چراغ سبز وزارت فرهنگ برای بازگشت کنسرت‌ها

بامداد جنوب: کنسرت‌های موسیقی که همواره به عنوان یکی از پرمخاطب‌ترین و پویاترین رویدادهای هنری کشور شناخته می‌شوند، از هفته دوم دی‌ماه ۱۴۰۴، تحت تاثیر فضای ملتهب اعتراضات مردمی و پیامدهای پس از آن، دستخوش محدودیت‌ها و تعلیق‌های پی‌درپی شدند. این فرایند فرسایشی که با آغاز جنگ تحمیلی سوم در اسفندماه به نقطه اوج خود رسید، عملا موسیقی زنده را در کشور به کما برد، به طوری که تلاقی شرایط جنگی و بحران‌های امنیتی، هرگونه فرصت برنامه‌ریزی را از متولیان و هنرمندان سلب کرد تا جایی که برگزاری کنسرت، به شکلی ناگزیر از تقویم فرهنگی استان‌ها و سبد هزینه‌ای خانوارها حذف شد که پیامد مستقیم آن، تنگنای معیشتی بی‌سابقه برای جامعه هنرمندان موسیقی و موسسات برگزاری رویدادهای هنری بود.

در این میان، هنرمندان و فعالان حوزه موسیقی در استان هنرخیزی چون بوشهر، ضمن اشاره به نرمال نبودن شرایط و فشارهای تورمی به عنوان عوامل بازدارنده، چشم‌انتظار گذار کشور از سایه جنگ و بازگشت به وضعیت عادی هستند تا بتوانند بار دیگر با اجرای برنامه‌های هنری، نبض شادابی و امید را در جامعه به تپش درآورند. در همین حال، قیمت بلیت کنسرت‌ها که حتی پیش از بحران‌های اخیر نیز در بستر تورم و فشارهای اقتصادی به یکی از دغدغه‌های جدی مخاطبان تبدیل شده بود، اکنون به گره کوری بدل شده است که حل آن مستلزم برنامه‌ریزی دقیق و اتخاذ سیاست‌های حمایتی و واقع‌بینانه از سوی متولیان حوزه فرهنگ و هنر به‌منظور ایجاد توازن میان قدرت خرید مخاطب و هزینه‌های فزاینده تولید و اجرای موسیقی است.

هم‌اینک در شرایطی که با پایان «جنگ ۴۰ روزه رمضان» و استقرار آرامشی نسبی در کشور، بارقه‌هایی از امید برای بهبود اوضاع پدیدار شده، متولیان موسیقی کشور از آمادگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای ازسرگیری کنسرت‌ها خبر می‌دهند تا بدین شکل دوباره روح امید و نشاط را در کالبد جامعه در پساجنگ بدمند.

در این میان، مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به از سرگیری کنسرت‌های موسیقی پس از چند ماه وقفه گفت: سیاست وزارت فرهنگ در حوزه مسئولیت خود که صدور مجوز و تسهیل امور است، حمایت از هنرمندان و استقبال از برگزاری اجراهای موسیقی است.

بابک رضایی در این خصوص به ایرنا گفت: سیاست وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه مسئولیت خود که صدور مجوز و تسهیل امور است، حمایت از هنرمندان و استقبال از برگزاری اجراهای موسیقی است. در این زمینه مذاکراتی نیز آغاز شده اما با توجه به وقفه چند ماهه، ازسرگیری کنسرت‌ها نیازمند زمان است.

به گفته وی، کنسرت موسیقی حاصل یک کار جمعی و فرایندی زمان‌بر است و شامل تولید و تمرین تا آماده‌سازی رپرتوار است. توقف چند ماهه این روند، راه‌اندازی دوباره آن را دشوارتر کرده است اما وزارت ارشاد تلاش می‌کند با برقراری ارتباط میان هنرمندان و کمک به همکاری بیشتر آنان، شرایط ازسرگیری اجراها هر چه سریع‌تر فراهم شود.

رضایی با بیان اینکه بسیاری از هنرمندان علاقه‌مند به حضور دوباره در صحنه هستند، افزود: آنچه اکنون اهمیت دارد، علاوه بر بهبود شرایط اجتماعی، فراهم شدن شرایط لازم برای تمرین، حضور گروه‌ها و آماده‌سازی رپرتوار است تا تولیدات موسیقایی بتوانند عرضه شوند.

مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره قیمت بلیت کنسرت‌ها، ثابت ماندن یا افزایش آن بیان کرد: هنوز تصمیم نهایی در این زمینه اتخاذ نشده است اما با توجه به شرایط اقتصادی کشور، بلیت‌ها با قیمت‌های گذشته دیگر مقرون‌ به‌ صرفه نیست. با وجود این، تلاش می‌شود از طریق کنترل هزینه سالن‌های دولتی، در نظر گرفتن برخی حمایت‌ها و تقویت اطلاع‌رسانی رسانه‌ای، هزینه نهایی اجراها کاهش پیدا کند تا هم هنرمندان امکان اجرای برنامه داشته باشند و هم مردم بتوانند از این برنامه‌ها بهره‌مند شوند.

رضایی با اشاره به تولید گسترده آثار موسیقی طی جنگ تحمیلی تصریح کرد: در آن مقطع به‌ دلیل شرایط خاص جنگ، مشکلات اینترنت، دورکاری همکاران، تعطیلی‌ها و مسائل اجرایی، عملاً امکان صدور مجوز برای آثار موسیقی وجود نداشت اما با این وجود، صدها و حتی هزاران اثر در حوزه موسیقی با مضامین ملی میهنی و جنگ تحمیلی تولید شد.

وی یادآور شد: بسیاری از این آثار در میادین تهران یا از طریق رسانه‌ها شنیده شدند و در استان‌ها و شهرستان‌ها نیز آثار بی‌نظیر و کم‌نظیری با موضوع جنگ تولید شده است که بعضی از آنها بسیار ارزشمند و قابل توجه بودند.

مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر نقش موسیقی در بزنگاه‌های اجتماعی افزود: موسیقی بار دیگر نشان داد هنری است که می‌تواند در شرایط خاص در کنار مردم باشد، کارکرد اجتماعی خود را به نمایش بگذارد و در ثبت و ماندگاری رویدادهای اجتماعی نقش‌آفرینی کند.

رضایی بیان کرد: به عقیده من، قطعه «حسبی‌الله» محسن چاوشی از نظر تاثیرگذاری با قطعه تاریخی «ای ایران» اثر زنده‌یاد روح‌الله خالقی قابل مقایسه است که هر یک در مقطع خاص تاریخی تاثیرگذار بودند؛ موسیقی همواره این ظرفیت را داشته است که مضامین اجتماعی و فرهنگی را به‌ خوبی منتقل کند، موجب اتحاد و انسجام مردم شود و در عین حال نشاط و تاب‌آوری اجتماعی را افزایش دهد.

به هر روی، تجربه ماه‌های گذشته نشان داد که هرچند صحنه‌های رسمی اجرای موسیقی در کشور خاموش شد، اما خود موسیقی هرگز به سکوت نرفت. در روزهایی که کنسرت‌ها تعطیل و سالن‌ها در سکوت فرو رفته بودند، بسیاری از هنرمندان با تولید و انتشار آثار تازه تلاش کردند خلأ اجرای زنده را با حضور در میدان فرهنگی و اجتماعی جامعه جبران کنند که بیش از آنکه در قالب سرگرمی تعریف شود، در قامت امیدآفرینی و تقویت روحیه جمعی مردم معنا یافت.

اینجا بود که موسیقی بار دیگر کارکرد اجتماعی و تاریخی خود را نشان داد که در بزنگاه‌های حساس، فراتر از قالب‌های معمول هنری عمل می‌کند و به زبان مشترک احساسات جمعی مبدل می‌شود. در روزهای جنگ و التهاب، قطعاتی با مضامین ملی و میهنی در فضای عمومی و رسانه‌ای منتشر شد که توانستند به تقویت حس همبستگی، ایستادگی و مقاومت در میان مردم کمک کنند و روایتگر روح زمانه باشند.

در این میان، برخی از هنرمندان موسیقی با واکنش‌های به‌موقع و تولید آثار تاثیرگذار، نقشی پررنگ در این جریان ایفا کردند. هنرمندانی چون محسن چاوشی، رضا صادقی و شماری دیگر از خوانندگان و آهنگسازان کشور با انتشار قطعاتی حماسی و ملی‌میهنی، توانستند صدای همدلی و امید را در میان جامعه طنین‌انداز کنند که در روزهای سخت جنگ، به نوعی به سرودهای غیررسمی همبستگی ملی تبدیل شدند.

این آثار که در بسیاری از مواقع به سرعت در میان مردم دست‌به‌دست می‌شدند، نه تنها در فضای مجازی، بلکه در شهرها، میادین و تجمعات مردمی نیز شنیده می‌شدند و به نمادی از همدلی ملی درآمدند. چنین اتفاقی بار دیگر نشان داد که موسیقی، حتی در غیاب صحنه‌های رسمی اجرا، می‌تواند در متن زندگی اجتماعی مردم حضور داشته باشد و در شکل‌گیری حافظه جمعی یک جامعه نقش‌آفرینی کند.

در این میان، هرچند رکود چندماهه کنسرت‌ها آسیب‌های اقتصادی و حرفه‌ای قابل‌توجهی برای هنرمندان و فعالان این عرصه به همراه داشت، اما در سوی دیگر، فرصتی فراهم آورد تا نقش اجتماعی موسیقی بیش از گذشته آشکار شود. هنرمندانی که در روزهای دشوار جنگ در کنار مردم ایستادند، عملا به امیدسازان و حماسه‌سرایان این برهه تاریخی تبدیل شدند و با زبان موسیقی، روایتگر مقاومت و پایداری یک ملت بودند.

اکنون که نشانه‌هایی از بازگشت آرامش و احیای فعالیت‌های فرهنگی در کشور دیده می‌شود، ازسرگیری کنسرت‌ها می‌تواند نه‌تنها به احیای چرخه اقتصادی موسیقی کمک کند، بلکه بستر تازه‌ای برای استمرار همان روحیه امید و همبستگی فراهم آورد که در ماه‌های گذشته با صدای هنرمندان در دل جامعه زنده ماند و حالا می‌تواند بار دیگر بر صحنه‌های رسمی موسیقی کشور طنین‌انداز شود.