بوشهر نبض امنیت ایران را حفظ می‌کند

بامدادجنوب_مریم خوئینی

در دنیای امروز، امنیت تنها به توان نظامی محدود نمی‌شود؛ بلکه آمادگی زیرساخت‌ها، مدیریت بحران، آگاهی عمومی و تاب‌آوری جامعه، از مهم‌ترین ارکان حفظ امنیت ملی به شمار می‌روند. در همین راستا تجربه جنگ اخیر نیز بار دیگر نشان داد که در کنار نیروهای مسلح، دستگاه‌های اجرایی، رسانه‌ها و شهروندان هر یک نقشی تعیین‌کننده در کاهش آسیب‌ها و حفظ آرامش جامعه بر عهده دارند.

در همین حال استان بوشهر به دلیل برخورداری از زیرساخت‌های راهبردی در حوزه نفت، گاز، پتروشیمی، بنادر و نیروگاه هسته‌ای، جایگاهی ویژه در برنامه‌های پدافند غیرعامل کشور دارد. از همین رو، بررسی میزان آمادگی استان، اقدامات انجام‌شده برای افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌ها و برنامه‌های پیش‌رو، از جمله موضوعاتی است که پس از تحولات اخیر اهمیت بیشتری یافته است.

بر همین اساس در گفت‌وگو با مدیرکل پدافند غیرعامل استانداری بوشهر، به بررسی درس‌آموخته‌های جنگ اخیر، نقش مردم در ارتقای امنیت، وضعیت آمادگی دستگاه‌های اجرایی و برنامه‌های این مجموعه پرداخته‌ایم.

پدافند غیرعامل، ستون فقرات بقای ملت

جواد لقمان‌زاده می‌گوید:‌ ابتدا باید بدانیم که پدافند غیرعامل، یک آمادگی جانبی نیست، بلکه ستون فقرات بقای ملت در برابر تهدیدات چند بعدی(ترکیبی) است. اهمیت پدافند غیرعامل زمانی آشکار می‌شود که می‌ینیم خسارت‌های ناشی از فروپاشی اجتماعی، اقتصادی و روانی،  بسیار فراتر و ماندگارتر از تخریب‌های فیزیکی است.

وی ادامه می‌دهد: جنگ تحمیلی سوم به ما آموخت که جنگ، تنها در میدان نبرد نیست بلکه در ذهن‌ها،  زیرساخت‌ها و زنجیره‌های تأمین جریان دارد. یکی از مهم درس آموخته‌ها این بود که جنگ نشان داد وابستگی شدید به واردات در حوزه های استراتژیک، بزرگ‌ترین نقطه ضعف است.

مدیرکل پدافند غیرعامل استانداری بوشهر با اشاره به جایگاه این استان در برنامه‌های پدافند غیرعامل کشور، می‌گوید: پدافند غیرعامل در بوشهر، تنها یک مدیریت بحران محلی نیست، بلکه یک الزام امنیت ملی است. چرا که آسیب به بوشهر، شاید آثار زنجیره‌ای و جبران‌ناپذیری در ساختار اقتصادی کشور به دنبال داشته باشد.

لقمان‌زاده با تأکید بر اینکه استان بوشهر در نقشه پدافند غیرعامل کشور، جایگاهی استراتژیک و بسیار حساس دارد، بیان می‌کند: این استان به دلیل برخورداری از ترکیبی از منابع انرژی، زیرساخت‌های حیاتی و موقعیت جغرافیایی، یکی از گلوگاه‌های اصلی امنیتی کشور محسوب می‌شود. شاید بتوان دلایل اهمیت ویژه استان بوشهر را در سه محور خلاصه کرد؛ محور اول، مرکز انرژی و اقتصاد ملی: وجود نیروگاه هسته‌ای بوشهر به عنوان یکی از حساس‌ترین زیرساخت‌های انرژی کشور، پالایشگاه‌ها و مجتمع‌های عظیم پتروشیمی، این استان را به هدف اصلی در سناریوهای جنگ‌های ترکیبی و حملات سایبری یا فیزیکی تبدیل می‌کند.

وی ادامه می‌دهد: دومین محور موقعیت جغرافیایی و دریایی این استان: قرارگیری در کنار خلیج فارس و دسترسی به آب‌های آزاد، بوشهر را به دروازه‌ای برای امنیت دریایی تبدیل کرده است. حفاظت از خطوط کشتیرانی و مسیرهای انتقال انرژی از این منطقه، از ارکان اصلی پدافند غیرعامل در حوزه امنیت دریایی است. محور سوم، نقش این استان در امنیت منطقه‌ای: به دلیل مجاورت با مسیرهای پرتردد بین‌المللی، بوشهر در کانون نظارت‌های اطلاعاتی و عملیات‌های روانی قرار دارد.

بوشهر؛ نقطه حساس امنیت دریایی و هسته‌ای

مدیرکل پدافند غیرعامل استانداری بوشهر با تأکید بر اینکه موضوع پدافند غیرعامل با توجه به ویژگی‌های ژئوپلیتیک، اقتصادی و استراتژیک استان بوشهر، یکی از حیاتی‌ترین مباحث مدیریت بحران در این منطقه است. تصریح می‌کند: بوشهر تنها یک استان ساحلی نیست، بلکه دروازه انرژی ایران و یکی از نقاط حساس در حوزه امنیت دریایی و هسته‌ای است.

لقمان‌زاده با اشاره به ضرورت بازنگری در برنامه‌های پدافند غیرعامل استان  پس از جنگ تحمیلی اخیر، می‌گوید: بازنگری در برخی موارد ضروری است، چون ماهیت تهدیدات تغییر کرده است. در حال حاضر تهدیدات از حالت سنتی(جنگ کلاسیک) به سمت تهدیدات ترکیبی حرکت کرده‌اند؛ تهدیداتی که شامل حملات سایبری به زیرساخت‌ها، جنگ الکترونیک، پهپادهای انتحاری و حملات اطلاعاتی است. برنامه‌های قدیمی ممکن است بر پناهگاه‌های فیزیکی تمرکز کرده باشند، در حالی که امروز امنیت سایبری و امنیت شبکه بخشی از پدافند غیرعامل است.

وی با اشاره به مهم‌ترین اقداماتی که برای افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های حیاتی استان انجام شده است، بیان می‌کند: در استان بوشهر، اقدامات مربوط به تاب‌آوری در حوزه پدافند غیرعامل عمدتاً بر محور حفاظت از زیرساخت‌های استراتژیک و آموزش‌های پاسخ‌دهی تمرکز دارد. اقدامات کلیدی شامل ارتقای استانداردهای امنیتی در صنایع نفت، گاز و نیروگاه هسته‌ای و همچنین تقویت سیستم‌های پدافند سایبری در مراکز داده حساس، است.

مدیرکل پدافند غیرعامل استانداری بوشهر یکی از اقدامات مهم را برگزاری رزمایش‌های دوره‌ای مختلف و چندجانبه بوده عنوان می‌کند و توضیح می‌دهد: در این رزمایش‌ها سناریوهای مختلفی از جمله حملات پهپادی، نشت گاز، بحران‌های دریایی و… شبیه‌سازی و تمرین شده است. هدف از این تمرین‌ها نیز بهبود هماهنگی میان نهادهای مختلف، تست زمان پاسخگویی تیم‌های امدادی و ارزیابی کارایی سیستم‌های هشدار زودهنگام بود.

انسجام ملی و پدافند غیرعامل

لقمان‌زاده درباره میزان اجراشدن دستورالعمل‌های پدافند غیرعامل در دستگاه‌های اجرایی نیز می‌گوید: خوشحالم که در سال گذشته شاهد ارتقای سطح هماهنگی بین‌دستگاهی در حوزه پدافند غیرعامل بوده‌ایم. اجرای مطلوب دستورالعمل‌های کشوری در سطح استان، گواهی بر تعهد دستگاه‌های اجرایی بوشهر به حفظ امنیت ملی است.

او ادامه می‌دهد: این همکاری‌های عملیاتی، توان آمادگی ما را به اثبات رسانده است. از عملکرد خوب این دستگاه‌ها قدردانی می‌کنم، اما باید روشن بگویم که با توجه به ماهیت متغیر تهدیدات، نباید به موفقیت‌های فعلی بسنده کرد. انتظار استانداری بوشهر و سازمان پدافندغیرعامل کشور، از تمامی مدیران، تداوم این نظم و حرکت به سوی یک سیستم پدافندی هوشمند و یکپارچه است؛ چرا که تاب‌آوری استان، مورد انتظار نظام و دولت وفاق ملی است.

مدیرکل پدافند غیرعامل استانداری بوشهر به نقش مردم در موفقیت برنامه‌های پدافند غیرعامل اشاره می‌کند و می‌گوید: وظیفه خود می‌دانم که از ملت شریف و صبور استان بوشهر که همراه با مدیران استانی و کشوری، همواره با بردباری و نگاهی آرمان‌گرایانه، در برابر چالش‌ها و سختی‌ها ایستادگی کرده‌اند، صمیمانه قدردانی کنم. همراهی و اعتماد مردم، بزرگ‌ترین سرمایه در مسیر توسعه و امنیت است. اما باید به خاطر داشته باشیم که پدافند غیرعامل و مدیریت بحران، تنها به اقدامات دولتی و دستگاه‌های اجرایی محدود نمی‌شود؛ بلکه موفقیت در این عرصه، در گرو نقش کلیدی و حضور فعال مردم است.

لقمان‌زاده با اشاره به اینکه مردم، نخستین و مهم‌ترین خط مقدم پدافند غیرعامل هستند، تأکید می‌کند: آگاهی مردم در برابر شایعات، رعایت پروتکل‌های ایمنی در زمان بحران، همکاری در اجرای رزمایش‌های عمومی و حفظ انسجام اجتماعی، تعیین‌کننده میزان تاب‌آوری استان ماست. وقتی هر شهروند، آگاهانه و هوشمندانه با دستورالعمل‌ها همراه شود، زنجیره پدافندی مستحکم شده، بحران‌ها پیش از تبدیل شدن به فاجعه، مدیریت می‌شوند. به امید خدا با تکیه بر هوشمندی و همراهی مردم، بوشهری امن، مستحکم و تاب‌آور خواهیم ساخت.