چرا نسل زد به دنبال «آزادکاری» می‌رود؟

بامدادجنوب_نازنین غلامی

تصویر رایج از فریلنسری یا آزادکاری در شبکه‌های اجتماعی، تصویری جذاب و وسوسه‌کننده است؛ شروع روز کاری با لپ‌تاپ و یک فنجان قهوه، بدون حضور در محیط اداری و بدون نظارت مستقیم یک رئیس. همین تصویر، برای بسیاری از جوانان، به ویژه نسل زد، فریلنسری را به یکی از مطلوب‌ترین شکل‌های اشتغال تبدیل کرده است. با این حال، پشت این جذابیت ظاهری، واقعیتی قرار دارد که هم فرصت‌های تازه‌ای پیش روی جوانان می‌گذارد و هم چالش‌های خاص خود را دارد.

در چند سال اخیر، فریلنسری یا آزادکاری به انتخاب شغلی هزاران جوان تبدیل شده است. البته دلیل بسیاری از آنان برای انتخاب این مسیر فقط درآمد نیست؛ آزادی برای این نسل اهمیت بیشتری دارد. نسلی که با اینترنت و فضای دیجیتال رشد کرده، دیگر الزاماً موفقیت را در نشستن پشت یک میز اداری از ساعت هشت صبح تا چهار بعدازظهر تعریف نمی‌کند.

فریلنسرها با توجه به ماهیت این شغل، برای کسب و کارهای کوچک و تازه تأسیس، نیرویی مؤثر به شمار می‌آیند. فریلنسر در واقع فردی است که بدون استخدام رسمی و اغلب به شکل دورکار، برای یک شرکت یا مجموعه فعالیت می‌کند. در زبان فارسی، فریلنسر به «آزادکار» ترجمه می‌شود و بیشتر متخصصان حوزه وب، مانند طراحان سایت و فعالان تولید محتوا، در این دسته قرار می‌گیرند. نیروهای فریلنسر به شکل رسمی استخدام نمی‌شوند و صرفاً در ازای کاری که انجام می‌دهند، دستمزد می‌گیرند. به همین دلیل، حقوق ثابت، بیمه، سنوات و مزایای مشابه شامل حال آنان نمی‌شود.

بلاگری نیز یکی دیگر از مشاغل حوزه فریلنسری است. بلاگرها یا اینفلوئنسرها در زمینه‌هایی مانند ورزش، آموزش، تغذیه، تولید محتوای طنز و موضوعات دیگر در اینستاگرام فعالیت می‌کنند. این افراد از طریق تولید محتوا، جذب تبلیغات و فروش دوره‌های آموزشی مختلف کسب درآمد می‌کنند. این زیرشاخه، در مقایسه با دیگر حوزه‌های فریلنسری، از محبوبیت ویژه‌ای برخوردار است.

اما چرا نسل زد به این سبک کار علاقه دارد و شمار افرادی که به این مسیر روی می‌آورند، هر روز بیشتر می‌شود؟ برای پاسخ به این پرسش، به سراغ فرید مجاهدی، مدیر کارآفرینی و اشتغال اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان بوشهر، رفتیم و در این باره با او گفت وگو کردیم.

مجاهدی در پاسخ به این پرسش که چرا نسل زد کمتر به کار اداری سنتی علاقه دارد، می‌گوید: نسل زدی ها عموماً افرادی هستند که دوست ندارند محدودیت زمانی و شغلی برایشان ایجاد شود و به یک چیز یا یک کار مشخص محدود شوند.

او در پاسخ به این پرسش که آیا یکی از مهم‌ترین دلایل گرایش جوانان به فریلنسری، همین محدود نشدن در زمان و انجام یک کار مشخص است، می‌افزاید: «بله درست است. همین که محدود نمی‌شوند و خودشان می‌توانند زمان را مشخص کنند و کاری را که دوست دارند انجام دهند، یکی از دلایل اصلی گرایش آنها به آزادکاری است.»

مدیر کارآفرینی و اشتغال اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان بوشهر درباره اینکه آزادکاری برای نسل زد انتخاب است یا اجبار، تأکید می‌کند: «اصلاً اجبار نیست، بلکه یک انتخاب است و نسل زد بر اساس علاقه به سمت آزادکاری می‌رود.»

او درباره این تصور که کارفرماها در جذب نسل زد با مشکل روبه‌رو هستند، می‌گوید: «نه زیاد. در کل نیروهای نسل زد به دلیل ذوق و خلاقیتی که دارند، نیروهای کار بسیار خوبی هستند.»

مجاهدی در پاسخ به این سؤال که نسل زد در کار بیشتر به دنبال درآمد است یا آزادی، بیان می‌کند: «می‌توانم بگویم هر دو؛ هم به دنبال علاقه و کار کردن هستند و هم به دنبال جنبه مالی آن.»

او درباره کمبودهای محیط‌های اداری برای نسل زد نیز می‌گوید: «کمبود استفاده از ابزارهای پیشرفته؛ نسل زدی‌ها نمی‌توانند آن‌چنان محدود باشند.»

بااین‌حال، فریلنسری در کنار مزایا، با چالش‌هایی هم همراه است. مجاهدی مهم‌ترین چالش این مسیر برای جوانان را چنین توصیف می‌کند: «اینکه درآمد معین و مشخصی در پایان ماه ندارد و همانند یک اداره دولتی، مشخص نیست در پایان ماه مقدار درآمد فرد به چه اندازه است.»

او در پاسخ به این پرسش که آیا فریلنسری می‌تواند جای شغل ثابت را بگیرد، می‌گوید: «بله با توجه به خلاقیت این نسل، پشتکارشان و علاقه‌هایی که دارند، فریلنسری می‌تواند جای کار دولتی را بگیرد. نسل زد عموماً نسلی است که نمی‌شود آن‌چنان به آن‌ها امرونهی کرد و آن‌ها را خیلی محدود فضای کاری دولتی کرد.»

مجاهدی درباره اینکه شرکت‌ها برای نگه داشتن نسل زد چه باید بکنند، معتقد است: «آن‌ها باید از مدیریت کنترل‌گر به سمت مدیریت نتیجه گرا حرکت کنند. ارائه مدل‌های کاری ترکیبی، شفافیت در مسیر رشد شغلی، تمرکز بر فرهنگ‌سازمانی مبتنی بر ارزش‌ها و اجازه دادن به کارمندان برای مدیریت زمان خود، کلیدهای طلایی برای حفظ این نسل هستند.»

او در پایان، درباره آینده بازار کار با ورود نسل زد می‌گوید: «قطعاً به سمت خوبی می‌رود. نسل زد خودش را محدود به فضا نمی‌کند و برای مشکلی که در کار پیش می‌آید، حتماً راه حلی پیدا می‌کند. این نسل بسیار توانگر است و با مقداری آزادی دادن به آن‌ها، می‌توانند نیروی کار بسیار خوبی شوند.»