هوش مصنوعی تهدیدی برای گرافیست ها نیست

بامدادجنوب_الهام بهروزی

طراحی گرافیک، تصویرگری و ویرایش عکس دیگر مثل گذشته تنها به مهارت دست و خلاقیت فردی وابسته نیست. در سال‌های اخیر، با ورود هوش مصنوعی این حوزه وارد مرحله تازه‌ای شده که شیوه تولید و ویرایش محتوای بصری را به شکل محسوسی تغییر داده است. فناوری که تا همین چند سال پیش بیشتر به آینده شباهت داشت، امروز به یکی از ابزارهای روزمره طراحان، تولیدکنندگان محتوا و حتی کاربران عادی تبدیل شده و مسیر خلق آثار گرافیکی را کوتاه‌تر و سریع‌تر کرده است.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های هوش مصنوعی در این حوزه، ساده‌کردن مسیر خلق اثر است. حالا دیگر برای رسیدن به یک طرح اولیه، حذف پس‌زمینه یک تصویر، اصلاح نور و رنگ یا حتی ساخت یک پوستر و تصویر مفهومی، همیشه نیازی به طی کردن مسیرهای طولانی و پیچیده نیست. در بسیاری از ابزارهای جدید، کافی است کاربر خواسته خود را در قالب یک دستور متنی روشن و دقیق وارد کند تا در زمانی کوتاه، نتیجه‌ای قابل استفاده دریافت کند. همین ویژگی باعث شده مرز میان طراحان حرفه‌ای با علاقه‌منده به طراحی در برخی بخش‌ها کمرنگ‌تر از گذشته شود.

اینجا باید تاکید کرد که البته قرار نیست هوش مصنوعی جای خلاقیت انسانی را بگیرد؛ بلکه بیش از هر چیز، نقش یک دستیار هوشمند را بازی می‌کند. دستیار تازه‌ای که می‌تواند بخشی از فرایندهای زمان‌بر و تکراری را برعهده بگیرد، سرعت کار را بالا ببرد و امکان آزمون ایده‌های متنوع‌تری را فراهم کند. برای طراحان، این یعنی فرصت بیشتر برای تمرکز بر ایده و خلاقیت و برای کسانی که به‌صورت تخصصی در این حوزه آموزش ندیده‌اند، یعنی امکان ورود آسان‌تر به دنیای تولید محتوای بصری.

در این میان حسین عباسی که دارای فوق‌دکترای هوش مصنوعی است، به بامداد جنوب گفت: در سال‌های اخیر، هوش مصنوعی از یک فناوری نوظهور به ابزاری تاثیرگذار در زندگی روزمره، صنعت و رسانه تبدیل شده است. یکی از حوزه‌هایی که بیشترین تاثیر را از این تحول پذیرفته، تولید محتوای تصویری و گرافیکی است. امروزه بسیاری از تصاویری که در تبلیغات، شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌ها، وبسایت‌ها و حتی آثار هنری مشاهده می‌کنیم، با کمک هوش مصنوعی تولید یا ویرایش شده‌اند. کاری که تا چند سال پیش نیازمند ساعت‌ها طراحی، ویرایش و صرف هزینه‌های قابل توجه بود، اکنون تنها در چند دقیقه و با چند جمله توصیفی امکان‌پذیر است. این تغییر، نه تنها سرعت تولید محتوا را افزایش داده، بلکه نگاه ما را به مفهوم خلاقیت نیز دگرگون کرده است.

وی در ادامه با بیان اینکه فناوری‌های تولید تصویر با هوش مصنوعی بر پایه الگوریتم‌های یادگیری عمیق، شبکه‌های عصبی و مدل‌های مولد توسعه یافته‌اند، تصریح کرد: این سامانه‌ها با بررسی میلیون‌ها تصویر، ارتباط میان رنگ‌ها، اشکال، نور، بافت و سبک‌های مختلف هنری را یاد می‌گیرند و سپس بر اساس درخواست کاربر، تصویری کاملا جدید خلق می‌کنند. برخلاف نرم‌افزارهای سنتی طراحی که همه جزئیات باید به‌صورت دستی ایجاد می‌شد، در این فناوری تنها کافی است ایده خود را به زبان طبیعی بیان کنیم تا هوش مصنوعی آن را به یک تصویر تبدیل کند.

عباسی سپس با اشاره به اینکه «پرامپت‌نویسی» یا Prompt Engineering به یکی از مهم‌ترین مهارت‌های عصر هوش مصنوعی تبدیل شده است، گفت: پرامپت همان متنی است که کاربر برای توصیف تصویر مورد نظر خود می‌نویسد. هرچه این توصیف دقیق‌تر، شفاف‌تر و کامل‌تر باشد، نتیجه نهایی نیز حرفه‌ای‌تر خواهد بود. در کنار مهارت پرامپت‌نویسی، شناخت ابزارهای مناسب نیز اهمیت زیادی دارد. امروزه ChatGPT با قابلیت تولید و ویرایش تصویر، امکان تبدیل ایده‌های متنی به تصاویر باکیفیت را فراهم کرده است. Google Gemini نیز با بهره‌گیری از مدل‌های چندوجهی، علاوه بر تولید متن، در تحلیل و خلق تصاویر عملکرد قابل توجهی دارد. Microsoft Copilot که در محصولات مایکروسافت ادغام شده، برای تولید محتوای اداری، آموزشی و تبلیغاتی کاربرد فراوانی پیدا کرده است.

به گفته وی، از سوی دیگر، Midjourney به‌دلیل کیفیت هنری فوق‌العاده، انتخاب بسیاری از طراحان حرفه‌ای و هنرمندان دیجیتال است. Adobe Firefly نیز با تمرکز بر رعایت حقوق مالکیت معنوی و هماهنگی کامل با نرم‌افزارهای فتوشاپ و ایلوستریتور، جایگاه ویژه‌ای در میان طراحان پیدا کرده است. همچنین Stable Diffusion به عنوان یک مدل متن‌باز، این امکان را فراهم می‌کند که کاربران آن را روی رایانه شخصی اجرا کرده و متناسب با نیاز خود شخصی‌سازی کنند.

این کارشناس و استاد هوش مصنوعی با اشاره به اینکه کاربردهای این فناوری تقریبا همه حوزه‌های تولید محتوا را دربر گرفته است، افزود: شرکت‌های تبلیغاتی برای طراحی پوستر، بنر و کمپین‌های تبلیغاتی از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند. رسانه‌ها در مدت کوتاهی اینفوگرافیک‌های خبری و تصاویر مفهومی تولید می‌کنند. کسب‌وکارهای کوچک بدون نیاز به استخدام تیم‌های بزرگ طراحی، محتوای بصری مورد نیاز خود را تهیه می‌کنند. در آموزش نیز معلمان و استادان می‌توانند تصاویر آموزشی، نمودارها و محتوای تصویری متناسب با موضوع درس را در زمانی کوتاه تولید کنند. حتی در صنعت سینما، بازی‌های رایانه‌ای و معماری نیز هوش مصنوعی به ابزاری برای ایده‌پردازی و طراحی اولیه تبدیل شده است.

عباسی سپس به مزایای هوش مصنوعی در طراحی و گرافیک اشاره و تصریح کرد: مزایای استفاده از هوش مصنوعی در این حوزه بسیار چشمگیر است؛ نخستین مزیت، افزایش سرعت تولید محتواست. فرایندی که قبلا ساعت‌ها زمان نیاز داشت، اکنون در چند دقیقه انجام می‌شود. دومین مزیت، کاهش هزینه‌هاست که به‌ویژه برای استارتاپ‌ها و کسب‌وکارهای کوچک اهمیت زیادی دارد. همچنین امکان تولید نسخه‌های مختلف از یک طرح، انتخاب بهترین گزینه را برای طراح یا کارفرما آسان‌تر می‌کند. از سوی دیگر، شخصی‌سازی تصاویر بر اساس ویژگی‌های مخاطبان باعث شده تبلیغات و محتوای دیجیتال اثربخشی بیشتری داشته باشند. مهم‌تر از همه، هوش مصنوعی به جای محدود کردن خلاقیت، آن را تقویت کرده و به طراحان کمک می‌کند ایده‌های خود را سریع‌تر آزمایش و تکمیل کنند.

وی تاکید کرد: با وجود این مزایا، توسعه این فناوری چالش‌هایی نیز به همراه داشته است. یکی از مهم‌ترین مسائل، موضوع مالکیت فکری و حقوق آثار هنری است. هنوز در بسیاری از کشورها قوانین مشخصی درباره مالکیت تصاویر تولیدشده از سوی هوش مصنوعی وجود ندارد. همچنین تولید تصاویر جعلی یا دیپ‌فیک می‌تواند زمینه انتشار اخبار نادرست، جعل اسناد تصویری و سوءاستفاده‌های رسانه‌ای را فراهم کند. افزون بر این، سوگیری داده‌های آموزشی ممکن است باعث بازتولید برخی کلیشه‌های فرهنگی یا اجتماعی شود. بنابراین، توسعه هوش مصنوعی باید همراه با تدوین قوانین شفاف، رعایت اصول اخلاق حرفه‌ای و افزایش سواد رسانه‌ای کاربران باشد.

عباسی با تاکید بر اینکه آینده شغلی طراحان گرافیک یکی از مباحث موردبحث در این حوزه است، گفت: برخی تصور می‌کنند هوش مصنوعی جایگزین کامل طراحان خواهد شد، اما این‌گونه نیست، این فناوری بیشتر نقش یک دستیار هوشمند را ایفا می‌کند. خلاقیت، شناخت فرهنگ، درک احساسات مخاطب، روایت‌پردازی بصری و تصمیم‌گیری هنری همچنان ویژگی‌هایی هستند که تنها انسان از آن‌ها برخوردار است. در واقع، طراحانی که استفاده از هوش مصنوعی و مهارت پرامپت‌نویسی را بیاموزند، در آینده موفق‌تر خواهند بود؛ زیرا می‌توانند سرعت و دقت ماشین را با خلاقیت انسانی ترکیب کنند.

این استاد هوش مصنوعی با تاکید بر اینکه آینده تولید محتوای تصویری بدون تردید با هوش مصنوعی گره خورده است، گفت: همان‌گونه که رایانه و اینترنت شیوه کار طراحان را متحول کردند، هوش مصنوعی نیز نسل جدیدی از تولید محتوا را شکل خواهد داد. یادگیری پرامپت‌نویسی، شناخت ابزارهای نوین و استفاده مسئولانه از این فناوری، به یکی از مهارت‌های ضروری فعالان رسانه، طراحان، هنرمندان و تولیدکنندگان محتوا تبدیل خواهد شد. آینده از آن کسانی است که بتوانند میان خلاقیت انسانی و توان پردازشی هوش مصنوعی تعادل برقرار کنند؛ زیرا ارزش واقعی نه در جایگزینی انسان، بلکه در همکاری هوشمندانه میان انسان و ماشین نهفته است.