زنان می‌خواهند نظرشان جدی گرفته شود

بامداد جنوب: در آستانه برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا، نشانه‌های تازه‌ای از تغییر در ترکیب و کیفیت مشارکت اجتماعی به چشم می‌خورد؛ نشانه‌هایی که بیش از هر چیز، از افزایش حضور زنان و جوانان در فرایندهای تصمیم‌گیری محلی حکایت دارد. این تحول، اگرچه در ظاهر صرفاً یک تغییر آماری به نظر می‌رسد، اما در لایه‌های عمیق‌تر، بازتابی از مطالبات جدید اجتماعی، رشد آگاهی مدنی و تلاش برای ایفای نقش مؤثرتر در مدیریت شهری و روستایی است.

در همین چارچوب، علی کشوری، سخنگوی هیأت مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا، با تشریح روند بررسی صلاحیت داوطلبان اعلام کرده است که این فرایند از چند روز گذشته در هیأت‌های نظارت شهرستان‌ها آغاز شده و تا ۳۰ بهمن ادامه خواهد داشت. به گفته او، نتایج اولیه پس از این تاریخ اعلام می‌شود و داوطلبانی که صلاحیت‌شان تأیید نشده باشد، چهار روز فرصت خواهند داشت اعتراض خود را ثبت کنند. کشوری همچنین از کاهش زمان بررسی صلاحیت‌ها از ۲۰ روز به ۱۲ روز خبر داده است؛ تغییری که با هدف تسریع در روند نظارت و فراهم‌سازی بستر برگزاری انتخابات به‌صورت تمام الکترونیک صورت گرفته است.

با این حال، شاید مهم‌ترین بخش سخنان او به ترکیب داوطلبان مربوط باشد؛ جایی که از افزایش ۱۵ درصدی حضور زنان در انتخابات شوراها و رشد چشمگیر داوطلبان در بازه سنی ۴۰ تا ۴۵ سال خبر می‌دهد. این آمار، فراتر از یک داده انتخاباتی، می‌تواند نشانه‌ای از تقویت سرمایه اجتماعی و تمایل گروه‌های مختلف ـ به‌ویژه زنان تحصیل‌کرده ـ برای ورود به عرصه مدیریت محلی باشد؛ عرصه‌ای که تصمیم‌های آن به طور مستقیم با کیفیت زندگی شهروندان پیوند خورده است.

اکنون پرسش اصلی این است که این حضور رو به افزایش تا چه اندازه می‌تواند به تغییر در الگوهای حکمرانی محلی، شفافیت تصمیم‌گیری و توجه به مطالبات اجتماعی منجر شود؟ آیا مشارکت بیشتر زنان و جوانان صرفاً به افزایش تعداد داوطلبان محدود خواهد شد، یا می‌تواند به شکل‌گیری رویکردی تازه در مدیریت شهری و روستایی بینجامد؟ پاسخ به این پرسش‌ها، نیازمند نگاهی فراتر از آمار و تمرکز بر تجربه‌های زیسته، مطالبات واقعی و انتظاراتی است که جامعه از نمایندگان آینده خود دارد. برای یافتن پرسش‌ به سراغ دکتر فاطمه آبادی یکی از بانوان تحصیل‌کرده و مدرس دانشگاه ساکن شهرستان دشتستان رفته‌ایم. وی سال‌های گذشته چندین‌بار از سوی فعالان محلی و گروه‌های اجتماعی برای نامزدی در انتخابات شوراها دعوت‌شده ولی ترجیح داده است وارد رقابت انتخاباتی نشود. به نظر می‌رسد تصمیم او نه از سر بی‌تفاوتی، بلکه حاصل ملاحظاتی درباره ساختارهای تصمیم‌گیری محلی، میزان اثربخشی واقعی شوراها و چالش‌هایی است که زنان در مسیر ایفای نقش مدیریتی با آن روبه‌رو می‌شوند. بر همین اساس گفت‌وگو با او می‌تواند نشان دهد که فراتر از آمار افزایش مشارکت، چه انتظارات، تردیدها و موانعی در ذهن زنان متخصص وجود دارد و مشارکت مؤثر آنان بستگی به چه پیش‌نیازهایی دارد.

حضور در انتخابات مسئولیت اجتماعی است

آبادی در گفت‌وگو با بامداد جنوب در خصوص مشارکت در انتخابات، گفت: به نظر من مشارکت در انتخابات، صرفاً یک عمل سیاسی نیست، بلکه نوعی مسئولیت اجتماعی است به‌ویژه برای افرادی که تحصیل‌کرده‌اند و از سازوکارهای تصمیم‌گیری آگاهی بیشتری دارند. البته مشارکت، زمانی معنا پیدا می‌کند که فرد احساس کند حضورش می‌تواند در بهبود مسائل واقعی جامعه و محله اثر بگذارد. من همیشه تلاش کرده‌ام با نگاه آگاهانه و نه احساسی به انتخابات نگاه کنم و معتقدم مشارکت زمانی ارزشمند است که همراه با مطالبه‌گری و پیگیری باشد، نه صرفاً حضور نمادین و بدون دغدغه‌های اجتماعی.

وی در پاسخ به این پرسش چه عواملی زنان را به حضور در انتخابات ترغیب یا دلسرد می‌کند؟ گفت: تجربه‌ زیسته‌ی زنان نقش بسیار مهمی در ترغیب آن‌ها برای ورود به عرصه انتخابات دارد. زمانی که زنان می‌بینند دغدغه‌های روزمره‌شان مانند امنیت، اشتغال، آموزش، مسائل خانواده و کیفیت زندگی در تصمیم‌گیری‌ها دیده می‌شود، انگیزه‌ بیشتری برای مشارکت پیدا می‌کنند. در مقابل، تکرار وعده‌هایی غیرواقعی که از جنس دردهای اجتماعی نیستند، نبود زنان اثرگذار در جایگاه‌های تصمیم‌گیری و احساس شنیده نشدن، از مهم‌ترین عوامل دلسردی است.

وی یادآور شد: زنان بسیار واقع‌بین هستند و اگر فاصله‌‌ای بین شعار و عمل زیاد باشد، به‌سرعت این فاصله را تشخیص می‌دهند.

حضور زنان جهت‌گیری‌های اجتماعی را از حالت شعاری خارج می‌کند

آبادی در پاسخ به این پرسش که حضور گسترده زنان در انتخابات چه تأثیری بر جهت‌گیری‌های اجتماعی و سیاسی دارد؟ بیان کرد: حضور گسترده زنان در انتخابات می‌تواند جهت‌گیری‌های اجتماعی و سیاسی را از حالت کلی و شعاری خارج کند و به سمت مسائل واقعی و روزمره مردم ببرد. زنان معمولاً با جزئیات زندگی اجتماعی درگیرترند از وضعیت کوچه و محله گرفته تا مدرسه بچه‌ها، امنیت عمومی محله، رفت‌وآمد، کیفیت خدمات شهری، سلامت خانواده و روابط انسانی. وقتی زنان در فرآیندهای تصمیم‌گیری حضور پررنگ‌تری دارند، پیگیری این دغدغه‌ها بیشتر دیده می‌شود و سیاست‌گذاری‌ها به زندگی واقعی مردم نزدیک‌تر می‌شود.

وی تصریح کرد: در تجربه محلی هم دیده‌ایم هر جا زنان فعال‌تر بوده‌اند، توجه به مسائل اجتماعی، پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و ایجاد حس همبستگی در محله بیشتر شده است. از طرف دیگر، حضور زنان باعث تعدیل فضای تصمیم‌گیری می‌شود. زنان معمولاً کمتر به دنبال تقابل‌های تند سیاسی‌اند و بیشتر به دنبال حل مسأله و رسیدن به نتیجه عملی هستند. این نگاه می‌تواند فضای شوراها و نهادهای محلی را از رقابت‌های فرسایشی دور کند و به سمت گفت‌وگو و همفکری سوق دهد.

این مدرس دانشگاه درباره توجه به مطالبات زنان در فرایندهای انتخاباتی، گفت: واقعیت این است که بخشی از مطالبات زنان مطرح می‌شود؛ اما اغلب به‌صورت سطحی یا مقطعی. بسیاری از مسائل زنان، به‌ویژه در سطح محله وزندگی روزمره، کمتر به برنامه‌های اجرایی تبدیل می‌شود. گاهی زنان بیشتر به‌عنوان رأی‌دهنده دیده می‌شوند تا یک عامل کلیدی تصمیم‌گیرنده. تا زمانی که زنان متخصص و آشنا با مسائل اجتماعی در جایگاه‌های واقعی تصمیم‌گیری حضور نداشته باشند، نمایندگی مطالبات به‌طور کامل محقق نخواهد شد.

مهم‌ترین مطالبات زنان چیست؟

آبادی همچنین در خصوص مهم‌ترین مطالبات زنان بیان کرد: مهم‌ترین مطالبه زنان امروز، امنیت در معنای گسترده آن است؛ امنیت اقتصادی، اجتماعی، شغلی و روانی. بسیاری از زنان نگران آینده شغلی، هزینه‌های زندگی، آموزش فرزندان و کیفیت خدمات شهری هستند. چراکه زنان به‌خوبی می‌دانند که تصمیم‌های مدیریتی چگونه می‌تواند مستقیم یا غیرمستقیم بر آرامش خانواده و ثبات زندگی اثر بگذارد؛ بنابراین مطالبه آن‌ها بیش از هر چیز، داشتن یک نظام مدیریتی کارآمد، پاسخگو و واقع‌بین است. به‌علاوه زنان خواهان دیده شدن تجربه و توانمندی‌هایشان هستند، نه صرفا استفاده نمادین از نام و حضورشان. مطالبه زنان این است که در تصمیم‌گیری‌های محلی و شهری، نظرشان جدی گرفته شود و امکان اثرگذاری واقعی داشته باشند. دسترسی برابر به فرصت‌های شغلی، آموزش باکیفیت، خدمات اجتماعی مناسب و امکان مشارکت بدون پیش‌داوری و برچسب‌زدن، از دغدغه‌های مهم زنان امروز است.

وی تأکید کرد: زنان بیش از آن‌که خواهان امتیاز خاص باشند، به دنبال عدالت، احترام و کارآمدی هستند، یعنی همان چیزهایی که اگر محقق شود، نه‌فقط زنان، بلکه کل جامعه از آن بهره‌مند خواهد شد.

این مدرس دانشگاه در پاسخ به این پرسش که آیا حضور زنان بیشتر جنبه نمادین دارد یا اثرگذار است؟ گفت: این موضوع کاملاً به کیفیت حضور بستگی دارد. اگر حضور زنان صرفاً برای تکمیل فهرست‌ مشارکت‌کنندگان یا ایجاد تصویر مثبت باشد، اثرگذاری چندانی نخواهد داشت؛ اما زمانی که زنان متخصص و آگاه و دارای ارتباط واقعی با مردم وارد عرصه شوند، حضورشان بسیار اثرگذار است. تجربه نشان داده زنانی که از بطن جامعه آمده‌اند و مسائل را از نزدیک لمس کرده‌اند، می‌توانند تغییرات ملموس و ماندگاری ایجاد کنند.