تنگه هرمز برگ برنده ایران در مذاکرات است

بامدادجنوب_مریم خوئینی

تمرکز رسانه‌های جهان بر اسلام آباد پایتخت پاکستان برای انعکاس اخبار مذاکرات میان ایران و آمریکا، همچنین جزئیات منتشر شده از ترکیب هیأت اعزامی ایران به اسلام‌آباد، بیانگر حساسیت بالای این دور از گفتگوها و از سوی دیگر نشان‌دهنده تغییر استراتژی در نحوه مواجهه با طرف آمریکایی است. بر اساس آنچه تا این لحظه در رسانه‌ها منتشر شده است، این بار برخلاف ادوار گذشته، تهران با هیأتی متکثر و پرجمعیت راهی مذاکرات شده است؛ هیأتی که ریاست آن را محمدباقر قالیباف بر عهده دارد و طیف وسیعی از مسئولان اجرایی، دیپلماتیک، امنیتی و حتی اقتصادی را در بر می‌گیرد. حضور همزمان عباس عراقچی (وزیر خارجه)، عبدالناصر همتی (رئیس‌کل بانک مرکزی) و علی‌اکبر احمدیان (دبیر شورای دفاع) در کنار چهره‌هایی نظیر محمود نبویان از مجلس و علی باقری کنی، نشان‌دهنده تشکیل یک صف‌بندی همه‌جانبه برای پوشش تمامی ابعاد فنی و سیاسی مذاکرات است. علاوه بر لایه اول مسئولان، حضور ۲۶ کارشناس فنی در حوزه‌های مختلف و تیم رسانه‌ای ۲۳ نفره، حکایت از آن دارد که ایران این بار قصد دارد با دقتِ میلی‌متری و پیوست رسانه‌ای قوی، مانع از هرگونه فریب دیپلماتیک شود.

نکته متمایز دیگر این سفر، همراه داشتن وسایل آغشته به خون دانش‌آموزان شهید حادثه میناب تحت عنوان «میناب ۱۶۸» است؛ اقدامی که قالیباف آن را سندی بر جنایات جنگی آمریکا و نمادی از مطالبات ملت ایران در میز مذاکره توصیف کرد. رئیس هیأت ایرانی در بدو ورود با اشاره به سابقه بدعهدی‌های واشینگتن در یک سال اخیر، به صراحت اعلام کرد که اگرچه ایران با «حسن نیت» وارد شده، اما با توجه به حملات آمریکا در میانه مذاکرات قبلی، هیچ «اعتمادی» به طرف مقابل ندارد.

برای بررسی بیشتر این دوره از مذاکرات با یکی از کارشناسان روابط بین الملل گفت‌وگو کرد‌ه‌ایم.

شروط ایران مبنای مذاکره

محمد چمکوری، استاد دانشگاه و کارشناس روابط بین‌الملل، در گفت‌وگو با بامداد جنوب در خصوص ابعاد مذاکرات کنونی ایران و آمریکا در اسلام‌آباد و تفاوت‌های بنیادین این دوره با ادوار پیشین گفت: البته که این دوره از مذاکرات متفاوت است به این شکل که شروط ده‌گانه‌ای که جمهوری اسلامی ارائه داده بود، توسط رئیس‌جمهور آمریکا به عنوان مبنای مذاکرات پذیرفته شده است. به جهت راستی‌آزمایی، از طرف شورای عالی امنیت ملی کشورمان نیز بررسی‌های دقیقی صورت گرفت. پس از اینکه این شروط توسط آمریکایی‌ها با میانجی‌گری پاکستان پذیرفته شد، ایران شرط گذاشت که ترامپ باید یک توئیت بزند و رسماً اعلام کند که شروط ده‌گانه ایران را قبول کرده است چرا که دیوار بی‌اعتمادی بین ما بسیار بلند است و به آن‌ها اعتمادی نداریم. او هم توئیت زد که من شروط ده‌گانه ایران را به عنوان شروط قابل مذاکره پذیرفتم تا افکار عمومی دنیا این موضوع را ببینند.

چمکوری افزود: با توجه به اینکه رسانه‌ها در دست آن‌هاست و از سوی دیگر شخصیت ترامپ به گونه‌ای است که دچار متناقض‌گویی می‌شود، نیاز بود یک راستی‌آزمایی جدی صورت بگیرد تا بعدها زیر این قضیه نزند. پس این راستی‌آزمایی انجام شد که آمریکا ده شرط ایران را پذیرفته است تا تمام دنیا بدانند و این مسأله یک پیروزی بزرگ برای ما بود. پس از این مرحله بود که مقرر شد هیأت‌ها به اسلام‌آباد بروند و مذاکرات آغاز شود.

این استاد دانشگاه در ادامه به تغییر در ساختار هیأت ایرانی نیز اشاره و تصریح کرد: در مذاکرات پیشین، هیأت‌ها معمولاً چهار نفره بودند به این صورت که وزیر امور خارجه با معاونین و دستیاران خود در جلسات شرکت می‌کرد. اما این‌بار با توجه به تدابیر همه‌جانبه‌ای که اتخاذ شده است، حدود ۲۱ نفر در هیأت اصلی ایرانی حضور دارند. این هیأت شامل کارشناسان اقتصادی، سیاسی، نظامی و امنیتی است که با توجه به مناصب خود، با تنوع تخصص‌ها و مهارت‌ها در این دوره از مذاکرات حاضر شده‌اند. نکته بسیار مهم دیگر این است که این دوره از مذاکرات، برخلاف دوره‌های قبلی، به‌صورت مستقیم و رو در رو برگزار می‌شود و گفتگوها کاملاً مستقیم است. حضور تخصص‌های مختلف در این گفتگوی رو در رو، یک مزیت مثبت و بزرگ برای تیم ما محسوب می‌شود.

تنگه هرمز فرصت طلایی

چمکوری همچنین یادآور شد: یک مزیت خیلی مهمی که این دوره داریم، این است که تنگه هرمز در دست ماست و تحت کنترل کامل ما قرار دارد. می‌دانید که پیش از اعلام آتش‌بس، در رسانه‌های مختلف دنیا مدام این بحث مطرح بود که بالاخره پیروز این جنگ کیست؟ همه بر این نظر بودند آن کسی که تنگه هرمز در اختیار اوست، پیروز این جنگ است زیرا این نبرد از حالت نظامیِ صرف خارج شده و ما اکنون به یک جنگ اقتصادی رسیده‌ایم. در حال حاضر بعد اقتصادی این جنگ غالب شده است، به شکلی که خیلی از کشورهای اروپایی که در بلوک آمریکایی‌ها بودند و رویکردشان متمایل به آمریکا بود، تقریباً به زانو درآمده‌اند.

وی با بیان اینکه این یک فرصت طلایی برای جبران ۴۷ سال بی‌توجهی به ارزش تنگه هرمز است، گفت: اکنون برگ برنده ما تنگه هرمز است و برای حفظ آن باید دقت کنیم چون ملت ما در طول ۴۷ سال گذشته تصور درستی از اهمیت این تنگه نداشتند و حتی می‌توانم بگویم ما ارزش این تنگه را به تازگی کشف کرده‌ایم. کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس در این ۴۷ سال پول‌های زیاد و درآمدهای هنگفتی انباشته کردند، در حالی که مردم ما با سختی روبه‌رو بودند، بنابراین امروز یک فرصت طلایی است. یکی از مزیت‌های شرایط فعلی این بود که ما قدر این تنگه و این برگ برنده را بدانیم. در اینجا باید یاد کنیم از شهید دریابان علیرضا تنگسیری که اقدامی شجاعانه کرد و سه روز تنگه را بست پس از آن هم با دستور مقام معظم رهبری تنگه بسته ماند و این یک پیروزی بزرگ بود.

حضور تعیین‌کننده مردم

وی در ادامه در پاسخ به این پرسش که پیش‌بینی شما نسبت به خروجی مذاکرات چیست؟ گفت: در مقام پیش‌بینی باید بگویم که پیروزی ما، علاوه بر قدرت نظامی، قدرت پهپادی و قدرت موشکی، مرهون اتحاد و همدلی ملی همه بوده است. حضور مردم در صحنه بسیار تعیین‌کننده است، چرا که می‌دانند مسیری که در حال طی شدن است، مسیری درست است و همه بدون شک پشت کشور و این نظام ایستاده‌اند. اما تأکید می‌کنم برگه مهم ما در این نبرد، تنگه هرمز است که به اندازه یک بمب اتمی اقتصادی ارزش دارد. ما نباید این برگ برنده را به سادگی از دست بدهیم و باید تا آخر و برای همیشه آن را حفظ کنیم. با داشتن این قدرت، هر اتفاق یا هر تنشی هم که رخ دهد، ما پیروز نهایی خواهیم بود.