دیداری، معادله رکود متانول را تغییر داد

بامدادجنوب_حجت عبدالهی‌پور

بازگشت پتروشیمی زاگرس به مدار تولید در خرداد ۱۴۰۵، پس از ماه‌ها وقفه و فعالیت محدود، ورق عملکرد این غول متانولی کشور را تا حدی برگرداند. گزارش تازه منتشرشده در سامانه کدال نشان می‌دهد این شرکت با وجود تداوم محدودیت‌ها در پارس جنوبی، توانسته در نخستین ماه تابستان عملیاتی خود، جهشی معنادار در تولید و درآمد به ثبت برساند که این جهش بیش از هر چیز مرهون رشد نرخ فروش متانول است.

تولید متانول پتروشیمی زاگرس در خردادماه امسال به ۱۴۶ هزار و ۸۹ تن رسید که این رقم در مقایسه با اردیبهشت‌ماه -زمانی که به‌دلیل شرایط جنگی و وضعیت فوق‌العاده حاکم بر منطقه، عملا تولیدی در شرکت به ثبت نرسیده بود- از بازگشت زاگرس» به مدار عملیات خبر می‌دهد. در همان بازه، حجم فروش نیز از ‌هزار و ۵۹ تن در اردیبهشت به ۱۱۵ هزار و ۳۹۱ تن در خرداد افزایش یافت که بیانگر فعال شدن دوباره مسیر فروش صادراتی شرکت است.

در بخش درآمدی، زاگرس در خردادماه موفق به شناسایی ۵.۹ همت (۵۹,۱۱۶,۶۷۰ میلیون ریال) درآمد از محل فروش متانول شد؛ در حالی که درآمد اردیبهشت تنها ۰.۰۴ همت (۴۰۶,۸۱۳ میلیون ریال) بود. این تفاوت چشمگیر نشان می‌دهد وقفه تولید در ماه پیش از آن، عملا جریان درآمدی شرکت را به حداقل رسانده بود و بازگشت به مدار حتی به‌صورت محدود نیز توانسته وضعیت را متحول کند.

نگاهی به مقایسه سالانه نیز نکته مهم‌تری را آشکار می‌کند. در خرداد ۱۴۰۴، درآمد زاگرس از محل فروش متانول حدود ۳.۳ همت (۳۳,۰۶۰,۶۴۰ میلیون ریال) بود؛ اما این رقم در خرداد امسال به ۵.۹ همت رسیده است. به این ترتیب، درآمد شرکت در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته حدود ۸۰ درصد افزایش یافته است.

این در حالی است که حجم فروش نسبت به خرداد سال قبل حدود ۳۷ درصد کاهش داشته و تولید نیز تنها ۲۰ درصد رشد کرده است. جمع‌بندی این ارقام نشان می‌دهد عامل اصلی جهش درآمدی، افزایش نرخ فروش متانول بوده‌است که در ماه‌های اخیر تحت تاثیر تغییرات بازارهای صادراتی و نوسانات نرخ ارز، نقش پررنگ‌تری در صورت‌های مالی شرکت‌های متانولی ایفا کرده‌است.

برخی از تحلیلگران بازار سرمایه در این باره می‌گویند: وقتی ظرفیت تولید به‌طور کامل در دسترس نیست، مدیریت نرخ فروش و تمرکز بر بازارهای با حاشیه سود بالاتر اهمیت دوچندان پیدا می‌کند. عملکرد خرداد زاگرس نشان می‌دهد شرکت توانسته از این اهرم به نفع خود استفاده کند.

با وجود بهبود قابل توجه در خردادماه، عملکرد تجمیعی سه‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ همچنان تحت تاثیر توقف‌های تولید قرار دارد. بر اساس داده‌های منتشرشده، زاگرس از ابتدای سال تا پایان خرداد ۲۵۰ هزار و ۲۳۷ تن متانول تولید و ۲۲۲ هزار و ۱۵۳ تن از این محصول را به فروش رسانده است. مجموع درآمد شرکت در این دوره به ۱۰.۹۴ همت رسیده است.

این آمار در مقایسه با سه‌ماهه نخست سال گذشته، از کاهش ۶۱ درصدی تولید، افت ۶۷ درصدی حجم فروش و کاهش ۱۳ درصدی درآمد حکایت دارد. به بیان دیگر، هرچند رشد نرخ فروش توانسته بخشی از افت مقداری را جبران کند، اما اثر توقف‌های عملیاتی همچنان در آمار تجمیعی سالانه دیده می‌شود.

برای درک بهتر این نوسان‌ها، باید به تحولات ماه‌های گذشته بازگشت. طبق اطلاعیه رسمی شرکت که با استناد به ماده ۱۳ دستورالعمل اجرایی افشای اطلاعات منتشر شد، واحدهای تولیدی زاگرس از ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ از مدار خارج شدند. این توقف در پی شرایط خاص منطقه و محدودیت‌های ایجادشده رخ داد و عملا تولید شرکت را متوقف کرد.

در ادامه، تلاش برای بازگشت تدریجی به مدار آغاز شد. واحد دوم از ۲ فروردین ۱۴۰۵ و واحد اول از ۸ فروردین به‌صورت محدود راه‌اندازی شدند؛ اما این بازگشت پایدار نبود. شرکت اعلام کرده است که به‌دلیل تداوم شرایط بحرانی و همچنین دستور مراجع ذی‌ربط در منطقه پارس جنوبی، از ۱۵ فروردین فعالیت تولیدی دوباره به‌طور کامل متوقف شد.

سرانجام از اول خرداد ۱۴۰۵، با امکان استفاده محدود از برق شبکه سراسری، تنها واحد دوم تولید به‌صورت تدریجی وارد مدار شد. بر این اساس، تولید خردادماه عمدتا حاصل فعالیت همین واحد و آن هم با ظرفیت محدود بوده است. بنابراین بازگشت اخیر را باید «احیای نسبی» تولید دانست، نه بازگشت کامل به ظرفیت اسمی مجتمع.

پتروشیمی زاگرس به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان متانول کشور، نقش مهمی در زنجیره صادرات غیرنفتی ایفا می‌کند. از این رو، هرگونه اختلال در تولید آن، نه‌تنها بر سودآوری شرکت، بلکه بر تراز صادراتی و بازار داخلی خوراک گاز نیز تاثیرگذار است.

کارشناسان صنعت پتروشیمی معتقدند مهم‌ترین متغیر پیش‌روی زاگرس در ماه‌های آینده، پایداری تامین انرژی به‌ویژه برق و خوراک گاز است. تجربه سال‌های اخیر نشان داده که محدودیت‌های انرژی در فصول گرم و سرد می‌تواند برنامه تولید مجتمع‌های گازی را به‌طور جدی تحت تاثیر قرار دهد.

با توجه به ثبت درآمد ۵.۹ همتی در خرداد و مجموع ۱۰.۹۴ همتی در سه‌ماهه نخست، ادامه روند تولید حتی در سطح محدود می‌تواند تصویر مالی شرکت را در فصل تابستان بهبود بخشد. در صورتی که واحد اول نیز به مدار بازگردد و محدودیت‌ها کاهش یابد، احتمال جبران بخشی از افت تولید به وجود خواهد آمد.

با این حال، تا زمانی که بازگشت کامل و پایدار به ظرفیت اسمی محقق نشود، ریسک وقفه‌های مقطعی همچنان بر سر عملکرد زاگرس سایه خواهد انداخت. بازار سرمایه نیز به‌طور طبیعی نسبت به پایداری این روند حساس خواهد بود؛ چرا که ثبات تولید، شرط اصلی تداوم رشد درآمدی در صنعت متانول به شمار می‌رود.

در مجموع، خرداد ۱۴۰۵ را می‌توان نقطه چرخش عملکردی برای پتروشیمی زاگرس دانست که پس از یک دوره توقف و ابهام، نشانه‌هایی از احیای تولید و بهبود جریان درآمدی نمایان شد. اکنون باید دید این بازگشت محدود، به تثبیت عملیاتی در ماه‌های پیش‌رو منتهی خواهد شد یا همچنان در سایه محدودیت‌های انرژی و شرایط منطقه، با نوسان همراه می‌ماند.