هفت‌خوان تردد توانیابان در بوشهر

بامداد جنوب: با وجود گذشت سال‌ها از تصویب قانون حمایت از حقوق معلولان و تأکیدهای مکرر بر مناسب‌سازی معابر و اماکن عمومی، هنوز بخش زیادی از شهرهای کشور با واقعیت یک «شهر برای همه» فاصله دارند. بوشهر نیز از این قاعده مستثنا نیست؛ شهری که به گفته مجتبی ناطوری‌زاده، از شهروندان دارای معلولیت کم‌بینایی، نه‌تنها برای افراد دارای معلولیت مناسب‌سازی نشده، بلکه در بسیاری از نقاط حتی برای شهروندان عادی هم تردد دشوار و پرخطر شده است.

ناطوری‌زاده در گفت‌وگو با بامداد جنوب با اشاره به مشکلات روزمره تردد در سطح شهر می‌گوید: وقتی از مناسب‌سازی حرف می‌زنیم، فقط از رمپ و آسانسور و چند تابلو صحبت نمی‌کنیم؛ موضوع این است که یک فرد بتواند بدون ترس، بدون کمک دیگران و با حفظ کرامت انسانی‌اش در شهر حرکت کند؛ اما در بوشهر، از پیاده‌رو که شروع می‌کنی، با مانع روبه‌رو می‌شوی. جدول‌های بلند، سطح‌های شکسته، نبود شیب استاندارد و موانعی که در مسیر گذاشته شده‌اند، عبور را برای ما عملاً غیرممکن می‌کنند. جالب اینجاست که همین مسیرها برای یک فرد سالم هم راحت نیست.

او در ادامه تأکید می‌کند: سد معابر یکی از مشکلات جدی شهر است؛ مشکلی که نه‌فقط معلولان، بلکه همه شهروندان را درگیر کرده است. بخشی از پیاده‌روها را مغازه‌دارها با اجناس‌شان اشغال کرده‌اند، برخی ساختمان‌های در حال ساخت مصالح را در معبر عمومی می‌گذارند و بعضی نقاط هم اصلاً به خاطر خودروهای پارک‌شده یا موانع موقت، قابل عبور نیست. این وضعیت باعث شده شهر از یک فضای عمومی به یک مسیر پرخطر تبدیل شود. وقتی یک شهروند عادی هم باید برای چند متر پیاده‌روی وارد خیابان شود، معلوم است که مشکل فقط به معلولان محدود نیست.

ناطوری‌زاده در ادامه از وضعیت پارک‌ها و فضاهای سبز عمومی بوشهر انتقاد می‌کند و می‌گوید: پارک باید جایی برای آرامش و حضور همه مردم باشد، اما در بسیاری از پارک‌های شهر حتی یک رمپ استاندارد برای ورود ویلچر وجود ندارد. اگر هم رمپ باشد، شیب آن آن‌قدر تند است که عملاً استفاده از آن دشوار می‌شود. مسیرهای داخلی هم اغلب با سنگ‌فرش‌های ناهموار یا موانع متعدد همراه‌اند. حتی دوستانی که معلول حرکتی هستند وقتی می‌خواهند از فضای عمومی استفاده کنند، مدام باید نگران زمین خوردن، گیر کردن چرخ ویلچر یا کمک خواستن از دیگران باشند.

او به ساختمان‌های اداری، بانک‌ها و مراکز خدماتی هم اشاره می‌کند: برای انجام یک کار ساده اداری، هنوز باید از چند پله بالا رفت، در حالی که در بسیاری از این ساختمان‌ها رمپ مناسب، آسانسور قابل‌استفاده یا حتی سرویس بهداشتی استاندارد برای معلولان وجود ندارد. این در حالی است که ساختمان‌های عمومی باید الگوی رعایت حقوق شهروندی باشند. وقتی یک بانک، اداره یا مرکز درمانی مناسب‌سازی نشده باشد، یعنی بخشی از مردم از حق دسترسی برابر محروم مانده‌اند.

به گفته این شهروند بوشهری، مسئله حمل‌ونقل عمومی نیز از گره‌های اصلی زندگی معلولان است. وسایل نقلیه عمومی در بوشهر برای افراد دارای معلولیت عملاً پاسخ‌گو نیستند. اتوبوس‌ها و تاکسی‌ها مناسب‌سازی نشده‌اند و ورود با ویلچر تقریباً ممکن نیست. در نتیجه توانیابان یا باید هزینه‌های سنگین برای جابه‌جایی پرداخت کنند یا اصلاً از خانه بیرون نیایند. این موضوع فقط مسأله ما نیست؛ هر شهروندی که بخواهد از خدمات عمومی استفاده کند، باید امکان جابه‌جایی ایمن و راحت داشته باشد.

ناطوری‌زاده با بیان اینکه مناسب‌سازی برای ما معلولان نیست بلکه بخشی از عدالت شهری است تأکید می‌کند: اگر شهری برای معلولان مناسب‌سازی شود، برای سالمندان، مادران باردار، کودکان و حتی افراد سالم هم بهتر می‌شود. شهری که پیاده‌رو استاندارد، ورودی بدون مانع، ناوگان حمل‌ونقل قابل‌استفاده و معابر ایمن داشته باشد، شهری انسانی‌تر و شایسته‌تر است. ما نمی‌خواهیم شهر فقط برای معلولان طراحی شود؛ می‌خواهیم شهر برای همه باشد؛ اما تا رسیدن به این هدف، باید از همین امروز با سد معبر، ساخت‌وسازهای غیراستاندارد، بی‌توجهی به رمپ‌ها و نبود نظارت جدی برخورد شود.

او در پایان با تأکید بر نقش شهرداری، نظام مهندسی و دستگاه‌های نظارتی می‌گوید: تا زمانی که صدور مجوز و پایان‌کار بدون توجه به مناسب‌سازی ادامه داشته باشد، اوضاع بهتر نمی‌شود. قانون هست، مطالبه هم هست؛ آنچه کم است، اراده اجرایی است. بوشهر می‌تواند شهری برای همه باشد، اگر مسئولان بخواهند.