چالش بازار ماهی‌فروشان بوشهر با تیغ گرانی

بامدادجنوب_داود علیزاده

استان بوشهر به‌عنوان یکی از قطب‌های اصلی صید و تجارت آبزیان کشور، همواره نقش مهمی در تأمین ماهی و میگوی جنوب ایران ایفا کرده است. نزدیکی به خلیج‌فارس، وجود اسکله‌های متعدد و سابقه طولانی صیادی، این استان را به یکی از مراکز مهم تأمین آبزیان کشور تبدیل کرده است. در این میان، شهر بوشهر به‌واسطه اسکله‌های فعال، بازار ماهی‌فروشان و ارتباط مستقیم صیاد با مصرف‌کننده، قلب تپنده این چرخه اقتصادی به شمار می‌رود؛ بااین‌حال، حال این روزهای بازار چیز دیگری را نشان می‌دهد. بازار ماهی در استان بوشهر اگرچه زنده و فعال است، اما زیر سایه تورم، افزایش هزینه‌ها و کاهش قدرت خرید مردم، نفسش به شماره افتاده است. درحالی‌که دریا همچنان سخاوتمندانه محصول می‌دهد، تنگنای معیشت، این قوت غالب مردم ساحل‌نشین را به‌تدریج از سفره‌هایشان دور کرده است.

از سوی دیگر افزایش هزینه‌های صیادی یکی از مهم‌ترین چالش‌های این حوزه است. برای نمونه، قیمت تور ماهیگیری که تا چند ماه پیش حدود ۱۷ میلیون تومان بود، با افزایش نرخ ارز به حدود ۴۵ میلیون تومان رسیده است. به گفته صیادان، عبور یک کشتی یا آسیب‌دیدگی تور در دریا، می‌تواند در یک لحظه چندین تور را نابود کند و این سرمایه سنگین را از بین ببرد؛ اتفاقی که جبران آن برای بسیاری از صیادان دشوار است. با همه این احوال برای بررسی وضعیت بازار ماهی و میگو در بوشهر، خبرنگار بامداد جنوب به سراغ «کاظم فیصل‌پور» از فروشندگان باسابقه ماهی در اسکله جلالی بوشهر رفته است.

سوال‌هایمان را از ماهی‌های کف بازار شروع کردیم. فیصل‌پور در خصوص ماهی‌های ارزان‌قیمت بازار گفت: در حال حاضر، ماهی کریشو و حمیرو (سلطان ابراهیم) از ارزان‌ترین ماهی‌های بازار بوشهر هستند. قیمت هر کیلو ماهی کریشو از حدود ۵۰ هزار تومان و حمیرو از ۱۰۰ هزار تومان آغاز می‌شود. بعد دولمی(چنگو) است که از ۱۵۰ الی ۱۶۰ شروع می‌شود و قیمت‌ها بالا می‌رود.

بااین‌حال، وی تأکید می‌کند: این ماهی‌ها چندان با ذائقه مردم بوشهر سازگار نیستند و عمدتاً به شهرهای دیگر ارسال می‌شوند؛ در شهرهای دیگری که آشنایی کمترین با انواع ماهی دارند و ذائقه آن‌ها طعم لذیذ ماهی‌های خوب را نچشیده می‌توانند با طعم چنین ماهی‌هایی کنار بیایند؛ اما بوشهری‌ها که ماهی یک‌سویه سفره آن‌ها جا داشته پسندیدن کریشو کار سختی است.

این فروشنده ماهی تصریح کرد: ولی با گران شدن قیمت ماهی این روزها حتی برخی خانوارها برای تنوع سبد غذایی حالا متقاضی همین ماهی‌ها شده‌اند.

بررسی بازار نشان می‌دهد که در میان گونه‌های مختلف، ماهی شیر، قباد، جش، هامور، شعری، سنگسر، کخو و سرخو همچنان در صدر پرفروش‌ترین ماهی‌های بازار بوشهر قرار دارند.

فیصل‌پور با اشاره به محبوبیت ماهی شیر گفت: ماهی شیر به‌دلیل تیغ کم، طعم ملایم و استفاده گسترده در رستوران‌ها، همیشه مشتری خودش را دارد.

وی با بیان اینکه فصل صید ماهی شیر از تیرماه تا دی‌ماه است، ادامه داد: فصل صید ماهی شیر خرد و متوسط با تور گذشته و حالا بیشتر شیرهای بزرگ با قلاب صید می‌شود. در حال حاضر شیرهای بزرگ، در وزن ۴ تا ۵ کیلوگرم، در بازار موجود است؛ اما قیمت آن طی دو ماه اخیر به‌شدت افزایش داشته است.

به گفته این فروشنده، قیمت هر کیلو ماهی شیر که حدود دو ماه پیش هر کیلو ۵۰۰ هزار تومان بود، اکنون به بیش از یک‌میلیون تومان رسیده است.

وی در ادامه افزود: این افزایش قیمت باعث شده از یک‌طرف مردم توان خرید نداشته باشند و از طرف دیگر ما ماهی‌فروش‌ها نتوانیم مثل گذشته مغازه‌ها را از ماهی‌های متنوع و فراوان پر کنیم. مثلاً دو ماه پیش هر تشت ماهی که اصطلاح رایج در بازار ماهی‌فروشان است، حدود ۲۰ میلیون تومان قیمت داشت، اما امروز همان تشت به حدود ۶۰ میلیون تومان رسیده است.

فیصل‌پور در ادامه گفت: اگر قدرت خرید مردم بالا باشد، بدون شک سراغ ماهی‌های خوش‌طعم و لذیذی مثل حلوا سفید، راشگو و شوریده می‌روند.

او قیمت این ماهی‌ها را این‌گونه توضیح می‌دهد: در حال حاضر هر کیلو حلوا سفید حدود ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان، راشگو یک میلیون و ۳۵۰ هزار تومان و شوریده حدود یک میلیون و ۲۵۰ هزار تومان قیمت دارد. البته این قیمت‌ها بسته به کیفیت، سایز و فروشنده کمی بالا یا پایین شود، اما به‌طور کلی در همین بازه قیمتی قرار دارد؛ قیمتی‌هایی که این ماهی‌ها را به کالاهایی لوکس و دور از دسترس بسیاری از خانوارها تبدیل کرده است.

در خصوص ماهی‌های پرورشی هم از این ماهی‌فروش باسابقه سؤال کردیم و او گفت: گاهی وقت‌ها ماهی سی‌بس در سبد فروش داریم که دو حالت دارد یا پرورش در قفس است یا ماهی‌هایی است که از قفس به دریا رفتند و در تور ماهی گیرها صید شده‌اند. این ماهی هم در این مدت افزایش قیمت عجیبی داشته مثلاً تا همین مدت پیش هر کیلو سی بس ۳۰۰ الی ۴۰۰ تومان بود الان ۷۰۰ تومان برای فروش گذاشته می‌شود. ماهی تیلاپیا هم در بوشهر نه برای فروش عرضه می‌شود و نه اقبالی دارد.

از سوی دیگر وقتی سخن از ماهی به میان می‌آید، نمی‌توان به وضعیت میگو اشاره نکرد. میگو همچنان یکی از محصولات استراتژیک استان بوشهر محسوب می‌شود، اما سهم بازار داخلی از این محصول چندان قابل توجه نیست. قیمت بالای میگو باعث شده مصرف آن در داخل استان، به‌ویژه در شهر بوشهر، کاهش یابد و بخش عمده تولیدات به سمت صادرات یا بازارهای عمده‌فروشی خارج از استان هدایت شود.

فیصل‌پور در این‌باره نیز گفت: در حال حاضر فصل صید و پرورش میگو تمام‌شده و میگویی که در بازار بوشهر دیده می‌شود، عمدتاً از سمت هندیجان تأمین می‌شود. میگوی موجود در بازار سایز ۶۰ است؛ یعنی حدود ۶۰ عدد در هر کیلو که قیمت میگوی پاک‌نشده آن بین ۵۵۰ تا ۶۵۰ هزار تومان متغیر است. ماهی‌فروشان برای پاک کردن و رگ‌گیری هر کیلو میگو ۷۰ هزار تومان می‌گیرند.

این فروشنده باسابقه بازار بوشهر در پایان به ماهی‌های فصل و این روزهای بازار اشاره کرد و گفت: این روزها فصل صید ماهی‌هایی مثل شوریده، راشگو، جش سفید، زمین‌کن است و خارو با سایز بالای یک کیلو هم دارد وارد بازار می‌شوند و از نظر کیفیت وضعیت خوبی دارند ولی مسأله اصلی همان است که عرض کردم. قیمت بالا باعث شده تا مثل قبل مردم نتوانند خرید کنند.