«تکریم پدران» از احترام نمادین تا مسئولیت واقعی

در روز ولادت پیشوای مسلمانان، اسوه عدالت، مهر و انسانیت و نام‌گذاری این مناسبت به نام «روز پدر»، اکثریت قریب به اتفاق هموطنان فهیم و قدرشناس، به عنوان رفتاری پسندیده و ریشه‌دار در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی، به شیوه‌های مختلف از جمله دیدار حضوری، تماس تلفنی و یا ارسال پیام، نسبت به پدران و بزرگان خانواده ابراز احترام و تکریم می‌نمایند.

بی‌تردید این جلوه‌های عاطفی و اخلاقی، ارزشمند و ستودنی است؛ اما در کنار این تکریم‌های نمادین و معنوی، توجه به یک نکته اساسی ضروری به نظر می‌رسد؛ نکته‌ای که شایسته است نه‌تنها در سطح جامعه، بلکه در سطح سیاست‌گذاری و مدیریت کلان نیز مورد توجه جدی قرار گیرد. واقعیت آن است که بخش قابل توجهی از پدران و مادران ما، امروز در مرحله سالمندی از چرخه طبیعی زندگی قرار دارند؛ مرحله‌ای که به اقتضای آن، با مسائل، محدودیت‌ها و بیماری‌های خاص این دوران از جمله اختلالات شناختی، آلزایمر و نیازهای مراقبتی و حمایتی مواجه‌اند. پرسش اساسی اینجاست که آیا در کنار تبریک‌ها و تکریم‌های اخلاقی، وظایف دیگری متوجه نهادهای مسئول، از جمله دستگاه‌های اجرایی، شهرداری‌ها، نظام سلامت و نظام تأمین اجتماعی نیست؟

شنیدن روایت‌های تلخ پدران و مادران سالمند، تنها و مبتلا به بیماری‌های مزمن، خود دشوار و اندوه‌بار است، چه رسد به مواجهه عینی با شرایطی که خانواده‌های بسیاری، به دلیل فقدان حداقل امکانات، نبود محیط‌های مناسب‌سازی‌شده و کمبود خدمات مراقبتی متناسب با سالمندی، با چالش‌های عمیق انسانی، اجتماعی و اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

به نظر می‌رسد امروز بیش از هر زمان دیگری، جامعه نیازمند آن است که شنونده صبور این قصه‌های تلخ باشد و پس از شنیدن و دیدن، از سطح همدردی عبور کرده و به مرحله اقدام برسد. در این میان، مسئولیت انسانی، اجتماعی و مدیریتی مقامات عالی و ارشد کشور و استان‌ها و نیز سازمان‌هایی که به موجب قانون، مسئولیت مستقیم در حوزه سلامت و رفاه اجتماعی دارند، برجسته‌تر و بدیهی‌تر است.

یکی از اقدامات بنیادین و آینده‌نگرانه در این حوزه، پیش‌بینی و ایجاد «محیط دوستدار سالمند» و تخصیص زمین، اعتبارات و زیرساخت‌های لازم برای احداث شهرک‌های چندمنظوره ویژه زیست سالمندان است. فضاهایی که در آن، امکان زندگی شرافتمندانه، ایمن و متناسب با کرامت انسانی سالمندان، همراه با ارائه خدمات درمانی، توان‌بخشی، اجتماعی و مراقبتی فراهم شود.

روز پدر، می‌تواند فرصتی باشد نه‌فقط برای تبریک و تجلیل، بلکه برای بازاندیشی در مسئولیت‌های جمعی و نهادی ما در قبال کسانی که سال‌ها ستون خانواده و جامعه بوده‌اند.