دانشگاه‌آزاد برگزاری مجازی آزمون‌ها را رد کرد

بامدادجنوب_داود علیزاده

طی هفته‌های اخیر موجی از مطالبه‌گری دانشجویی در استان بوشهر و دیگر نقاط کشور شکل گرفت؛ مطالبه‌ای که محور اصلی آن، درخواست برای مجازی شدن آزمون‌ها یا دست‌کم بازنگری در شیوه برگزاری امتحانات با توجه به شرایط آموزشی و اقتصادی دانشجویان بود. این مطالبه در شرایطی مطرح شد که بخش قابل‌توجهی از آموزش‌ها در طول ترم به‌صورت غیرحضوری یا ترکیبی برگزار شده بود و همین مسئله باعث شد بسیاری از دانشجویان انتظار داشته باشند شیوه ارزیابی نیز متناسب با همان روند آموزشی تنظیم شود.

در آغاز این روند، گروهی از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی، به‌ویژه در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری، نسبت به حضوری بودن امتحانات پایان نیمسال اعتراض و انتقاد خود را مطرح کردند. مهم‌ترین استدلال آنان این بود که وقتی کلاس‌ها، ارائه‌ها و بخشی از فرآیند یادگیری در بستر مجازی انجام شده، برگزاری حضوری امتحانات برای تعداد زیادی از دانشجویان، به‌خصوص دانشجویان غیربومی، شاغل و افرادی که از نظر مالی با محدودیت روبه‌رو هستند، دشوار و پرهزینه خواهد بود. این گروه از دانشجویان معتقد بودند که میان شیوه آموزش و شیوه ارزیابی باید هماهنگی منطقی برقرار باشد و اگر آموزش مجازی یا نیمه‌مجازی بوده، امتحانات نیز باید با همین نگاه طراحی شود.

با گسترده‌تر شدن این مطالبه، دانشجویان اقدام به راه‌اندازی کارزاری خطاب به وزیر محترم علوم، تحقیقات و فناوری و نیز ریاست محترم دانشگاه آزاد اسلامی کردند. در متن این کارزار تأکید شده بود که دانشجویان خواستار بررسی دقیق، کارشناسی و منصفانه موضوع مجازی شدن امتحانات هستند. آنان در این درخواست یادآور شده بودند که بخش مهمی از آموزش‌ها در طول ترم به شکل غیرحضوری انجام شده و الزام به حضور فیزیکی در امتحانات برای بسیاری از دانشجویان با مشکلات متعدد همراه است. همچنین در این کارزار به هزینه‌های بالای رفت‌وآمد، اسکان، اقامت و دشواری سفر برای دانشجویانی که در شهری غیر از محل تحصیل خود زندگی می‌کنند اشاره شده بود.

دانشجویان در این مطالبه جمعی تصریح کرده بودند که برگزاری مجازی امتحانات می‌تواند به کاهش هزینه‌ها، صرفه‌جویی در زمان، افزایش آرامش روانی و تحقق بهتر عدالت آموزشی کمک کند. به باور آنان، دانشجویان راه دور، دانشجویان شاغل و افرادی که با محدودیت‌های مالی روبه‌رو هستند، بیش از دیگران تحت فشار قرار می‌گیرند و همین مسئله لزوم بازنگری در نحوه برگزاری آزمون‌ها را بیشتر می‌کند. در متن کارزار همچنین آمده بود که انتظار می‌رود مسئولان با نگاه حمایتی، شرایط واقعی دانشجویان را در نظر بگیرند و تصمیمی اتخاذ کنند که در جهت رفاه، عدالت و حفظ حقوق آنان باشد.

پس از طرح این مطالبه در سطح عمومی و رسانه‌ای، موضوع در استان بوشهر نیز مورد توجه قرار گرفت و پیگیری‌هایی از سوی مسئولان ذی‌ربط انجام شد. در همین چارچوب، هادی اخلاقی، دبیر کمیسیون دانشجویی استانداری استان بوشهر، روز جمعه در گفت‌وگو با خبرنگاران به تشریح آخرین وضعیت این مطالبه پرداخت. وی با اشاره به افزایش درخواست‌های دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد اسلامی برای غیرحضوری شدن امتحانات پایان‌ترم اظهار کرد: با توجه به اهمیت موضوع و دغدغه‌هایی که از سوی دانشجویان مطرح شده، این درخواست‌ها مورد بررسی و پیگیری قرار گرفته است.

اخلاقی با تأکید بر اینکه مطالبه دانشجویان به مسئولان مربوطه منتقل شده، افزود: تصمیم‌گیری نهایی درباره نحوه برگزاری امتحانات پایان‌ترم دانشگاه آزاد اسلامی، اعم از حضوری یا غیرحضوری بودن، در حیطه اختیارات مدیران سازمان مرکزی این دانشگاه قرار دارد و استان‌ها در این زمینه اختیار مستقلی برای تصمیم‌گیری ندارند.

در ادامه پیگیری‌ها و پس از انتظار دانشجویان برای مشخص شدن نتیجه نهایی، سرانجام موضع رسمی دانشگاه آزاد اسلامی استان بوشهر نیز اعلام شد. عبدالرحیم پذیرا، سرپرست دانشگاه آزاد اسلامی استان بوشهر، در گفت‌وگو با خبرنگاران با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده گفت: دغدغه‌ها و مطالبات دانشجویان به‌طور کامل به دانشگاه منتقل شده و مدیریت استان نیز با این دغدغه‌ها هم‌نظر است، اما با وجود پیگیری‌های متعدد از سازمان مرکزی، تاکنون مجوزی برای برگزاری آزمون‌ها به‌صورت آنلاین صادر نشده است.

وی افزود: بر همین اساس باید رسماً اعلام شود که بر مبنای تصمیم نهایی سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی، امتحانات مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری در استان بوشهر به‌صورت حضوری برگزار خواهد شد.

پذیرا با بیان اینکه واحدهای استانی دانشگاه آزاد در این زمینه اختیار مستقلی ندارند، تأکید کرد: برخلاف برخی دانشگاه‌های دولتی که در تصمیم‌گیری درباره نحوه برگزاری امتحانات استقلال عمل بیشتری دارند، واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی تابع سیاست‌ها و تصمیمات سازمان مرکزی هستند و همین موضوع گاه باعث سوءبرداشت دانشجویان می‌شود.

سرپرست دانشگاه آزاد اسلامی استان بوشهر در عین حال به برخی تمهیدات در نظر گرفته‌شده برای کاهش مشکلات دانشجویان اشاره کرد و گفت: در قالب «طرح تعاون»، شرایطی فراهم شده است تا دانشجویان بتوانند آزمون خود را در نزدیک‌ترین واحد دانشگاه آزاد اسلامی محل سکونتشان برگزار کنند و نیازی به مراجعه به واحد بوشهر نداشته باشند.

وی این اقدام را تلاشی برای کاهش فشار ناشی از رفت‌وآمد و دشواری‌های حضور فیزیکی در محل اصلی تحصیل دانست.

به این ترتیب، نتیجه نهایی پیگیری‌ها و مطالبه‌گری‌های دانشجویی این شد که با وجود درخواست گسترده برای مجازی شدن امتحانات، سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی با برگزاری آنلاین آزمون‌های تحصیلات تکمیلی موافقت نکرد و تصمیم نهایی بر برگزاری حضوری امتحانات قرار گرفت. با این حال، همزمان با اعلام این تصمیم، جزئیات تازه‌ای درباره شیوه برگزاری امتحانات امسال نیز منتشر شد که از برخی تغییرات در مقایسه با روال گذشته حکایت دارد.

بر اساس اطلاعیه رسمی دانشگاه آزاد اسلامی، امتحانات پایان نیمسال تحصیلی دانشجویان تحصیلات تکمیلی از روز شنبه ۲۰ تیرماه در سراسر کشور به‌صورت حضوری آغاز می‌شود. یکی از مهم‌ترین تغییرات امسال، مربوط به نحوه برگزاری آزمون‌ها در مقاطع تحصیلات تکمیلی است. طبق این اطلاعیه، درخصوص دانشجویان کارشناسی ارشد، بر اساس نظر استاد درس، آزمون می‌تواند به‌صورت کتاب‌باز یا کتاب‌بسته برگزار شود. این موضوع به اساتید امکان می‌دهد شیوه ارزیابی را متناسب با ماهیت درس و اهداف آموزشی آن تنظیم کنند.

تغییر مهم‌تر اما مربوط به مقطع دکتری است. مطابق بخشنامه ۰۴/۲۳۰۳۸۸ مورخ ۱۱ خردادماه ۱۴۰۴، استفاده از هوش مصنوعی برای دانشجویان دکتری تخصصی در جلسه امتحان بلامانع اعلام شده است. بر همین اساس، برای این دسته از دانشجویان، امکان استفاده از تلفن همراه در جلسه آزمون با هدف بهره‌گیری از ظرفیت‌های هوش مصنوعی فراهم شده است. این تصمیم، یکی از متفاوت‌ترین تغییرات در نحوه برگزاری امتحانات دانشگاه آزاد اسلامی در سال جاری به شمار می‌رود و نشان می‌دهد دانشگاه در برخی سطوح، به سمت بازتعریف شیوه‌های سنتی ارزیابی حرکت کرده است.

همچنین دانشگاه آزاد اسلامی اعلام کرده است که برای آن دسته از دانشجویانی که به دلایل خاص، از جمله شرکت در مراسم بزرگداشت و عزاداری امام شهید، موفق به حضور در امتحانات روزهای ۲۰ و ۲۱ تیر نشده‌اند، امکان اخذ آزمون مجدد فراهم خواهد شد. در این زمینه، علاوه بر فعال بودن طرح تعاون امتحان، واحدهای دانشگاهی می‌توانند با درخواست دانشجو برنامه‌ریزی لازم را برای برگزاری آزمون مجدد انجام دهند. بر اساس اعلام دانشگاه، این برنامه‌ریزی باید به نحوی صورت گیرد که دانشجویان از فرصت بهره‌مندی از ترم تابستان نیز محروم نشوند.