کف هزینه ساخت‌وساز به متری ۳۰ میلیون رسید

بامدادجنوب_داود علیزاده

بازار ساخت‌وساز در استان بوشهر در سال ۱۴۰۵ با موج تازه‌ای از افزایش هزینه‌ها روبه‌رو شده است؛ موجی که باعث شده حتی ساخت یک واحد مسکونی اقتصادی و معمولی نیز با ارقام سال‌های گذشته اصلاً قابل مقایسه نباشد. بررسی نرخ‌های فعلی بازار و مقایسه آن با شهرهای مختلف کشور نشان می‌دهد که هزینه ساخت هر مترمربع واحد مسکونی اقتصادی در بوشهر اکنون در محدوده ۳۰ تا 45 میلیون تومان قرار دارد؛ رقمی که این استان را در ردیفی بالاتر از حتی مراکز برخی از استان‌های دیگر قرار می‌دهد.

در سال ۱۴۰۵، هزینه ساخت یک واحد مسکونی در شهرهای مختلف ایران تفاوت محسوسی دارد. در تهران برای ساختمان‌های ۴ تا ۶ طبقه، این عدد بسته به منطقه و کیفیت ساخت حدود ۴۵ تا ۶۰ میلیون تومان در هر مترمربع برآورد می‌شود. در مشهد و اصفهان، هزینه ساخت هر مترمربع واحد مسکونی حدود ۳۵ تا ۵۰ میلیون تومان است. در شیراز این رقم در بازه 25 تا 4۰ میلیون تومان قرار دارد و در تبریز نیز به حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیون تومان می‌رسد. با توجه به این مقایسه، بوشهر را می‌توان در سطحی پایین‌تر از شیراز اما نزدیک به آن ارزیابی کرد؛ به‌طوری که برای یک واحد اقتصادی و معمولی، نرخ متعارف ساخت در بوشهر بین ۳۰ تا 4۵ میلیون تومان برای هر مترمربع برآورد می‌شود.

این افزایش قیمت، بیش از هر چیز ناشی از جهش در بازار مصالح ساختمانی است. در حال حاضر قیمت هر پاکت سیمان در بازار بوشهر بین ۲۱۰ تا ۲۴۰ هزار تومان در نوسان است؛ رقمی که بسته به شرکت سازنده و محل تولید متفاوت است. در استان بوشهر سیمان مورد نیاز معمولاً از کارخانه‌های استانی مانند دشتستان و کنگان تأمین می‌شود و بعضاً از استان‌های همجوار نیز وارد می‌شود. همین تفاوت برند و هزینه حمل، بر قیمت نهایی پروژه اثر می‌گذارد. در شرایطی که سیمان یکی از اصلی‌ترین اقلام مصرفی در اجرای فونداسیون، اسکلت، دیوارچینی و کف‌سازی است، طبیعی است که جهش قیمت آن به سرعت خود را در هزینه ساخت هر مترمربع نشان دهد. بد نیست یادآوری کنیم که در شروع سال 1404 هر پاکت سیمان در استان بوشهر حدود 90 تا 120 هزار تومان بوده است.

بازار شن و ماسه نیز از این افزایش بی‌نصیب نمانده است. بر اساس نرخ‌های فعلی، هر تن شن و ماسه مخلوط خرده حدود ۴۵۰ هزار تومان قیمت دارد. ماسه شکسته ۰۶ که در بخش‌های مختلف ساخت‌وساز از جمله ملات و بتن کاربرد زیادی دارد، به حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسیده است. نرخ ماسه شکسته ۰۶ خرده نیز حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان اعلام می‌شود و ماسه شسته خرده هم در همین محدوده، یعنی حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان معامله می‌شود. این قیمت ها نشان می‌دهد حتی مصالح پایه و اولیه‌ای که در گذشته سهم ناچیزی در افزایش هزینه‌ها داشتند، حالا به یکی از عوامل تعیین‌کننده در قیمت تمام‌شده ساخت تبدیل شده‌اند!

اما هزینه ساخت فقط به قیمت مصالح محدود نمی‌شود. در بوشهر، شرایط اقلیمی خاص نیز بر نرخ نهایی اثرگذار است. رطوبت بالا، گرمای شدید و هوای شرجی، سازندگان را ناچار می‌کند از مصالح مقاوم‌تر و اجرای دقیق‌تر در بخش‌هایی مانند تأسیسات، عایق‌کاری، پوشش فلزات و نما استفاده کنند. به همین دلیل، ساخت‌وساز در این استان حتی در واحدهای اقتصادی هم با حداقل‌های فنی جدی‌تری همراه است. این موضوع باعث می‌شود بوشهر نسبت به برخی شهرهای دیگر، هزینه ساخت بالاتری داشته باشد.

نکته دیگر کمبود نیروی کار در فصول گرماست. در بوشهر نیمی از سال گرما و رطوبت بالا باعث می‌شود تا نیروی کاری که از دیگر استان‌ها به اینجا می‌آیند ماندگاری کمتری داشته باشند، ضمن اینکه این بازدهی کاری آنها نیز به شدت کاسته می‌شود و دستمزدهای آنها نیز به مراتب بالا می‌رود و در یک سال اخیر با خروج اتباع خارجی و کاهش کارگران افغان این مسأله بیش از پیش هم نمود پیدا کرده است.

با همه این احوال بخش سفت‌کاری و اسکلت همچنان بیشترین سهم را در قیمت نهایی دارد. هزینه فونداسیون، بتن، میلگرد، قالب‌بندی، سقف و دیوارچینی در شرایط فعلی بخش بزرگی از آن ۳۰ تا 4۵ میلیون تومان را تشکیل می‌دهد. پس از آن، نازک‌کاری شامل کاشی، سرامیک، گچ، رنگ، درب و پنجره، کابینت و نمای معمولی قرار دارد که با افزایش شدید قیمت مصالح، سهم بالایی در هزینه نهایی پیدا کرده است. در کنار این‌ها، تأسیسات برقی و مکانیکی نیز به‌ویژه در اقلیم گرم بوشهر نقش پررنگی دارد، چرا که سیستم سرمایشی، سیم‌کشی و لوله‌کشی استاندارد از ملزومات اصلی هر ساختمان است.

نکته مهم آن است که این برآورد بدون احتساب قیمت زمین ارائه می‌شود. همچنین در بسیاری از پروژه‌ها، هزینه‌های جانبی مانند پروانه ساخت، عوارض شهرداری، بیمه، طراحی، نظارت و انشعابات نیز به هزینه ساخت افزوده می‌شود. به بیان دیگر، اگرچه امروز می‌توان گفت ساخت یک واحد مسکونی اقتصادی در بوشهر متری ۳۰ تا 4۵ میلیون تومان هزینه دارد، اما بهای تمام‌شده واقعی برای سازنده در بسیاری از موارد از این رقم نیز بیشتر خواهد بود.

بر این اساس، ساخت یک واحد ۸۰ متری معمولی در بوشهر، بدون در نظر گرفتن زمین، رقمی حدود ۲ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تا ۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان نیاز دارد. برای یک واحد ۱۰۰ متری نیز این رقم به حدود ۳ تا ۳ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان می‌رسد. این اعداد به‌خوبی نشان می‌دهد که حتی ساخت مسکن اقتصادی نیز دیگر از دسترس بسیاری از خانوارها و سازندگان خرد خارج شده است و تسهیلات مسکن نیز دیگر جوابگوی آن نیست.