مرزنشینی؛ یعنی یک قدم جلوتر برای دفاع از وطن

بامدادجنوب_مریم خوئینی

بوشهر، به‌عنوان یک شهر و استان مرزی که در ماه‌های گذشته بارها در معرض حمله و تهدید قرار گرفت، تجربه‌ای متفاوت از بحران را پشت سر گذاشته است. تجربه‌ای که یک سوی آن به عملکرد دستگاه‌های اجرایی، امنیتی، امدادی و خدماتی بازمی‌گردد و سوی دیگر آن به رفتار جامعه‌ای که باید هم‌زمان با نگرانی‌هایی زندگی روزمره خود را ادامه می‌داد.

در گفت‌وگو با محمد مظفری فرماندار بوشهر، درباره روزهای پرالتهاب جنگ، نحوه مدیریت و اطلاع‌رسانی در شب‌های حمله، میزان خسارت‌های واردشده به شهر، چرایی کم‌رنگ بودن بخشی از تصاویر و اخبار خسارت‌ها در رسانه‌های ملی و وضعیت بندر بوشهر پس از جنگ صحبت کردیم؛ گفت‌وگویی که در خلال آن، مفهوم تاب‌آوری اجتماعی بارها به میان آمد و فرماندار بوشهر بر نقش مردم، مدیران، نیروهای نظامی و انتظامی، امدادی، خدماتی و رسانه‌ها در عبور از این دوره تأکید کرد.

بوشهر همیشه خط مقدم بوده است

مظفری در گفت‌وگوی اختصاصی با بامداد جنوب درباره شرایط متفاوت بوشهر گفت: وقتی به تاریخ بوشهر نگاه می‌کنیم، سراسر از اتفاقات مهم است. چه بوشهر را در گستره استان بوشهر ببینیم و چه در گستره شهرستان و بندر بوشهر. وقتی نگاه می‌کنید، می‌بینید که بوشهر خط مقدم بوده؛ چون به هر حال ما به عنوان یک استان مرزی در ساحل خلیج فارس قرار داریم.

فرماندار بوشهر یادآور شد: قدرت‌های استعماری همیشه به دنبال نفوذ در سواحل خلیج فارس بوده‌اند تا به نعمت‌های خدادادی آن، دست‌درازی کنند و از آن بهره ببرند. هلندی‌ها آمدند، در جزیره خارگ مستقر شدند و بیرونشان کردیم. انگلیسی‌ها به بوشهر حمله کردند و بیرونشان کردیم. پرتغالی‌ها هم آمدند، اما نتوانستند کاری از پیش ببرند. قدرت‌های دیگر هم در مقاطع مختلف حضور داشتند. در همین جنگ‌های اخیر هم آمریکایی‌ها نفتکش‌ها و ناوهایشان را به خلیج فارس آوردند، اما بوشهری‌ها در برابرشان ایستادند. بچه‌های بوشهر در طول تاریخ نشان داده‌اند که برای دفاع از کشور، جلوتر از بقیه بخش‌ها هستند؛ چون مرزنشین‌اند.

مظفری ادامه داد: وقتی مرزنشین باشید، وظایف بیشتری نسبت به بقیه بر عهده دارید. احساس تعهد بیشتری می‌کنید. شاید مزیت اقتصادی و رفاهی خاصی برایتان نداشته باشد، ولی به لحاظ ایثار برای وطن خودتان، یک تعهدی در خودتان می‌بینید که من به عنوان مرزنشین وظیفه‌ام است.

وی با یادآوری آنچه در چند ماه اخیر رخ داد، تصریح کرد: من به عنوان کسی که از نزدیک با مردم بوشهر،  نیروهای مسلح و کسانی که در بخش‌های دولتی هستند، ارتباط داشته‌ام، می‌بینم که هیچ فرقی نمی‌کند. آن‌هایی که در صنعت نفت هستند، آن‌هایی که در صنایع هستند، همه و همه، از جنگ ۱۲ روزه گرفته تا این جنگی که الان بیش از پنج ماه از آن می‌گذرد، یک‌دست، همه با هم و در کنار هم ایستاده‌اند. و آن تاب‌آوری اجتماعی که از آن دم می‌زدیم و خواستارش بودیم، حالا در حوزه‌های مختلف الحمدلله شاهدش هستیم و می‌بینیم که با همه مشکلاتی که وجود دارد، همه در کنار هم هستیم، زیرا مردم می‌دانند که برای دفاع از مملکت چه باید کرد و در مواقعی که نیاز است، چگونه باید کنار هم باشند.

سرعت در خبررسانی برایمان مهم بود

فرماندار بوشهر همچنین درباره مدیریت روند اطلاع‌رسانی در شب‌های پرالتهاب حملات به ویژه در چند وقت اخیر، گفت: در تمام ایامی که درگیر جنگ هستیم، بخشی از نیروهای مسلح و نیروهایی که در حوزه‌های مختلف امنیتی، انتظامی، نظامی، خدماتی، امدادی و مدیریتی فعالیت می‌کنند، شاید در شبانه‌روز یکی دو ساعت بیشتر نمی‌خوابیدند. این همان حمیت و هم‌افزایی است که در ابتدا عرض کردم. به هر حال بخشی از حملات در ساعاتی از شبانه‌روز اتفاق می‌افتاد که باید برای ایجاد آرامش در جامعه، اقدام می‌کردیم.

مظفری افزود: به این نتیجه رسیدیم که بهترین راه این است، خبر را در لحظه اول در اختیار مجموعه‌های رسمی خبری کشور قرار دهیم. نه‌تنها من، بلکه آقای استاندار، معاون سیاسی ایشان و همه فرماندارانی که در سراسر استان و شهرستان‌های ده‌گانه بودند، با توجه به اینکه کم‌وبیش صدمات یا اصابت‌هایی در آن مناطق وجود داشت، شبانه‌روز حضور داشتند.

وی ادامه داد: واقعیت این است که در همین شب‌ها، دوستان رسانه‌ای ما هم پای کار بودند؛ بعضی وقت‌ها حتی ساعت چهار صبح از من می‌خواستند روی آنتن شبکه خبر بروم. دوستان، خبرگزاری‌های داخلی، روزنامه‌ها و نشریات داخلی هم مثل ما درگیر بودند. چرا که برای همه ما مهم بود که در سریع‌ترین زمان ممکن این خبرها به دست مردم برسد تا از بروز شایعات جلوگیری شود.

فرماندار بوشهر همچنین تأکید کرد: خبرهایی از این دست بعضاً طبقه‌بندی‌شده است. خیلی از خبرها را باید دستگاه‌های امنیتی یا نظامی اعلام کنند. مواردی از این دست وجود دارد، ولی کلیت کار را در بخش پدافند غیرعامل و در مواردی که وزارتخانه‌ها باید اعلام کنند، به صورت دسته‌بندی‌شده پیش می‌بردیم. آن بخش‌هایی که وظیفه ما در فرمانداری بوشهر بود و در طول ایام جنگ می‌توانستیم درباره آن‌ها اطلاع‌رسانی کنیم، در اسرع وقت در اختیار مردم قرار می‌دادیم. بازخورد هم خوب بود. آن آرامشی که در شهر و شهرستان وجود داشت، بخشی از آن به همین اطلاع‌رسانی بازمی‌گشت. خبرها یا از طریق فرمانداران منتشر می‌شد یا از طریق معاون سیاسی و همه پای کار این موضوع بودند.

کم‌رنگ بودن بازتاب خسارت‌های بوشهر را قبول ندارم

مظفری در همین حال اذعان کرد: در اوایل جنگ شاید ناهماهنگی‌هایی وجود داشت، ولی هرچه پیش می‌رفتیم، سعی کردیم با هماهنگی تیم رسانه‌ای، اخبار را طوری ارائه کنیم که مردم در همان لحظات اول، از طریق مراجع رسمی، در جریان قرار بگیرند.

وی در پاسخ به این پرسش که گلایه‌هایی که درباره کم‌رنگ بودن بازتاب خسارت‌های بوشهر در رسانه‌های ملی مطرح می‌شود، از جمله خسارت‌های واردشده به فرودگاه بوشهر، دلیل این کم‌توجهی رسانه‌ای را چه می‌دانید؟ گفت: نه، واقعیتش نمی‌توانم بپذیرم. ببینید، ما بعد از اینکه بحث امنیتی به طور کامل برطرف شد، یعنی بعد از آن پذیرش و توافقی که انجام شد و در اولین روزهایی که دیگر خطر جنگ کمتر بود و می‌شد بازدید کرد، به اتفاق استاندار و رسانه‌ها(البته مجموعه‌ای از رسانه‌ها، به نمایندگی از همه) از فرودگاه بازدید کردیم و بعد از آن هم، مدیران مختلف بازدیدهایی داشتند.

فرماندار بوشهر درباره این‌که آیا این موضوع به تهران و رسانه‌های مرکز هم منعکس می‌شد، بیان کرد: بله. ما یکی از استان‌هایی بودیم که در بحث انعکاس اخبار جنگ در حوزه‌های کشوری موفق عمل کردیم و حتی اعلام شد که استان بوشهر رتبه اول را دارد. صدماتی که به وجود می‌آمد، اصابت‌هایی که می‌شد و خسارت‌هایی که ایجاد می‌شد، اطلاع‌رسانی می‌شد تا مردم خیالشان راحت باشد و پیگیری‌هایی لازم انجام شود.

مظفری تصریح کرد: در روز دوم جنگ، ستاد بازسازی را زیر بمباران تشکیل دادیم. در شهرستان بوشهر، در بنیاد مسکن، ستاد بازسازی جنگ را از همان لحظه‌های اول تشکیل دادیم. من خودم به اتفاق مدیرکل بنیاد مسکن و رئیس بنیاد مسکن شهرستان در بازدیدها حضور پیدا می‌کردم. همان روزهای چهارم، پنجم و ششم، از مناطق مختلف بازدید ‌کردیم. همه مناطق را بررسی می‌کردیم، گزارش می‌گرفتیم و نیروهایی که در ستاد بودند هم گزارش می‌گرفتند و خسارت‌ها روزانه به ستاد مرکزی در تهران اعلام می‌شد.

وی گفت: بعضی اماکن را باید طبقه‌بندی‌شده نگه داشت که این هم جزو پروتکل‌هایی است که در سراسر دنیا وجود دارد. شما الان از آن طرف نگاه می‌کنید و می‌بینید اطلاعاتی در دسترس نیست، ولی واقعیت این است که مردم همیشه برای ما اولویت هستند. در کشور ما و در نظام ما، سعی می‌کنیم هیچ چیزی را از مردم پنهان نکنیم. شفاف همه چیز را می‌گوییم؛ البته آن خبرهایی که امکان اعلام آن وجود دارد.

فعالیت اسکله‌های بندر بوشهر در روزهای جنگ

فرماندار بوشهر همچنین در خصوص وضعیت فعالیت‌های بندری، گفت: در طول جنگ هم بندر را تعطیل نکردیم. شما می‌دانید، در همان روزهای اول جنگ، دولت برای تامین کالاهای اساسی در صورت وقوع جنگ برنامه‌ریزی کرده بود. یک کار بسیار بزرگی که متأسفانه کمتر به آن پرداخته می‌شود این است که دولت از ماه‌ها قبل پیش‌بینی کرده بود که در صورت وقوع هر اتفاقی، انبارهای ما از نظر کالاهای اساسی خالی نباشد. به همین خاطر، یکی از ورودی‌های این کالاها، بنادر بودند. ما در بندر بوشهر در طول جنگ، اسکله‌هایمان فعال بودند و لنج‌هایی که زیر بار بودند، تخلیه می‌شدند. حتی در روزهایی که تعطیل بود، بخش گمرک ایثارگرانه آمدند و پای کار بودند. بعضی از آنها اصلاً به خانه‌هایشان نرفتند و شبانه‌روزی تخلیه کالا انجام می‌دادند.

مظفری با یادآوری اینکه بالاخره در جنگ ممکن است صدماتی وارد شود، گفت: بالاخره جنگ است، جنگ همین ویژگی را دارد. به برخی مکان‌ها صدماتی وارد می‌کند. تعطیلی و آسیب دیدن خیلی از صنایع‌مان باعث شد پروژه‌هایی متوقف شود و خیلی از کارگران نتوانند سر کار بروند، ولی خیلی زود رفتیم سراغ بازسازی و کمک کردیم. الحمدلله در حال حاضر مشکل خاصی در شهرستان و بندر بوشهر وجود ندارد و روند کاری ما در حال انجام است. مورد خاصی که الان نگرانش باشیم، نداریم.

مریم خوئینی

بوشهر، به‌عنوان یک شهر و استان مرزی که در ماه‌های گذشته بارها در معرض حمله و تهدید قرار گرفت، تجربه‌ای متفاوت از بحران را پشت سر گذاشته است. تجربه‌ای که یک سوی آن به عملکرد دستگاه‌های اجرایی، امنیتی، امدادی و خدماتی بازمی‌گردد و سوی دیگر آن به رفتار جامعه‌ای که باید هم‌زمان با نگرانی‌هایی زندگی روزمره خود را ادامه می‌داد.

در گفت‌وگو با محمد مظفری فرماندار بوشهر، درباره روزهای پرالتهاب جنگ، نحوه مدیریت و اطلاع‌رسانی در شب‌های حمله، میزان خسارت‌های واردشده به شهر، چرایی کم‌رنگ بودن بخشی از تصاویر و اخبار خسارت‌ها در رسانه‌های ملی و وضعیت بندر بوشهر پس از جنگ صحبت کردیم؛ گفت‌وگویی که در خلال آن، مفهوم تاب‌آوری اجتماعی بارها به میان آمد و فرماندار بوشهر بر نقش مردم، مدیران، نیروهای نظامی و انتظامی، امدادی، خدماتی و رسانه‌ها در عبور از این دوره تأکید کرد.

بوشهر همیشه خط مقدم بوده است

مظفری در گفت‌وگوی اختصاصی با بامداد جنوب درباره شرایط متفاوت بوشهر گفت: وقتی به تاریخ بوشهر نگاه می‌کنیم، سراسر از اتفاقات مهم است. چه بوشهر را در گستره استان بوشهر ببینیم و چه در گستره شهرستان و بندر بوشهر. وقتی نگاه می‌کنید، می‌بینید که بوشهر خط مقدم بوده؛ چون به هر حال ما به عنوان یک استان مرزی در ساحل خلیج فارس قرار داریم.

فرماندار بوشهر یادآور شد: قدرت‌های استعماری همیشه به دنبال نفوذ در سواحل خلیج فارس بوده‌اند تا به نعمت‌های خدادادی آن، دست‌درازی کنند و از آن بهره ببرند. هلندی‌ها آمدند، در جزیره خارگ مستقر شدند و بیرونشان کردیم. انگلیسی‌ها به بوشهر حمله کردند و بیرونشان کردیم. پرتغالی‌ها هم آمدند، اما نتوانستند کاری از پیش ببرند. قدرت‌های دیگر هم در مقاطع مختلف حضور داشتند. در همین جنگ‌های اخیر هم آمریکایی‌ها نفتکش‌ها و ناوهایشان را به خلیج فارس آوردند، اما بوشهری‌ها در برابرشان ایستادند. بچه‌های بوشهر در طول تاریخ نشان داده‌اند که برای دفاع از کشور، جلوتر از بقیه بخش‌ها هستند؛ چون مرزنشین‌اند.

مظفری ادامه داد: وقتی مرزنشین باشید، وظایف بیشتری نسبت به بقیه بر عهده دارید. احساس تعهد بیشتری می‌کنید. شاید مزیت اقتصادی و رفاهی خاصی برایتان نداشته باشد، ولی به لحاظ ایثار برای وطن خودتان، یک تعهدی در خودتان می‌بینید که من به عنوان مرزنشین وظیفه‌ام است.

وی با یادآوری آنچه در چند ماه اخیر رخ داد، تصریح کرد: من به عنوان کسی که از نزدیک با مردم بوشهر،  نیروهای مسلح و کسانی که در بخش‌های دولتی هستند، ارتباط داشته‌ام، می‌بینم که هیچ فرقی نمی‌کند. آن‌هایی که در صنعت نفت هستند، آن‌هایی که در صنایع هستند، همه و همه، از جنگ ۱۲ روزه گرفته تا این جنگی که الان بیش از پنج ماه از آن می‌گذرد، یک‌دست، همه با هم و در کنار هم ایستاده‌اند. و آن تاب‌آوری اجتماعی که از آن دم می‌زدیم و خواستارش بودیم، حالا در حوزه‌های مختلف الحمدلله شاهدش هستیم و می‌بینیم که با همه مشکلاتی که وجود دارد، همه در کنار هم هستیم، زیرا مردم می‌دانند که برای دفاع از مملکت چه باید کرد و در مواقعی که نیاز است، چگونه باید کنار هم باشند.

سرعت در خبررسانی برایمان مهم بود

فرماندار بوشهر همچنین درباره مدیریت روند اطلاع‌رسانی در شب‌های پرالتهاب حملات به ویژه در چند وقت اخیر، گفت: در تمام ایامی که درگیر جنگ هستیم، بخشی از نیروهای مسلح و نیروهایی که در حوزه‌های مختلف امنیتی، انتظامی، نظامی، خدماتی، امدادی و مدیریتی فعالیت می‌کنند، شاید در شبانه‌روز یکی دو ساعت بیشتر نمی‌خوابیدند. این همان حمیت و هم‌افزایی است که در ابتدا عرض کردم. به هر حال بخشی از حملات در ساعاتی از شبانه‌روز اتفاق می‌افتاد که باید برای ایجاد آرامش در جامعه، اقدام می‌کردیم.

مظفری افزود: به این نتیجه رسیدیم که بهترین راه این است، خبر را در لحظه اول در اختیار مجموعه‌های رسمی خبری کشور قرار دهیم. نه‌تنها من، بلکه آقای استاندار، معاون سیاسی ایشان و همه فرماندارانی که در سراسر استان و شهرستان‌های ده‌گانه بودند، با توجه به اینکه کم‌وبیش صدمات یا اصابت‌هایی در آن مناطق وجود داشت، شبانه‌روز حضور داشتند.

وی ادامه داد: واقعیت این است که در همین شب‌ها، دوستان رسانه‌ای ما هم پای کار بودند؛ بعضی وقت‌ها حتی ساعت چهار صبح از من می‌خواستند روی آنتن شبکه خبر بروم. دوستان، خبرگزاری‌های داخلی، روزنامه‌ها و نشریات داخلی هم مثل ما درگیر بودند. چرا که برای همه ما مهم بود که در سریع‌ترین زمان ممکن این خبرها به دست مردم برسد تا از بروز شایعات جلوگیری شود.

فرماندار بوشهر همچنین تأکید کرد: خبرهایی از این دست بعضاً طبقه‌بندی‌شده است. خیلی از خبرها را باید دستگاه‌های امنیتی یا نظامی اعلام کنند. مواردی از این دست وجود دارد، ولی کلیت کار را در بخش پدافند غیرعامل و در مواردی که وزارتخانه‌ها باید اعلام کنند، به صورت دسته‌بندی‌شده پیش می‌بردیم. آن بخش‌هایی که وظیفه ما در فرمانداری بوشهر بود و در طول ایام جنگ می‌توانستیم درباره آن‌ها اطلاع‌رسانی کنیم، در اسرع وقت در اختیار مردم قرار می‌دادیم. بازخورد هم خوب بود. آن آرامشی که در شهر و شهرستان وجود داشت، بخشی از آن به همین اطلاع‌رسانی بازمی‌گشت. خبرها یا از طریق فرمانداران منتشر می‌شد یا از طریق معاون سیاسی و همه پای کار این موضوع بودند.

کم‌رنگ بودن بازتاب خسارت‌های بوشهر را قبول ندارم

مظفری در همین حال اذعان کرد: در اوایل جنگ شاید ناهماهنگی‌هایی وجود داشت، ولی هرچه پیش می‌رفتیم، سعی کردیم با هماهنگی تیم رسانه‌ای، اخبار را طوری ارائه کنیم که مردم در همان لحظات اول، از طریق مراجع رسمی، در جریان قرار بگیرند.

وی در پاسخ به این پرسش که گلایه‌هایی که درباره کم‌رنگ بودن بازتاب خسارت‌های بوشهر در رسانه‌های ملی مطرح می‌شود، از جمله خسارت‌های واردشده به فرودگاه بوشهر، دلیل این کم‌توجهی رسانه‌ای را چه می‌دانید؟ گفت: نه، واقعیتش نمی‌توانم بپذیرم. ببینید، ما بعد از اینکه بحث امنیتی به طور کامل برطرف شد، یعنی بعد از آن پذیرش و توافقی که انجام شد و در اولین روزهایی که دیگر خطر جنگ کمتر بود و می‌شد بازدید کرد، به اتفاق استاندار و رسانه‌ها(البته مجموعه‌ای از رسانه‌ها، به نمایندگی از همه) از فرودگاه بازدید کردیم و بعد از آن هم، مدیران مختلف بازدیدهایی داشتند.

فرماندار بوشهر درباره این‌که آیا این موضوع به تهران و رسانه‌های مرکز هم منعکس می‌شد، بیان کرد: بله. ما یکی از استان‌هایی بودیم که در بحث انعکاس اخبار جنگ در حوزه‌های کشوری موفق عمل کردیم و حتی اعلام شد که استان بوشهر رتبه اول را دارد. صدماتی که به وجود می‌آمد، اصابت‌هایی که می‌شد و خسارت‌هایی که ایجاد می‌شد، اطلاع‌رسانی می‌شد تا مردم خیالشان راحت باشد و پیگیری‌هایی لازم انجام شود.

مظفری تصریح کرد: در روز دوم جنگ، ستاد بازسازی را زیر بمباران تشکیل دادیم. در شهرستان بوشهر، در بنیاد مسکن، ستاد بازسازی جنگ را از همان لحظه‌های اول تشکیل دادیم. من خودم به اتفاق مدیرکل بنیاد مسکن و رئیس بنیاد مسکن شهرستان در بازدیدها حضور پیدا می‌کردم. همان روزهای چهارم، پنجم و ششم، از مناطق مختلف بازدید ‌کردیم. همه مناطق را بررسی می‌کردیم، گزارش می‌گرفتیم و نیروهایی که در ستاد بودند هم گزارش می‌گرفتند و خسارت‌ها روزانه به ستاد مرکزی در تهران اعلام می‌شد.

وی گفت: بعضی اماکن را باید طبقه‌بندی‌شده نگه داشت که این هم جزو پروتکل‌هایی است که در سراسر دنیا وجود دارد. شما الان از آن طرف نگاه می‌کنید و می‌بینید اطلاعاتی در دسترس نیست، ولی واقعیت این است که مردم همیشه برای ما اولویت هستند. در کشور ما و در نظام ما، سعی می‌کنیم هیچ چیزی را از مردم پنهان نکنیم. شفاف همه چیز را می‌گوییم؛ البته آن خبرهایی که امکان اعلام آن وجود دارد.

فعالیت اسکله‌های بندر بوشهر در روزهای جنگ

فرماندار بوشهر همچنین در خصوص وضعیت فعالیت‌های بندری، گفت: در طول جنگ هم بندر را تعطیل نکردیم. شما می‌دانید، در همان روزهای اول جنگ، دولت برای تامین کالاهای اساسی در صورت وقوع جنگ برنامه‌ریزی کرده بود. یک کار بسیار بزرگی که متأسفانه کمتر به آن پرداخته می‌شود این است که دولت از ماه‌ها قبل پیش‌بینی کرده بود که در صورت وقوع هر اتفاقی، انبارهای ما از نظر کالاهای اساسی خالی نباشد. به همین خاطر، یکی از ورودی‌های این کالاها، بنادر بودند. ما در بندر بوشهر در طول جنگ، اسکله‌هایمان فعال بودند و لنج‌هایی که زیر بار بودند، تخلیه می‌شدند. حتی در روزهایی که تعطیل بود، بخش گمرک ایثارگرانه آمدند و پای کار بودند. بعضی از آنها اصلاً به خانه‌هایشان نرفتند و شبانه‌روزی تخلیه کالا انجام می‌دادند.

مظفری با یادآوری اینکه بالاخره در جنگ ممکن است صدماتی وارد شود، گفت: بالاخره جنگ است، جنگ همین ویژگی را دارد. به برخی مکان‌ها صدماتی وارد می‌کند. تعطیلی و آسیب دیدن خیلی از صنایع‌مان باعث شد پروژه‌هایی متوقف شود و خیلی از کارگران نتوانند سر کار بروند، ولی خیلی زود رفتیم سراغ بازسازی و کمک کردیم. الحمدلله در حال حاضر مشکل خاصی در شهرستان و بندر بوشهر وجود ندارد و روند کاری ما در حال انجام است. مورد خاصی که الان نگرانش باشیم، نداریم.