند که خبرهای صحیح تر و دقیق‌تر را منتشر می‌کند تا جایی که مخاطب برای اثبات درستی یک خبر، به آن رسانه مراجعه یا برای تایید خبر یک خبر به انتشارش در آن رسانه خاص، اشاره می‌کند. رسانه مورد اعتماد مخاطبان، خبرهای دروغ یا غیرواقعی منتشر نمی‌کند اگر هم به اشتباه چنین چیزی رخ دهد اولا به ندرت و خیلی کم اتفاق می‌افتد و ثانیا در این صورت، اطلاع‌رسانی و  خبر نادرست را حذف می‌کند و با خبر صحیح جایگزین می‌شود.

غبیشاوی با اشاره به اهمیت تفکیک خبر و گزارش از یادداشت و تحلیل و تفسیر در رسانه، بیان کرد: خبر و گزارش محل انتشار واقعیت‌ها به نقل از منابع معتبر در کنار نظرات ارزشمند دیگران است اما نظرات نویسنده و خبرنگار جایی در متن خبر و گزارش ندارد. البته یادداشت و تحلیل و تفسیر محل بیان نظرات نویسنده است.

دفاع از حقوق و منافع مردم خط قرمز رسانه باید باشد

وی انتشار خبر و گزارش بر پایه واقع‌گرایی و نه براساس آرزو و توهمات ذهنی را یکی از وظایف رسانه عنوان کرد و گفت: خبر و گزارش عرصه بیان واقعیت‌ها و نظر دیگران به همراه گوینده است و نباید به محلی برای بیان آرزوها و تصورات ذهنی خبرنگار و رسانه تبدیل شود.

سردبیر عصر ایران، فعالیت رسانه‌ای در چارچوب معیارهای حرفه‌ای و اخلاقی جهان‌شمول، توجه به ارزش‌های خبری مدرن و جهان‌شمول در فعالیت رسانه‌ای مانند حفظ جان انسان‌ها، ارزشمندی جان انسان، حقوق انسان‌ها، حفاظت از محیط زیست و میراث فرهنگی، چند فرهنگی و حقوق افراد آسیب‌پذیر را از دیگر رسالت‌های رسانه برشمرد و گفت: شفافیت، پاسخگویی و مسئولیت‌پذیری رسانه و روزنامه‌نگاران در برابر فعالیت‌ها و تولید و انتشار محتواهای رسانه‌ای، رعایت حداکثری معیارهای بی‌طرفی و استقلال نسبی در فعالیت حرفه‌ای روزنامه‌نگاری از سوی رسانه و خبرنگاران، شفافیت رسانه درباره وابستگی ها و منابع مالی و  آمادگی رسانه در دفاع منطقی از فعالیت روزنامه‌نگاران و محتوای منتشر نشده را از دیگر وظایف رسانه بیان کرد و افزود: نکته مهم دیگر پایبندی رسانه و روزنامه‌نگارانش به دفاع از حقوق و منافع مردم است. یعنی این موضوع باید برای آنها خط قرمز باشد و نه منافع افراد، احزاب، سازمان‌ها و گروه‌ها.

چالش‌های روزنامه‌های محلی

غبیشاوی در پاسخ به این پرسش که بزرگ‌ترین چالش‌های روزنامه‌های محلی در شرایط فعلی چیست؟ بیان کرد: بخشی از چالش‌ها میان روزنامه‌های استانی و کشوری در ایران مشترک هستند مثل کاهش اعتماد و مراجعه مردم به روزنامه‌ها، کاهش سهم روزنامه در سبد  اطلاع رسانی مردم، تنزل جایگاه روزنامه‌ها در مجموعه اطلاع‌رسانی، سختگیری‌ها و محدودیت‌های نادرست رسمی و غیررسمی، اعلام شده و نشده، قانونی و سلیقه‌ای برای فعالیت روزنامه‌ها و سقف پایین آزادی‌ها برای فعالیت روزنامه‌ها. با این حال روزنامه‌های استانی با چالش‌های دیگری نیز روبه‌رو هستند که مهم‌ترین آن‌ها را می‌توان این‌گونه عنوان کرد: مشکلات اقتصادی و چرخه اقتصاد و تامین مالی رسانه، کوچک‌تر بودن دایره آزادی برای فعالیت روزنامه و روزنامه‌نگاران، تحمل کمتر مدیران و مسئولان در استان‌ها در برابر انتقادات رسانه‌ای، دایره بزرگتر برخوردها و رفتارهای غیرقانونی و سلیقه‌ای مسئولان در برابر رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران، اقتصاد کوچکتر استان‌ها به نسبت کشور و کاهش سطح حمایت اقتصادی از رسانه‌ا و کمبود بیشتر نیروهای حرفه‌ای و کارآمد رسانه‌ای.

وی تصریح کرد: بزرگ‌ترین چالش روزنامه‌های استانی را باید در افزایش دامنه نگاه سلیقه‌ای و رفتارهای غیرقانونی در برابر رسانه‌ها در استان‌ها جستجو کرد.

این فعال رسانه‌ا‌ی درباره تغییرات ضروری برای پویاتر شدن روزنامه‌ها نیز گفت: افزایش نسبت محتوای تولیدی در برابر غیرتولیدی، افزایش نسبت خبرهای بازنویسی شده به خبرهای دریافتی، افزایش تبدیل خبرها به گزارش خبری، تمرکز بر سوژه‌های نو، روز و مورد توجه مردم، تقویت فعالیت حرفه‌ای رسانه‌ای، بازتاب خواسته‌ها، دغدغه‌ها و مطالبات مردم در بخش‌های مختلف، تقویت بی‌طرفی و استقلال حرفه‌ای روزنامه و تحریریه، استفاده از محتوای شهروند خبرنگاری، تولید و انتشار گزارش‌هایی با استفاده از محتوای منتشر شده از سوی مردم در شبکه‌های اجتماعی، عبور از چارچوب‌های کلیشه‌ای به سمت محتوای روز، جذاب و مهم واقعی، افزایش استفاده از عکس‌های خبری روز، افزایش سهم مطالب و محتوای مورد دغدغه مردم در رسانه به طوری که مردم، خود و مطالبات خود را در روزنامه ببینند و حس کنند.

مردم باید خود را در روزنامه ببینند

غبیشاوی همچنین تصریح کرد: مزیت نسبی روزنامه بامداد جنوب، انتشار آن در استان بوشهر، استقرار در این استان و آگاهی از دغدغه‌ها، خواسته‌ها و مطالبات مردم استان است. توجه به این مزیت نسبی می‌تواند باعث ارتقای سطح کیفی روزنامه و افزایش اقبال مردم به این رسانه شود.

وی یادآور شد: اشاره به موضوعات جدید در بخش‌های مختلف خبر، گزارش و یادداشت، بازنویسی خبرها و گزارش‌‎های کلیشه‌ای و تبدیل آن‌ها به محتوای جذاب، ارزشمند و خواندنی و توجه بیشتر به حوادث و اتفاقات و رویدادهای استان یا خبرهایی که به استان مربوط هستند برای مخاطبان در استان، جذاب و مهم هستند، پوشش خبری حوادث کشورهای همسایه و نزدیک بر پایه توجه و نگاه مردم استان بوشهر، افزایش سهم عکس‌های روز خبری و غیر خبری در روزنامه و پوشش خبری حوادث ارزشمند استان‌های همسایه استان بوشهر از دریچه نگاه مردم استان، علاوه بر این توجه به ایرانیان و به ویژه اهالی استان بوشهر مقیم در کشورهای همسایه می‌تواند به یکی از بخش های جذاب روزنامه تبدیل شود. بوشهری‌ها یکی از جوامع فعال در کشورهای همسایه استان بوشهر هستند.

«رویداد»، اتفاقات را از دریچه منافع بوشهر تحلیل کند

این فعال رسانه‌ای با اشاره به راهکارهایی برای جذب مخاطبان جوان، گفت: مخاطبان جوان زمانی جذب یک رسانه می‌شوند که این رسانه آورده‌ای برای آنان داشته باشد یا نیازی از آن‌ها را تامین کند. مثلا اگر رسانه‌ای بازتاب مطالبات و خواسته‌های جوانان باشد به طور قطع این دسته از جامعه، به سمت رسانه گرایش خواهند یافت.

غبیشاوی تأکید کرد: افزایش کیفیت محتوایی رسانه و توانایی آن در تقویت آگاهی و درک جوانان از تحولات کنونی و آتی استان، کشور و منطقه، می‌تواند یک آورده قوی و جذاب برای آنان باشد. اشاره واقعی و راه‌حل‌محور به زندگی جوانان و چالش‌های آنان نیز می‌تواند زمینه ای برای نزدیک شدن جوانان به یک رسانه فراهم کند.

او همچنین چند پیشنهاد برای گردانندگان صفحه رویداد روزنامه بامداد جنوب داشت: تمرکز همزمان بر استان و کشور، نگاه به تحولات کشور از دریچه منافع و شرایط استان و مردم استان، اشاره به موضوعات نو و بکر، عبور از تنظیم کلیشه‌ای خبرها و گزارش‌ها، ویرایش و بازنویسی نوین و مخاطب‌پسند و تمرکز بر سوژه‌های روز و استانی.