ایمنی و بهره‌وری، ستون‌های پایداری اشتغال در پارس‌جنوبی

بامداد جنوب: منطقه پارس جنوبی به‌عنوان شریان حیاتی صنعت پتروشیمی کشور، همواره شاهد تقاطع دو مولفه کلیدی ثروت‌آفرینی صنعتی و صیانت از نیروی انسانی بوده است. در محیطی که ده‌ها مجتمع عظیم تولیدی در کنار یکدیگر فعالیت می‌کنند و هزاران نیروی کار رسمی و پیمانکاری در شرایط سخت اقلیمی به چرخاندن چرخه تولید مشغول هستند، ایمنی و بهره‌وری مسئله‌ای حیاتی برای پایداری تولید و حفظ سرمایه‌های انسانی جنوب محسوب می‌شوند.

همایش «وفاق برای حمایت و صیانت از اشتغال با حضور شرکای اجتماعی» که با حضور احمد میدری، وزیر کار، تعاون و رفاه اجتماعی و مقامات و مدیرانی استانی در عسلویه برگزار شد، بار دیگر اهمیت هم‌افزایی میان مدیریت ارشد صنایع، دستگاه‌های اجرایی و جامعه کارگری را به صدر توجه و اخبار رسانه‌ای کشاند. در این میان، تاکید نماینده مدیران صنایع پتروشیمی پارس جنوبی بر تقویت فرهنگ ایمنی و ارتقای بهره‌وری نیروی کار، بار دیگر درک مشترک از مسئولیت‌های اجتماعی و حرفه‌ای در پارس جنوبی را یادآور شد.

مدیرعامل دماوند انرژی با اشاره به جایگاه صنایع پتروشیمی در منطقه عسلویه و کنگان گفت: در شرایط فعلی حدود ۴۰ شرکت پتروشیمی در این منطقه مشغول فعالیت هستند و چندین شرکت دیگر نیز در قالب طرح‌ها و پروژه‌های مختلف حضور دارند که سهم قابل‌توجهی در اشتغال‌زایی منطقه بر عهده گرفته‌اند.

پیمان اصفهانی در ادامه با بیان اینکه شرکت‌های پتروشیمی نقش موثری در پشتیبانی از بازار کار منطقه دارند، تصریح کرد: این مجموعه‌ها با ایجاد فرصت‌های شغلی گسترده، حضور جدی و موثری در عسلویه و کنگان دارند و بخش مهمی از بار اشتغال منطقه را به دوش می‌کشند.

وی که به نمانیدگی مدیران عامل صنایع پتروشیمی پارس جنوبی در این همایش صحبت کرد، افزود: خوشبختانه در حوزه کار، اشتغال و نیروی انسانی، کمترین میزان تعارض میان شرکت‌های پتروشیمی، دستگاه‌های اجرایی و نهادهای نظارتی وجود دارد و با نظارت مناسب، چالش جدی در این بخش دیده نمی‌شود.

مدیرعامل دماوند انرژی ادامه داد: شرکت‌های پیشرو و فعال در صنایع نسبتاً پردرآمد باید در قبال مسائل مرتبط با نیروی کار، مسئولیت‌پذیری بیشتری داشته باشند و برای بهبود شرایط این حوزه نقش پررنگ‌تری ایفا کنند.

اصفهانی با تاکید بر ضرورت توجه بیشتر به ایمنی و بهره‌وری نیروی انسانی تصریح کرد: این دو مقوله از موضوعات اساسی در مسیر توسعه صنعتی به شمار می‌روند و توجه به آن‌ها می‌تواند زمینه توانمندسازی نیروی انسانی و ارتقای بهره‌وری سازمانی را فراهم کند.

وی خاطرنشان کرد: بهره‌وری نیروی انسانی از جمله شاخص‌هایی است که همچنان با استانداردهای جهانی فاصله دارد و برای جبران این فاصله باید بر مولفه‌هایی همچون ایجاد انگیزه، تقویت فرهنگ سازمانی، آموزش مستمر و توانمندسازی نیروها تمرکز بیشتری شود.

مدیرعامل دماوند انرژی با اشاره به حمایت صنایع پتروشیمی از جامعه کارگری منطقه گفت: صنایع پتروشیمی همواره در کنار جامعه کارگری بوده‌اند و حتی در شرایط دشوار نیز تلاش کرده‌اند از نیروی انسانی خود حمایت کنند. در شرکت دماوند انرژی نیز با وجود آسیب‌های جدی ناشی از جنگ، نه‌تنها تعدیل نیرویی صورت نگرفت، بلکه در این شرکت تعداد نیروها افزایش یافت.

از سوی دیگر، کارشناسان حوزه انرژی بر این باورند که نیل به ایمنی پایدار و افزایش بهره‌وری، مستلزم عبور از رفتارهای تشریفاتی و حرکت به سمت برنامه‌ریزی علمی، مدیریت خستگی، توانمندسازی نیروهای پیمانکاری و پایش مستمر ایمنی فرایند است.

در این رابطه، یک کارشناس انرژی نیز با تاکید بر اینکه بهره‌وری و ایمنی نیروی کار در صنایع پتروشیمی پارس جنوبی از یکدیگر جدا نیستند، به بامداد جنوب گفت: هر اندازه محیط کار ایمن‌تر، منظم‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر باشد، میزان خطا، توقف تولید و آسیب‌های انسانی نیز کاهش پیدا می‌کند و در مقابل، بهره‌وری مجموعه افزایش می‌یابد.

رضا حاتمی افزود: در منطقه پارس جنوبی، به‌دلیل حجم بالای فعالیت‌های صنعتی، حضور گسترده پیمانکاران، شرایط سخت اقلیمی و حساسیت بالای فرایندهای عملیاتی، مدیران عامل مجتمع‌های پتروشیمی باید همزمان به چند مولفه کلیدی در حوزه ایمنی و بهره‌وری توجه ویژه داشته باشند.

وی نخستین مؤلفه را تعهد مدیریتی در بالاترین سطح دانست و تصریح کرد: موضوع ایمنی و بهره‌وری نباید صرفاً در سطح واحدهای اجرایی باقی بماند، بلکه لازم است مدیران عامل شخصا در این حوزه ورود داشته باشند، اهداف روشن تعریف کنند، گزارش‌های مستمر بخواهند و با حضور میدانی، به بدنه سازمان متذکر شوند که ایمنی نیروی انسانی در اولویت قرار دارد.

حاتمی ادامه داد: در صنایع پتروشیمی، ایمنی تنها به استفاده از تجهیزات حفاظت فردی محدود نمی‌شود، بلکه بخش مهمی از آن به ایمنی فرایند مربوط است. بنابراین بازنگری مستمر در ارزیابی ریسک، مدیریت تغییر، کنترل تجهیزات حساس، پایش خوردگی، اطمینان از سلامت خطوط و مخازن و آمادگی برای شرایط اضطراری، از جمله موضوعاتی است که باید به‌صورت جدی در دستور کار مدیران قرار گیرد.

این کارشناس انرژی با اشاره به جایگاه مهم پیمانکاراندر پروژه‌ها و عملیات منطقه گفت: بخش قابل‌توجهی از نیروی کار در پارس جنوبی به‌واسطه شرکت‌های پیمانکاری مشغول به کار هستند و به همین دلیل، مدیران عامل باید در انتخاب، ارزیابی و نظارت بر عملکرد پیمانکاران حساسیت بیشتری به خرج دهند. نیروهای پیمانکاری نیز باید از همان سطح آموزش، حفاظت، استاندارد کاری و حمایت‌های لازم برخوردار باشند که برای نیروهای رسمی در نظر گرفته می‌شود.

وی یکی دیگر از مسائل مهم را در بهره‌وری مطلوب نیروی کار و تامین ایمنی آن، مدیریت خستگی و شرایط جغرافیایی معرفی کرد و گفت: گرمای شدید، رطوبت بالا، شیفت‌های طولانی، اضافه‌کاری‌های مداوم و فشار کاری، از جمله عواملی هستند که در پارس جنوبی می‌توانند تمرکز نیروی کار را کاهش دهند و احتمال بروز خطا و حادثه را بالا ببرند. به نظر من، تنظیم شیفت‌های کاری بر مبنای اصول علمی، تأمین زمان استراحت کافی، توجه به تغذیه مناسب و کنترل تنش گرمایی از الزامات مهم در این منطقه است.

حاتمی در ادامه با تاکید بر اهمیت آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی گفت: آموزش در صنایع پتروشیمی نباید تشریفاتی و تنها برای رفع تکلیف باشد. نیروی کار باید متناسب با نوع فعالیت، سطح ریسک و مسئولیت خود، آموزش‌های تخصصی و کاربردی ببیند و مهارت او نیز به‌طور مستمر ارزیابی شود. طبیعتا هر اندازه سطح مهارت و آگاهی نیروی انسانی افزایش پیدا کند، هم ایمنی کار ارتقا می‌یابد و هم بهره‌وری سازمانی بهبود پیدا می‌کند.

این کارشناس حوزه انرژی همچنین بر ضرورت تقویت نظام نگهداشت و تعمیرات در مجتمع‌های پتروشیمی تاکید کرد و گفت: بخش مهمی از بهره‌وری در این صنعت به کاهش توقف‌های ناخواسته و افزایش پایداری تولید مربوط می‌شود. از این رو، توجه به تعمیرات پیشگیرانه، پایش وضعیت تجهیزات، رسیدگی به قطعات حساس و برنامه‌ریزی برای کاهش زمان خواب تجهیزات، از موضوعات مهمی است که مدیران عامل باید به‌صورت جدی دنبال کنند.

وی با اشاره به اینکه یکی دیگر از محورهای مهم، گزارش‌دهی دقیق و یادگیری سازمانی از خطاها و شبه‌حوادث است، ادامه داد: در بسیاری از موارد، پیش از وقوع یک حادثه بزرگ، نشانه‌ها و هشدارهایی در قالب خطاهای کوچک یا شبه‌حادثه‌ها وجود دارد. اگر این موارد به‌درستی ثبت، تحلیل و پیگیری شوند، می‌توان از بروز خسارت‌های سنگین انسانی و عملیاتی جلوگیری کرد.

حاتمی با اشاره به اهمیت انگیزه، عدالت سازمانی و ارتباط موثر با نیروی کار گفت: مدیران عامل باید بدانند که بهره‌وری فقط با فشار بیشتر بر نیروی انسانی حاصل نمی‌شود. کارگری که احساس امنیت شغلی، احترام، عدالت در پرداخت و امکان بیان مسائل و مشکلات خود را داشته باشد، با تمرکز و انگیزه بیشتری کار می‌کند و همین موضوع در نهایت به نفع کل مجموعه خواهد بود.

وی خاطرنشان کرد: در منطقه‌ای مانند پارس جنوبی که مجتمع‌های صنعتی در کنار یکدیگر فعالیت می‌کنند، نگاه جزیره‌ای به ایمنی و بهره‌وری پاسخگو نیست. بنابراین هماهنگی میان مجتمع‌ها، برگزاری مانورهای مشترک، هم‌افزایی در حوزه امداد و آتش‌نشانی و تدوین استانداردهای مشترک برای فعالیت‌های پرریسک، می‌تواند به شکل محسوسی سطح ایمنی و کارایی را در کل منطقه ارتقا دهد.