تکریم نسلی که جوانی‌اش را در اسارت جا گذاشت

بامداد جنوب: 26 مرداد ۱۳۶۹ روزی است که پس از سال‌ها انتظار، نخستین گروه از آزادگان سرافراز دفاع مقدس قدم به خاک میهن گذاشتند. اکنون، ۳۶ سال از آن روز تاریخی گذشته و آن نسل، خود وارد دوران سالمندی و بازنشستگی شده است؛ نسلی که بخش مهمی از جوانی، سلامت و سال‌های زندگی خود را در سخت‌ترین شرایط اسارت سپری کرد.

آزادگان را باید در میان پیشکسوتان دفاع مقدس با نگاهی ویژه دید. آنان در مواردی مجموعه‌ای از عناوین و تجربه‌های ایثارگری را در کارنامه خود دارند: رزمنده‌ای که در میدان جنگ ایستاد، اسیری که سال‌ها در اختیار دشمن بود و بسیاری نیز جانبازانی هستند که آثار جسمی و روانی جنگ و اسارت را همچنان با خود دارند؛ بنابراین سخن از تکریم آزادگان، صرفاً بزرگداشت یک خاطره تاریخی نیست؛ سخن از مسئولیتی اخلاقی، اجتماعی و قانونی در برابر نسلی است که بهای سنگینی برای دفاع از کشور پرداخت کرده است.

بر اساس آمارهای ارائه‌شده از سوی مؤسسه پیام آزادگان، شمار آزادگان مسلمان جنگ تحمیلی ۴۱ هزار و ۱۹۲ نفر بوده است که ۳۹ هزار و ۵۲ نفر مستقیماً در جبهه‌ها به اسارت درآمدند و ۲ هزار و ۱۴۰ نفر نیز به دست گروه‌های ضدانقلاب اسیر شدند. از میان آنان، ۵۲۷ آزاده در دوران اسارت به شهادت رسیدند و به عنوان «شهدای غریب اسارت» شناخته شدند. استان بوشهر نیز، بنا بر آمارهای موجود، ۴۳۴ آزاده سرافراز دارد.

اکنون همه این آزادگان در سنین بالاتر از ۶۰ سال قرار دارند و بخش قابل توجهی از آنان دوران بازنشستگی و سالمندی خود را می‌گذرانند. این واقعیت، ضرورت تغییر نگاه از تکریم مناسبتی به مراقبت مستمر را آشکار می‌کند.

بنیاد شهید و امور ایثارگران، صندوق‌های بازنشستگی، سازمان تأمین اجتماعی و دستگاه‌هایی که آزادگان پس از بازگشت در آن‌ها خدمت کرده‌اند، باید وضعیت امروز آنان را با حساسیت بیشتری دنبال کنند؛ به‌ویژه پیامدهای جسمی و روانی ناشی از جنگ و سال‌های اسارت، نیازهای درمانی و رفاهی، حقوق و مزایای قانونی و مسائل دوران بازنشستگی. همچنین نباید خانواده آزادگان را فراموش کرد. اشتغال و آینده فرزندان آزادگان و حمایت از خانواده آنان، بخشی از سیاست تکریم واقعی این قشر است، نه موضوعی حاشیه‌ای. رهبر انقلاب در دیدار با آزادگان در اول شهریور ۱۳۶۹، با اشاره به سال‌های دشوار اسارت آنان فرمودند: «جوانی و زندگی با طراوت دوران شباب را در راه خدا دادید، اما ضرر نکردید؛ چون با خدا معامله کردید.»

امروز وظیفه جامعه این است که این «معامله» را فقط در قاب خاطرات و مراسم‌ها نگه ندارد؛ بلکه با احترام، قانون‌مداری، خدمات شایسته و رسیدگی به زندگی امروز آزادگان، دین خود را به آنان ادا کند. آزادگان، فقط بخشی از تاریخ دفاع مقدس نیستند؛ آنان جهان‌دیدگان زنده‌ای هستند که تاریخ را با رنج خود زیسته‌اند.