رسانه ملی، از همدلی فاصله گرفته است

بامدادجنوب_مریم خوئینی

در روزهایی که جامعه ایران، خسته از تلاطم‌های جنگ و فشارهای بین‌المللی، بیش از هر زمان دیگری به آرامش، همدلی و انسجام ملی نیاز دارد، ویترین رسانه‌ ملی قاب‌هایی را به نمایش می‌گذارد که می‌توان گفت با الفبای وحدت فاصله دارد. کارشناسان بارها درباره اینکه از تریبون صداوسیما صدای گروه‌های خاصی شنیده می‌شود، هشدار داده و از مسئولان این رسانه خواسته‌اند تغییری در این رویه به کار گیرند.

از سوی دیگر این روزها حضور مجریان با سلاح در برنامه‌های زنده با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو شده است. برخی از استادان حوزه ارتباطات معتقدند استفاده از نمادهای خشونت‌آمیز در رسانه حتی می‌تواند به عادی‌سازی خشونت در جامعه منجر شود.

برخی معتقدند چنین قاب‌هایی، پرسش‌های جدی درباره رسالت واقعی این سازمان ملی را برانگیخته است. آیا صداوسیما در لحظات حساس تاریخی، توانسته پلی برای پیوند افکار عمومی باشد؟ آیا موفق شده در مسیر انسجام میان گروه‌های مختلف نقش‌آفرینی کند؟ نمایش برخی رفتارها در این رسانه عمومی، نشانه چه چیزی می‌تواند باشد؟ در این گزارش در گفت‌وگو با دو تن از فعالان رسانه‌‌ای به واکاوی رفتارهای اخیر رسانه ملی و تاثیر آن بر سرمایه اجتماعی پرداخته‌ایم.

صداوسیما باید منبع آرامش و همدلی باشد

مصطفی خرمی فعال اجتماعی و رسانه‌ای در گفت‌وگو با بامداد جنوب در این باره گفت: صداوسیما که عنوان رسانه ملی را بر خود دارد، باید به عنوان یک مرجع معتبر عمل کند، رسانه‌ای که بتواند سلیقه‌ها و دیدگاه‌های مختلف جامعه را پوشش دهد و در کنار تنوع، منبعی از آرامش و همدلی برای مردم باشد.

وی تصریح کرد: در شرایطی که به نظر می‌رسد عملکرد رسانه‌ای گاهی به یک جریان فکری خاص نزدیک شده، رویکرد تک‌صدایی یا کم‌توجهی به صداهای متفاوت دیده می‌شود، اعتماد عمومی و کارکرد وحدت‌بخش رسانه ملی تضعیف خواهد شد.

این فعال اجتماعی و رسانه‌ای در بخش دیگری از صحبت‌هایش به حضور مجری با اسلحه در برخی از برنامه‌های صدا و سیما اشاره کرد و افزود: حرکت‌های غیرحرفه‌ای برخی مجریان، یا اظهار نظرهای نادرست و هیجانی آنان، یا حضورشان با اسلحه در برنامه زنده، می‌تواند پیام‌هایی نادرست یا حداقل چند پهلو به مخاطب انتقال دهد و به جای تقویت امنیت روانی، تنش‌آفرینی یا برداشت خشونت‌آمیز ایجاد کند.

خرمی بیان کرد: البته بیان نظر شخصی برای افراد آزاد است، اما صدا و سیمای ملی به عنوان یک تریبون عمومی نباید به‌گونه‌ای عمل کند که به مصادره یک تفکر خاص یا ترویج الگوهای غیرحرفه‌ای منجر شود.

وی با یادآوری اینکه برای اثرگذاری و ایجاد همدلی، صداوسیما باید به اصول حرفه‌ای پایبند باشد، تأکید کرد: گفت‌وگو محور بودن برنامه‌ها، احترام به تنوع فکری، پرهیز از نمادها و رفتارهای تحریک‌کننده و تمرکز بر پیام‌های آرام‌بخش و وحدت‌آفرین باید در دستور کار گروه‌های برنامه‌ساز باشد. مخاطب عام معمولاً چنین حضورهایی را نشانه‌ای از عادی‌سازی خشونت یا بی‌توجهی به حساسیت‌های اجتماعی تلقی می‌کند.

وقتی همدلی در رسانه ملی آسیب می‌بیند

محمد‌ محمدزاده فرد یکی دیگر از فعالان رسانه‌ای استان بوشهر نیز در گفت‌وگو با بامدادجنوب در این باره گفت: صداوسیما سال هاست که متاسفانه رویکرد مناسبی اتخاد نکرده و حداقل همراه با مردم پیش نمی‌رود متاسفانه واقعیت‌های جامعه را شاید به نحوی که شایسته است، نمی‌بینند.

وی افزود: در حال حاضر نمی‌دانم سیاست‌های کلان صداوسیما به چه شکل طراحی و برنامه ریزی می‌شود، اما متاسفانه سال‌هاست که این رویه را پیش گرفتند هر سال نیز به نظر می‌رسد که بیشتر از پیش مخاطبش ریزش می‌کند و حتی رادیکال‌تر می‌شود.

این فعال رسانه‌ای ادامه داد: مواضعی که در صداوسیما مطرح و عنوان می‌شود هیچ کدام در راستای همدلی و انسجام ملی نیست. متاسفانه بعضا می‌بینیم که در مقابل ایجاد و همدلی حتی جبهه هم می‌گیرند و مقاومت هم نشان می‌دهند، و این تصور به وجود می‌آید گویا دوست ندارند همدلی بین مردم ایجاد شود.

محمدزاده فردتأکید کرد: مواقعی بوده که مردم حتی خودشان با هم یکدل شده بودند و گزارش‌ها یا مجریانی یا افرادی در تلویزیون حاضر شدند به عنوان کارشناس حرف‌هایی زده‌اند که باعث تفرقه بیشتر شده است.

رویکرد صداوسیما باید تغییر کند

او همچنین درباره کارهایی که صداوسیما برای تاثیرگذاری بر روی همه گروه‌ها و مخاطب عام خود و ایجاد همدلی- که یکی از خواسته‌های مهم جامعه امروز است- باید انجام دهد، گفت: برای رسیدن به همدلی و انسجام ملی باید رویکرد سیاست‌های صداوسیما تغییر کند؛ حالا این سیاست‌ها به چه شکل ابلاغ می‌شود خودشان برنامه‌ریزی می‌کنند یا هر مورد دیگری، باید توجه داشت که قطعا با این رویکرد مخاطب هر روز بیش از گذشته ریزش می‌کند.

این فعال رسانه‌ای با اشاره به نشانه‌هایی که یادآوری می‌کند صداوسیما مخاطب چندانی ندارد، بیان کرد: شاید این یکی از واضح‌ترین علائمی که می‌تواند نشان دهد صداوسیما مخاطبی ندارد و مردم به آن اندازه‌ای که باید به آن توجه نمی‌کنند، این است که خبرها به صورت پیامکی برای مخاطبان فرستاده می‌شود، یعنی چون مخاطب چندانی ندارند، مجبورند که ارسال پیامک انبوه را در دستور کار قرار بدهند.

محمدزاده فرد تأکید کرد: رسانه‌ ملی باید رویکردش را تغییر بدهد اگر با همان نگاه و سیاست‌های گذشته پیش برود، مردم هم جسته گریخته از فضای مجازی اخبار مورد نظر خودشان را از منابع دیگر پیگیری می‌کنند.

وی بیان کرد: شاید یکی از دلایلی که رسانه‌های دشمن توانسته این‌قدر میان افکار عمومی نفوذ کند و به نوعی بر افکار مردم تاثیر بگذارد و حتی گاهی افکار عمومی را در دست بگیرد، همین ضعیف عمل کردن صداو سیما باشد. زیرا این رسانه عمومی آن مواردی که باید لحاظ شود را در نظر نمی‌گیرد و همین موضوع متاسفانه باعث می‌شود مردم بیش از پیش به فضای مجازی و رسانه‌های بیگانه روی بیاورند و روایت آنان را از مسائل بپذیرند.