غلامحسین بارونی به دیدار خالق «قلندرخونه» شتافت

بامدادجنوب_الهام بهروزی

غلامحسین بارونی، هنرمند نجیب، آرام و شریف تئاتر، سینما و تلویزیون بوشهر چشم از جهان فروبست؛ چهره‌ای ماندگار که نامش با تعزیه، تئاتر آیینی و هنر متعهد جنوب ایران پیوند خورده بود. او از فعالان خوشنام هنرهای نمایشی در جنوب کشور بود که از محله شکری بوشهر برخاست.

زنده‌یاد ایرج صغیری، پدر تئاتر آیینی ایران و کارگردان نمایش پرآوازه «قلندرخونه» در آیین تجلیل از پنج دهه حیات هنری غلامحسین بارونی در هفته فیلم بوشهر، این هنرمند را شخصیتی نمونه و ممتاز در محله شکری معرفی و بارها بر جایگاه ویژه او در تعزیه و تئاتر تاکید کرده بود. به گفته صغیری، بارونی در دوران پیش از شکل‌گیری نمایش «قلندرخونه» حضوری فعال و موثر در مجالس تعزیه داشت و با گذشتن از امور شخصی خود، تمام توانش را وقف فعالیت‌های هنری می‌کرد؛ هنرمندی پیشگام و پیش‌قدم در تدارک و اجرای تعزیه که همواره مورد اعتماد جامعه هنری بود.

غلامحسین بارونی هرچند در دهه ۵۰ شمسی به‌دلیل اشتغال به حرفه معلمی در شهر کنگان، دیرتر به گروه نمایش «قلندرخونه» پیوست، اما خیلی زود به یکی از بازیگران اصلی این اثر شاخص تبدیل شد و نقش‌آفرینی در این اثر به‌عنوان نقطه‌ای درخشان در کارنامه هنری‌اش جایگاهی ماندگار یافت؛ حضوری که به گفته زنده‌یاد ایرج صغیری، پدر تئاتر آیینی ایران، حضوری اجتناب‌ناپذیر و ارزشمند بود.

صغیری در ارزیابی مستند خود از این هنرمند، افزون بر توانمندی‌های نمایشی، به ویژگی‌های چندوجهی غلامحسین بارونی اشاره و از او به‌عنوان هنرمندی شاخص در تعزیه، تئاتر و هنرهای نمایشی یاد کرده‌بود. به گفته وی، صدای ملکوتی بارونی از برجسته‌ترین خصایص هنری‌اش بود که موجب شد در مجالس تعزیه، شبیه‌خوانی نقش حضرت قاسم(ع) را برعهده گیرد. این نقش در بخش‌هایی با سوارکاری همراه بود و کاری بس دشوار به‌شمار می‌رفت، اما غلامحسین بارونی به گواه اهل فن، با مهارت، تسلط و موفقیت از عهده آن برآمده بود.

غلامحسین بارونی، متولد نهم فروردین ۱۳۳۰ در بوشهر بود که فعالیت هنری خود را به‌طور جدی از سال ۱۳۵۷ آغاز کرد. او در کنار حضور پررنگ و اثرگذار در تعزیه و تئاتر، کارنامه‌ای قابل‌اعتنا در تلویزیون و سینما از خود بر جای گذاشت و در دهه‌های مختلف، در آثار متعددی به ایفای نقش پرداخت.

بارونی در حوزه تلویزیون در سریال‌ها و مجموعه‌هایی چون «آنجا که خورشید نیست»، «مسافر عاشق»، «عطوفت آبی»، «صدف و مروارید»، «غرومزو»، «عباس و یونس»، «شهری در منظومه شمسی»، «بچه‌های جزیره»، «منظومه آتش»، «رهایی»، «گردنبار»، «جونی سونی»، «روزهای آرزو» حضور داشت و با نقش‌آفرینی‌های متنوع، به یکی از هنرمندان شناخته‌شده در جنوب تبدیل شد.

او همچنین در فیلم‌های داستانی متعددی از جمله «کمیل»، «دوچرخه»، «حریم»، «خزان برگ‌ها»، «شب ساحل»، «ریشه در خاک»، «خانه خالی»، «چشم»، «برگ خشک»، «آب و نون»، «چشم دل»، «صبحی که ستار چید»، «غریب آشنا»، «خواستن»، «هم‌سنگار»، «المپیک ۹۸ (افسانه ۹۸)»، «توماج»، «سرنوشت این یکی»، «ماجرای آن روز»، «تا نفس»، «تلنگر» و «ردپای غفلت» به ایفای نقش پرداخت. در عرصه سینما نیز  بارونی در دو فیلم «مرد پنجم» و «سکو» حضور داشت و با همان منش متین و حرفه‌ای، نقش‌هایی ماندگار از خود بر جای گذاشت.

رئیس انجمن هنرهای نمایشی استان بوشهر با تسلیت درگذشت غلامحسین بارونی، هنرمند پیشکسوت تئاتر و تلویزیون جنوب کشور به بامداد جنوب گفت: او در همه این سال‌ها، هنرمندی، نجیب، متین، متعهد، آرام و خوش‌اخلاق باقی ماند. چهره‌ای که حضورش در تعزیه، تئاتر، تلویزیون و سینما، بخشی مهم از حافظه فرهنگی و هنری بوشهر و جنوب ایران را شکل داده است.

جهانشیر یاراحمدی در ادامه با بیان اینکه غلامحسین بارونی دنیای هنر را با دیدن مجالس تعزیه در محله شکری بوشهر (زادگاهش) آغاز کرد و خیلی زود در نوجوانی به‌عنوان شبیه‌خوان با مجالس تعزیه همکاری کرد، افزود: او در تعزیه به‌دلیل صدای خوبش، نقش‌های اولیاخوانی را بر عهده گرفت. پیش از انقلاب، پس از ورود به وزارت فرهنگ و آموزش و پرورش، سال‌های آغازین دوران معلمی‌اش را در کنگان گذراند. یکی از نقاط عطف کارنامه فرهنگی و هنری او همین دوره است؛ چراکه تئاتری که امروز در کنگان شاهد درخشش آن هستیم، ریشه در همان سال‌هایی دارد که آقای بارونی در کنگان معلم بود.

به عقیده وی، بارونی تئاتر دانش‌آموزی را در کنگان بنیان نهاد؛ در روزگاری که تئاتر به معنای امروزی در این شهر وجود نداشت. نخستین اتفاقات تئاتری کنگان، پیش از انقلاب، به همت آقای بارونی، همکاران و شاگردانش شکل گرفت و چندین سال به‌صورت مداوم و مستمر ادامه داشت؛ نقطه عطفی مهم در کارنامه فرهنگی و هنری او.

یاراحمدی با تاکید بر اینکه بارونی در دهه ۵۰ با بازگشت به بوشهر در بسیاری از نمایش‌های آن دهه ایفای نقش کرد که از مهم‌ترین آن‌ها بازی در نمایش «قلندرخونه» اثر استاد ایرج صغیری بود، تصریح کرد: او در بسیاری از اجراهای خارج از استان نیز در نقش‌های اصلی حضور داشت. اگرچه از این اجراها اثر تصویری در دست نیست، اما روایت‌های خود آقای بارونی، استاد صغیری و دیگر بازیگران «قلندرخونه» نشان می‌دهد که او از بازیگران اصلی این نمایش بوده است. از نکات مهم فعالیت او، اعتماد کامل استاد صغیری به وی بود؛ تا جایی که به‌عنوان مدیر برنامه‌های استاد صغیری در جشن هنر شیراز، مسئولیت برنامه‌ریزی، مسابقه‌ها و گفت‌وگوها را بر عهده داشت.

این نویسنده و پژوهشگر حوزه تئاتر و فرهنگ بوشهر با تاکید بر اینکه بارونی در دهه‌های بعد نیز در آثار نمایشی متعددی ایفای نقش کرد و هرگز از تئاتر دور نماند، گفت: اما نقطه عطف فعالیت‌های حاج غلامحسین بارونی پس از انقلاب، حضور پررنگ او در دو عرصه سینما و تلویزیون است. در بیشتر آثار تلویزیونی و سریال‌هایی که به همت هنرمندان بوشهری یا گروه‌هایی از پایتخت و دیگر استان‌ها تولید می‌شد، حضوری موثر داشت و کارنامه‌ای پررنگ در سینما و تلویزیون از دهه ۶۰ به این‌سو از خود بر جای گذاشت.

به گفته وی، او همکاری ویژه‌ای با فیلمسازان جوان، به‌ویژه اعضای انجمن سینمای جوان داشت و هرگز به یک فیلمساز تازه‌کار که برای همکاری به او مراجعه می‌کرد، «نه» نمی‌گفت. در آثار کوتاه بسیار زیادی ایفای نقش کرد که همگی موجود و قابل دسترس‌اند.

یاراحمدی سپس یادآور شد: وجه پررنگ دیگر زندگی هنری آقای بارونی، حضور مستمر او در مجالس تعزیه بود. عشق و علاقه‌اش به اهل بیت (ع) که از پیش از انقلاب در تعزیه‌خوانی نمایان بود، پس از انقلاب نیز ادامه یافت. او سال‌ها شبیه‌خوانی، اولیاخوانی و سپس تعزیه‌گردانی کرد و چندین دهه به‌عنوان تعزیه‌گردان محله شکری بوشهر فعالیت داشت. نقش‌های اولیا، از جمله شبیه‌خوانی امام حسین(ع) و شبیه‌خوانی حضرت ابوالفضل(ع) را خود اجرا می‌کرد. تعزیه‌گردانی و شبیه‌خوانی، از نقاط عطف کارنامه اوست و در این مسیر شاگردان بسیاری را تربیت کرد که شناخته‌شده‌ترین آن‌ها فرزندانش محمد بارونی، میثاق بارونی و میعاد بارونی هستند؛ فرزندانی که با راهنمایی پدر به مجالس تعزیه راه یافتند و همچون او در آثار نمایشی متعددی در بوشهر حضور داشتند.

نویسنده کتاب «نمایش در بوشهر از آغاز تا امروز» تاکید کرد: بارونی همواره به‌عنوان هنرمندی متین، آرام، خوش‌اخلاق و مورد احترام جامعه فرهنگ و هنر شناخته می‌شد. امید که مسیر درستی که در زندگی شخصی و فعالیت‌های فرهنگی و هنری‌اش پیمود، سبب شود نام و یادش همواره بر تارک فرهنگ و هنر این دیار بدرخشد. درگذشت این هنرمند محجوب را به خانواده وی، جامعه فرهنگ و هنر بوشهر و اهالی تئاتر و سینما صمیمانه تسلیت می‌گویم؛ راهش سبز و جایگاهش بهشت برین.

یادآوری می‌شود، آیین تشییع پیکر زنده‌یاد غلامحسین بارونی، هنرمند پیشکسوت تئاتر، تلویزیون و سینمای جنوب کشور شنبه، ۱۸ بهمن ساعت ۱۴:۳۰ از مجتمع فرهنگی هنری بوشهر آغاز می‌شود و سپس در قطعه هنرمندان بهشت صادق به خاک سپرده می‌شود.