بارگاهی از آزمون بحران سربلند بیرون آمد

بامدادجنوب_حجت عبدالهی‌پور

در صنعت پتروشیمی ایران، پایداری تولید یک ضرورت استراتژیک است. سال ۱۴۰۴ برای شرکت پتروشیمی جم‌پیلن، سالی مملو از آزمون‌های دشوار بود؛ از نوسانات شدید در تأمین خوراک گرفته تا توقف‌های فنی غیرمنتظره و فشارهای بیرونی. با این‌همه، داده‌های عملکردی این شرکت نشان می‌دهد که مدیریت جم‌پیلن توانسته است با عبور از این چالش‌ها، نه تنها به اهداف تولیدی خود دست یابد، بلکه در ثبت رکوردهای مالی، پیشتاز باشد. اکنون در سه‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵، با بازگشت این مجتمع به چرخه کامل تولید بار دیگر توان عملیاتی و آمادگی زیرساختی آن برای مواجهه با شرایط ویژه به آزمون گذاشته شده است.

سه‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ برای جم‌پیلن، با یک بازگشت موفقیت‌آمیز همراه بود. پس از طی یک دوره توقف اجباری ناشی از شرایط اضطراری و قهری خارج از اراده و کنترل مجموعه (فورس‌ماژور) که به تبعات و آسیب‌های جدی در زیرساخت‌های تأمین سرویس‌های جانبی شرکت مبین انرژی خلیج‌فارس انجامید، این مجتمع موفق شد با اتکا به تلاش‌های فنی و هم‌افزایی ارکان مؤثر در مجموعه پتروشیمی‌های منطقه، دوباره فعالیت خود را از سر بگیرد.

طبق گزارش‌های اخیر، روند راه‌اندازی واحدها و تأمین سرویس‌های جانبی از نیمه خردادماه ۱۴۰۵ آغاز شد و با برقراری جریان خوراک، خط تولید جم‌پیلن از تاریخ ۲۲ خردادماه ۱۴۰۵ به‌صورت رسمی وارد مدار تولید شد. این بازگشت، نشان‌دهنده توان عملیاتی و هماهنگی بین‌بخشی در منطقه بود که اجازه نداد وقفه ایجاد شده، به بحرانی پایدار تبدیل شود. این موفقیت را می‌توان به عنوان نقطه قوت عملکردی جم‌پیلن در بهار ۱۴۰۵ ارزیابی کرد که ثبات را به زنجیره تأمین محصولات پلیمری در کشور بازگرداند.

برای درک عمق دستاوردهای جم‌پیلن، باید به عقب بازگشت؛ به اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ که مجمع عمومی عادی سالیانه این شرکت در تهران برگزار شد. در این مجمع، عملکرد سال ۱۴۰۴ زیر ذره‌بین قرار گرفت. سالی که برای مدیریت این مجموعه با چالش‌های بی‌سابقه‌ای همراه بود. حسین بارگاهی، مدیرعامل جم‌پیلن، در این مجمع با نگاهی آسیب‌شناسانه به عملکرد سال گذشته، از موانع متعددی سخن گفت که هر یک به‌تنهایی می‌توانست تولید یک واحد صنعتی را برای ماه‌ها متوقف کند؛ اورهال ناگهانی شرکت در پی قطعی آب دریافتی از مبین انرژی، جنگ و ناپایداری‌های امنیتی و خارج شدن مبین انرژي از مدار فعالیت و قطع شدن خوراک ورودی به این شرکت، توقف فنی اکسترودر و…

با وجود این حجم از فشارهای بیرونی، جم‌پیلن موفق شد پنج درصد بالاتر از برنامه تولید، ۲۴۱ هزار تن محصول نهایی ثبت کند. ثبت درآمد ۲۴.۵ هزار میلیارد تومانی در پایان سال ۱۴۰۴، آن‌هم در شرایطی که بودجه اصلاحی شرکت ۱۹ هزار میلیارد تومان پیش‌بینی شده بود، نشان‌دهنده یک «مدیریت تاب‌آور» است.

به عقیده کارشناسان انرژی، احیای تجهیزات استراتژیک در شرایط محدودیت دسترسی به دانش فنی خارجی، یک نقطه عطف در مدیریت بحران صنعت پتروشیمی ایران است. این کارشناسان معتقدند که جم‌پیلن با عبور از رویکردهای سنتی و اتکا به توان مهندسی داخلی، توانست ضمن حفظ پایداری تولید، مدل‌های کسب‌وکار جدیدی را در صنعت پلیمری کشور پایه‌گذاری کند.

شاید جدی‌ترین و درعین‌حال تحسین‌برانگیزترین بخش کارنامه ۱۴۰۴ جم‌پیلن، سرنوشت «اکسترودر» این مجموعه باشد. فروردین ۱۴۰۴، تیم فنی متوجه شد که به دلیل عدم نگهداری و اورهال مناسب در دوره‌های پیشین، این تجهیز کلیدی عملاً از کار افتاده است. شرایطی که پیش‌روی شرکت بود، ریسک توقف تولید ۸ تا ۱۶ ماهه را گوشزد می‌کرد؛ چراکه نقشه‌های فنی موجود نبود، قطعات در انبار وجود نداشت و به دلیل شرایط بین‌المللی، هیچ سورس معتبر خارجی حاضر به همکاری برای تعمیر یا تعویض نبود.

مدیریت شرکت اما در این نقطه متوقف نشد. به جای پذیرش توقف تولید، تیم مهندسی با دو استراتژی موازی جلو رفت: اول، برون‌سپاری بخشی از فرآیند تولید پودر به گرانول که آرزوی ۱۷ ساله تیم تحقیق‌وتوسعه شرکت بود؛ و دوم، عملیات مهندسی معکوس و احیای اکسترودر.

نتیجه خیره‌کننده بود. با هزینه تنها هفت میلیارد تومان، اکسترودری که برای خرید یا احیای استاندارد آن نیاز به ۲۵ تا ۳۵ میلیون دلار سرمایه بود، توسط تیم فنی جم‌پیلن و شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی احیا شد. این اتفاق، نه تنها تولید را افزایش داد، بلکه امکان تولید گریدهای جدید لوله را فراهم کرد که پیش از آن شرکت از تولیدش محروم بود. این دستاورد «بی‌نظیر»، مهر تائیدی بر ادعای مدیریت شرکت مبنی بر توانایی عبور از بحران با تکیه بر «توان داخلی و استراتژی جسورانه» بود.

بارگاهی در جم‌پیلن بی‌شک در سال سخت و دشوار 1404، کارنامه‌ای قابل دفاع از خود به‌جا گذاشت. رشد ۹۳ درصدی سود عملیاتی و تحقق ۶.۹۵ هزار میلیارد تومان در این بخش، رشد ۹۰ درصدی سود ناخالص با تحقق ۷.۲ همت، و رشد ۵۶ درصدی درآمد عملیاتی به رقم ۲۴.۲ هزار میلیارد تومان، همگی نشان از انضباط مالی در سال پرچالش ۱۴۰۴ دارد. در این میان، رشد ۴۴ درصدی سود خالص و تحقق ۶.۴۶ هزار میلیارد تومان سود خالص، سهامداران را متقاعد کرد که اعتماد به تیم مدیریتی، تصمیمی درست بوده است.

صفر شدن شکایت مشتریان در سال ۱۴۰۴، آن‌هم در شرایطی که شرکت به ۸۰۰ مشتری پایین‌دست خوراک می‌رساند، دستاوردی نادر است که مدیریت جم‌پیلن آن را محصولِ مدلِ جدیدِ برون‌سپاری می‌داند؛ مدلی که اکنون مورد توجه شرکت ملی صنایع پتروشیمی قرار گرفته و به‌عنوان الگویی برای سایر پتروشیمی‌ها معرفی شده است.

در سال ۱۴۰۴ و اوایل ۱۴۰۵، عملکرد تیم مدیریت جم‌پیلن بارها هدف هجمه‌های رسانه‌ای و آنچه مدیرعامل از آن به عنوان «شبه‌رسانه‌ها و فیک‌نیوزها» یاد می‌کند، قرار گرفت. با این‌حال، گزارش‌های مالی و عملکردی که در مجمع سالانه ارائه شد، پاسخی صریح به این حواشی بود. حسین بارگاهی با تأکید بر سیستم «مقابله با باج‌دهی»، از رشد شاخص‌های تولید و سودآوری به عنوان پاسخ نهایی به این فشارها یاد کرد. او در مجمع تصریح کرد: «این دستاوردهای قابل‌توجه، حاصل حمایت سهام‌داران عمده و خرد و تلاش شبانه‌روزی همکارانم در جم‌پیلن بوده است.»

مجمع عمومی امسال همچنین با تصویب سود نقدی ۳۳۰۰ تومانی به‌ازای هر سهم (مجموعاً ۶.۶ همت)، مهر تائیدی بر رضایت سهام‌داران از عملکرد سالانه زد. همچنین، اختصاص ۴۰ میلیارد ریال برای بودجه مسئولیت اجتماعی در سال ۱۴۰۵، نشان می‌دهد که این شرکت با وجود چالش‌های اقتصادی، مسئولیت‌های خود را نسبت به جامعه محلی و توسعه آموزش‌های فنی‌وحرفه‌ای فراموش نکرده است.

مدیریت جم‌پیلن برای سال پیش‌رو، برنامه‌های بلندپروازانه‌ای دارد. افزایش ۴۰۰ درصدی سرمایه از محل سود انباشته، یکی از کلیدی‌ترین وعده‌هایی است که با ازسرگیری کامل فعالیت بازار سرمایه در دستور کار قرار دارد. از سوی دیگر، تنوع‌بخشی به تأمین خوراک، یکی از دغدغه‌های استراتژیک است. بارگاهی تأکید کرد که وابستگی به هفت شرکت فعلی برای تأمین خوراک، ریسک بزرگی است؛ بنابراین اضافه کردن دو منبع جدید برای جبران این وابستگی و بهبود استمرار تولید، در رأس برنامه‌های عملیاتی قرار دارد.

همچنین، پروژه خالص‌سازی از پالایشگاه آبادان و برنامه‌ریزی برای کاهش پنج درصدی مصرف یوتیلیتی و انرژی، نشان می‌دهد که جم‌پیلن قصد دارد بهره‌وری را به هسته مرکزی فعالیت‌های خود تبدیل کند. حل‌وفصل پرونده‌های مالیاتی سنگین و رفع تعهدات ارزی عقب‌مانده پنج‌ساله، از دیگر اقداماتی است که جم‌پیلن را به یک شرکت «تمیز» و «شفاف» از نظر مالی در میان شرکت‌های پتروشیمی تبدیل کرده است.

جم‌پیلن ۱۴۰۵، با جم‌پیلن سال‌های گذشته متفاوت است. این مجموعه امروز بیش از هر زمان دیگری به «تاب‌آوری عملیاتی» دست یافته است. بازگشت سریع به مدار تولید در خردادماه، پس از بحران‌های زیرساختی، اثبات کرد که پی‌ریزی‌های فنی انجام شده در سال ۱۴۰۴، به نتیجه نشسته است. اگرچه چالش‌های تک‌محصولی بودن و محدودیت‌های خوراک همچنان پابرجاست، اما رویکرد «استراتژی‌محور» مدیریت شرکت نشان می‌دهد که جم‌پیلن نه تنها از تلاطم‌ها نمی‌هراسد، بلکه با تبدیل آن‌ها به فرصت‌های اصلاحی (مانند احیای اکسترودر و تغییر مدل کسب‌وکار تولید پودر)، در حال تثبیت جایگاه خود به عنوان یکی از پیشروترین مجتمع‌های پتروشیمی کشور است. راهی که آغاز شده، با تکیه بر شفافیت مالی، توسعه سبد محصولات و حفظ اعتماد سهامداران، می‌تواند جم‌پیلن را به نماد پایداری در صنعت نفت و پتروشیمی ایران تبدیل کند.