سهم بوشهر از راهبرد جدید سیاست خارجی چیست؟

بامداد جنوب: دیپلماسی استانی چند وقتی است که به عنوان راهبرد نوین در سیاست خارجی ایران، با هدف فعال‌سازی ظرفیت‌های اقتصادی، فرهنگی و گردشگری استان‌ها در تعامل با کشورهای همسایه شکل گرفته است.
اسفند 1403 بود که سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه از طرح مبحث جدیدی در این وزارت به نام دیپلماسی استانی خبر داد و اعلام کرد: بنا داریم همه استان‌هایی که مرز مشترک با کشورهای همسایه دارند با استان‌های همجوار در آن سوی مرز تعاملات و رفت و آمدهای دیپلماتیک برقرار کنند. او در توضیح این مبحث گفت: در این چارچوب استان‌های مرزی، مسایل مرزی و مشکلات مربوط به قاچاق، گذرگاه‌های مرزی و تردد کالا و مسافر را خودشان حل و فصل می‌کنند، این رویکرد هم باری از دوش تهران برخواهد داشت و هم شکوفایی را برای استان‌ها به ارمغان خواهد آورد.
بر همین اساس حدود یک سال پیش، یعنی اول خرداد 1404، نخستین‌ نشست منطقه‌ای دیپلماسی استانی در شیراز به‌عنوان قطب منطقه جنوب شروع به کار کرد؛ نشستی دو روزه با مشارکت سفرای جمهوری اسلامی ایران در کشورهای حاشیه خلیج فارس و استانداران و روسای اتاق‌های بازرگانی پنج استان فارس، بوشهر، هرمزگان، خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد و معاونین اقتصادی مناطق آزاد.
عراقچی در این نشست تأکید کرد که دیپلماسی استانی محدود به حوزه اقتصادی نیست، بلکه ابعاد فرهنگی، سیاسی، امنیتی و کنسولی را نیز در بر می‌گیرد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های متعدد و متنوع در مناطق مختلف کشور به‌ویژه در استان‌های مرزی که در ارتباط مستقیم با کشور‌های همسایه قرار دارند، دو اصل مهم در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را «سیاست حسن همسایگی» و «دیپلماسی اقتصادی» عنوان کرد و گفت: ما در وزارت امور خارجه به طور مستقیم فعالیت اقتصادی انجام نمی‌دهیم، بلکه مسیر را برای فعالان اقتصادی صادرکنندگان، سرمایه‌گذاران و دستگاه‌های اجرایی هموار و تسهیل می‌کنیم و وظیفه ما تسهیل‌گری، مانع‌زدایی و راهگشایی است.
استاندار بوشهر هم که یکی از شرکت‌کنندگان در این نشست بود از ظرفیت‌های اقتصادی و فرصت‌های سرمایه‌گذاری استان به‌ویژه برای ایرانیان مقیم کشور‌های همسایه گفت؛ از تولید بیش از ۵۰ درصد تولیدات پتروشیمی کشور و بخش اعظمی از گاز تا صادرات بیش از ۹۰ درصد نفت کشور، از آبزی‌پروری تا خرما و محصولات جالیزی. ارسلاع زارع البته دو پیش‌شرط مهم برای موفقیت دیپلماسی در این استان را توسعه زیرساخت‌های بندری و تسریع در تکمیل خط ریلی اعلام و آن را نیازمند نگاه ویژه دولت عنوان کرد.

معاون امور کنسولی وزارت امور خارجه نیز در این دیدار با اشاره به تأکید ویژه رئیس‌ جمهور کشورمان بر بهره‌گیری از ظرفیت‌های استانی و دیدگاه وزیر امور خارجه مبنی بر پیوستگی سیاست خارجی با سیاست داخلی، «دیپلماسی استانی» را یکی از محورهای اصلی وزارت امور خارجه در دوره کنونی برشمرد.
وی تأکید کرد که وزارت امور خارجه تمام تلاش خود را برای استفاده از ظرفیت‌های استان مرکزی در مناسبات و مبادلات خارجی ایران به خصوص در عرصه‌های اقتصادی و بازرگانی بکار خواهد گرفت.
جدیت وزارت خارجه برای توسعه دیپلماسی استانی
دو روز پیش(23 خرداد 1405) سخنگوی وزارت امور خارجه که مهمان همدانی‌ها بود در جمع خبرنگاران باز موضوع دیپلماسی استانی را مطرح کرد. اسماعیل بقائی گفت: یکی از وظایف معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت خارجه، شناسایی و فعال‌سازی ظرفیت‌های استانی است و در دو سال اخیر، وزیر امور خارجه برنامه‌ای را در قالب دیپلماسی استانی تعریف کرده‌، که تمرکز آن بر شناسایی ظرفیت‌های اقتصادی استان‌ها و اتصال اجزای مختلف فعال در این حوزه به یکدیگر است.
او، هدف از این طرح را ایجاد زمینه افزایش مراودات تجاری و اقتصادی با استفاده همزمان از ظرفیت‌های دستگاه دیپلماسی عنوان کرد و افزود: تاکنون چند نشست دیپلماسی استانی برگزار شده است که از جمله می‌توان به نشست‌های برگزارشده در خراسان رضوی و فارس اشاره کرد و همچنین برگزاری چند نشست دیگر نیز در دستور کار امسال قرار داشت که به دلیل شرایط پیش‌آمده، بخشی از این برنامه‌ها با وقفه مواجه شد.
سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد: وزارت امور خارجه مصمم است این برنامه را با جدیت ادامه دهد.
یکشنبه 24 خرداد نیز نماینده ویژه وزیر امور خارجه در سفر به آذربایجان غربی ظرفیت‌های این استان در عرصه‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی را راهبردی توصیف کرد و گفت: این استان الگوی موفق دیپلماسی استانی بوده و دستگاه دیپلماسی با هدف توسعه مراودات تجاری، آماده تسهیل‌گری در ارتباط بیشتر این استان با کشورهای همسایه است.
حمیدرضا دهقانی با تأکید بر اینکه شعار سال و اولویت تولید باید در تمام ارکان تصمیم‌گیری جاری باشد، تصریح کرد: تمام توان خود را برای تسهیل‌گری ارتباط با کشورهای همسایه به ویژه چین، عراق، ترکیه، افغانستان و امارات که بیشترین مراودات تجاری و سیاسی را با آن‌ها داریم، به کار خواهد گرفت.
سهم بوشهر از دیپلماسی استانی…
همنشینی با خلیج فارس باعث شده بوشهر همیشه به عنوان یکی از استان‌های موثر و مهم در حوزه اقتصاد سیاسی مطرح باشد و بازرگانان این استان به عنوان سفیران اقتصادی نقش پررنگی در توسعه مراودات بوشهر و کشورهای حوزه خلیج فارس و حتی کشورهای دورتر داشته‌اند.
اما اکنون که چند وقتی است وزارت امور خارجه یکی از وظایف خود را تلاش برای گسترش دیپلماسی استانی عنوان کرده و قول داده شرایط را برای فعالان اقتصادی تسهیل کند، استان بوشهر از این فرصت چه بهره‌ای برده است؟ آیا مسئولان اجرایی استان توانسته‌اند با بیان ظرفیت‌های موجود، از دستگاه دیپلماسی بخواهند که مسیر تجارت با کشورهای همسایه را هموار کنند؟ آیا نماینده‌ای از وزارت امور خارجه مهمان بوشهر و بوشهری‌ها بوده است تا از ظرفیت‌های استان از نزدیک آشنا شود؟ آیا نمایندگان مردم استان در مجلس در پی آن بوده‌اند که در این زمینه نقش ایفا کنند؟
با توجه به پیوند معیشت بخش قابل توجهی از مردم استان با تجارت دریایی، ضروری است پیگیری دیپلماسی استانی به عنوان یکی از سرفصل‌های مهم خدمت مسئولان به مردم قرار گیرد؛ مردمی که برادری‌شان را در حمایت از مسئولان بارها اثبات کرده‌اند.