چگونه مبین انرژی بار صنعت پتروشیمی را به دوش کشید؟

بامدادجنوب_حجت عبدالهی‌پور

برخی از شرکت‌ها در معماری پیچیده صنعت پتروشیمی ایران،  نه در خط مقدم تولید محصولات نهایی که در پشت صحنه، نقش ستون فقرات و پشتیبان اصلی استمرار تولید را برعهده دارند. مبین انرژی خلیج فارس یکی از همان شرکت‌های زیرساختی است که به‌عنوان یکی از سه تامین‌کننده اصلی یوتیلیتی کشور شریان‌های حیاتی انرژی و خوراک کمکی بخشی از مجتمع‌های پتروشیمی پارس جنوبی را زنده نگه می‌دارد. ماهیت فعالیت این شرکت به‌گونه‌ای است که هر ساعت اختلال در عملکرد آن به‌طور مستقیم بر خطوط تولید چندین پتروشیمی تأثیر گذاشته و می‌تواند زنجیره ارزش محصولات پایه و میان‌دستی کشور را دچار اختلال کند.

اهمیت نقش مبین انرژی زمانی برجسته‌تر شد که این شرکت به همراه دماوند انرژی (دیگر یوتیلیتی فعال در پارس جنوبی) و پتروشیمی جم در روز ۱۷ فروردین، در جریان جنگ تحمیلی و ۴۰ روزه رمضان، هدف حمله مستقیم دشمن قرار گرفت و برای نخستین بار در سال‌های اخیر از مدار فعالیت خارج شد. این حادثه موجب خاموش شدن قلب تامین انرژی یکی از بزرگ‌ترین هاب‌های پتروشیمی کشور شد؛ زیرا بخش عمده بخار، برق، اکسیژن، نیتروژن، آب صنعتی، آب خنک‌کننده و سایر یوتیلیتی‌های مورد نیاز مجتمع‌های پتروشیمی منطقه از مسیر همین شرکت و دماوند انرژی تامین می‌شود. قطع یا محدود شدن هرکدام از این جریان‌های حیاتی می‌تواند توقف تولید، کاهش ظرفیت عملیاتی و ایجاد اختلال در صادرات محصولات پتروشیمی را در پی داشته باشد؛ مسئله‌ای که اهمیت تاب‌آوری زیرساخت‌های انرژی منطقه را دوچندان می‌کند.

این رخداد در شرایطی رقم خورد که مبین انرژی خلیج فارس در اسفندماه ۱۴۰۴ یکی از باثبات‌ترین و مستندترین عملکردهای خود طی سال‌های اخیر را ثبت کرده بود. اسفند، همواره برای واحدهای یوتیلیتی ماهی حساس است؛ از یک‌سو افزایش تقاضا برای تثبیت تولید مجتمع‌های پتروشیمی و آمادگی برای پایان سال مالی و از سوی دیگر فشارهای عملیاتی ناشی از شرایط جغرافیایی، تعمیرات میان‌دوره‌ای و محدودیت‌های لجستیکی باعث می‌شود مدیریت بار انرژی با پیچیدگی بیشتری همراه باشد؛ اما تحلیل آمار اسفند نشان می‌دهد شرکت مبین‌انرژی توانست برخلاف انتظارها، عملکردی هم‌سطح یا حتی فراتر از دوره‌های عادی به ثبت برساند.

اسناد تولیدی نشان می‌دهد حجم کل تولید این شرکت در اسفند ۱۴۰۴ تنها ۰.۱ درصد نسبت به دوره مشابه سال قبل کاهش یافته و عملا در سطح ۶۹۸ میلیون واحد تثبیت شده است. این میزان ثبات در شرایطی که صنعت پتروشیمی به‌صورت گسترده با فشارهای عملیاتی، تهدیدهای امنیتی و محدودیت‌های زیرساختی مواجه بود، به‌خودی‌خود نشانه‌ای از مدیریت دقیق شبکه تأمین انرژی و عملکرد هماهنگ تمامی واحدهای عملیاتی است.

در کنار این ثبات، برخی واحدهای کلیدی رشدهای چشم‌گیری را تجربه کردند که صرفا ناشی از افزایش مصرف نیست، بلکه بهبود عملکرد، رفع گلوگاه‌های عملیاتی و ارتقای بهره‌وری را نشان می‌دهد. افزایش ۸۰ درصدی تولید اکسیژن، رشد ۱۵ درصدی نیتروژن، جهش ۲۲ درصدی هوای ابزار دقیق و رشد ۱۹ درصدی آب خنک‌کننده مدار بسته، گویای آن است که مبین انرژی نه تنها در برابر فشارها ایستادگی کرده بلکه توانسته ظرفیت عملیاتی برخی واحدها را افزایش دهد و نیازهای مجتمع‌های پتروشیمی منطقه را به‌صورت پایدار تامین کند.

این عملکرد زمانی اهمیت مضاعف پیدا می‌کند که بدانیم صنایع پایین‌دستی بهره‌بردار یوتیلیتی‌های مبین، در همان دوره با افزایش بار عملیاتی و الزامات تولیدی ویژه مواجه بودند. بنابراین استمرار خدمات مبین نقشی حیاتی در جلوگیری از کاهش تولید، مدیریت بار پایدار و حفظ ظرفیت صادرات مجتمع‌های پتروشیمی داشته است.

با اتکا به این عملکرد مستند و قابل ارزیابی، می‌توان گفت مبین انرژی خلیج فارس در اسفندماه ۱۴۰۴ نه‌تنها نقش تامین‌کننده انرژی را ایفا کرد، بلکه همانند سپر پایداری، توانست زنجیره حیاتی پتروشیمی منطقه را در شرایط ناپایدار حفظ کند. از همین زاویه است که توقف اضطراری این شرکت در حمله ۱۷ فروردین، اهمیت راهبردی آن را بیش از پیش آشکار کرد و نشان داد اختلال در چنین زیرساختی چه تبعات گسترده‌ای می‌تواند برای صنعت پتروشیمی کشور به‌دنبال داشته باشد.

مرور جزئیات عملکرد مبین انرژی در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که این شرکت نه‌تنها توانسته است در برابر محدودیت‌های ساختاری و فشارهای عملیاتی ایستادگی کند، بلکه با بازآرایی هوشمندانه ظرفیت‌ها، سطحی از پایداری را رقم بزند که فراتر از یک عملکرد معمول در حوزه یوتیلیتی است. همین پایداری به‌ظاهر خاموش اما حیاتی، وقتی بهتر فهم می‌شود که آن را در بستر رخدادهای حساس ماه‌های پایانی سال و ابتدای ۱۴۰۵ قرار دهیم.

مبین انرژی خلیج فارس در بهمن ماه توانسته بود با تولید ۷۳۴ میلیون واحد محصول، رشد شش درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل را به ثبت برساند که در شرایط محدودیت‌های خوراک و ناترازی انرژی واجد اهمیت مضاعف است. حجم فروش شرکت در این ماه به ۴۶۰ میلیون واحد رسید که دو درصد بالاتر از بهمن سال گذشته است و درآمدی در حدود ۵.۸ هزار میلیارد تومان را برای شرکت به همراه داشت؛ رقمی که ۱۹ درصد افزایش نسبت به ماه قبل را نشان می‌دهد و بیانگر بهبود جریان فروش و مدیریت درآمدی شرکت است.

در مقیاس سال مالی جاری، مبین انرژی موفق به تولید ۹۰۰۸ میلیون واحد از محصولات خود شد. مقدار فروش تجمعی شرکت نیز به ۶۰۰۰ میلیون واحد رسید و مبلغ فروش با ثبت عدد ۶۳.۹ هزار میلیارد تومان، رشدی نزدیک به ۴۲ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل را تجربه کرد. این در حالی است که بودجه مصوب شرکت، تولید ۹۶۶۵ میلیون واحد، فروش ۶۴۲۴ میلیون واحد و مبلغ فروش ۶۴ هزار میلیارد تومان را هدف‌گذاری کرده بود؛ ارقامی که نشان می‌دهد شرکت با وجود افت‌های مقطعی در تولید فیزیکی، عملاً به تحقق بخش عمده اهداف درآمدی خود نزدیک شده است.

بدیهی است مبین انرژی خلیج فارس به‌عنوان ستون فقرات یوتیلیتی فاز یک عسلویه، تاکنون نقش موثری را در پایداری تولید مجتمع‌های پتروشیمی منطقه بازی کرده است. این شرکت طیف گسترده‌ای از خدمات حیاتی شامل برق، بخار، آب RO، آب DM، آب خنک‌کننده مدار باز و بسته، گاز سوخت، اکسیژن، نیتروژن و گاز ابزار دقیق را تامین کرده که توقف یا اختلال در هر یک از آن‌ها مستقیما به کاهش تولید، افزایش هزینه و حتی توقف خطوط تولید مجتمع‌های بزرگی چون پارس، جم، آریاساسول، پردیس، زاگرس، نوری و برزویه منجر می‌شود که متاسفانه هم‌اینک در پی توقف فعالیت این شرکت در پی حمله دشمن صهیونی و آسیب جدی به آن، فعالیت مجتمع‌های مذکور نیز تحت شعاع قرار گرفته است.

نقطه عطف عملکرد مبین انرژی در سال ۱۴۰۴ را می‌توان در آبان‌ماه جست‌وجو کرد؛ ماهی که درآمد عملیاتی شرکت به حدود ۶.۶ هزار میلیارد تومان رسید و رشد ۸۰ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل را ثبت کرد. این جهش، نه حاصل افزایش چشمگیر تولید فیزیکی، بلکه نتیجه اصلاح نرخ‌ها، بازنگری قراردادها و مدیریت هوشمند فروش بود. در واقع، شرکت توانست فاصله میان رشد فیزیکی تولید و رشد ریالی درآمد را به نفع خود مدیریت کند.

این روند در آذرماه ۱۴۰۴ نیز تداوم یافت. هرچند تولید با ثبت ۸۰۱ میلیون واحد نسبت به آبان کاهش یافت، اما درآمد ۵ هزار و ۶۴۸ میلیارد تومانی نشان داد که کیفیت فروش و سیاست‌های نرخ‌گذاری همچنان اثرگذار باقی مانده‌اند. تنوع تولید در این ماه – از گاز خوراک و بخار گرفته تا برق، اکسیژن، آب و نیتروژن – بار دیگر جایگاه مبین انرژی را به‌عنوان قلب تپنده یوتیلیتی عسلویه برجسته کرد.

در کنار متغیرهای کلان، نقش مدیریت شرکت و جهت‌گیری‌های دوره اخیر، به‌ویژه در حوزه بهره‌برداری پایدار و مدیریت فروش، قابل چشم‌پوشی نیست. داده‌های عملکردی نشان می‌دهد که تصمیمات مدیریتی هدفمند، اثر نوسانات بیرونی را بر عملکرد مالی شرکت کاهش داده و مسیر حرکت مبین انرژی را به سمت تثبیت تولید، بهبود جریان نقدی و افزایش تاب‌آوری هموار کرده است.

مبین انرژی خلیج فارس در سال‌های اخیر کوشیده است فراتر از نقش صنعتی خود، حضوری مسئولانه در جامعه محلی داشته باشد. در تابستان کم‌آب اخیر، تأمین بخشی از آب مورد نیاز منطقه و تقبل هزینه‌های حمل آب غیرشرب برای شهر عسلویه و روستاهای اطراف، نمونه‌ای از این رویکرد است؛ اقدامی که در امتداد طرح‌های آب‌شیرین‌کن هلدینگ خلیج فارس، نشان می‌دهد یوتیلیتی می‌تواند در متن زندگی مردم نیز نقش‌آفرین باشد.

امضای تفاهم‌نامه با پتروشیمی زاگرس برای احداث نیروگاه‌های جدید با ظرفیت حداقل ۳۰۰ مگاوات، نشانه‌ای روشن از نگاه توسعه‌محور مبین انرژی است. این پروژه می‌تواند گامی مهم در کاهش ناترازی برق، تقویت امنیت انرژی و افزایش پایداری تولید در منطقه عسلویه باشد؛ الگویی که قابلیت تعمیم به سایر بخش‌های صنعت پتروشیمی کشور را دارد.

در مجموع، عملکرد مبین انرژی خلیج فارس در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که این شرکت با وجود قرار گرفتن در بطن محدودیت‌های ساختاری صنعت انرژی، توانسته است با اصلاح سازوکارهای فروش، تنوع‌بخشی به سبد خدمات و حرکت به سمت پروژه‌های توسعه‌ای، مسیر خود را به‌سوی تحقق اهداف بودجه‌ای هموار کند. استمرار درآمدهای بالا در شرایط نوسان تولید فیزیکی، گواهی روشن بر موفقیت الگوی ارزش‌محور در مدیریت یوتیلیتی است.

در پایان باید اشاره کرد که شرکت مبین انرژی خلیج فارس در مقطع کنونی، هم‌زمان با تداوم فعالیت‌های عملیاتی، فرایند ارزیابی و بازسازی واحدهای آسیب‌دیده در پی حمله دشمن در جنگ اخیر را نیز آغاز کرده و با بسیج ظرفیت‌های فنی و مدیریتی خود، در تلاش است تا هرچه سریع‌تر این واحدها را به مدار تولید بازگرداند. تردیدی نیست که تداوم این مسیر جهادی، می‌تواند جایگاه مبین انرژی را به‌عنوان بازیگر بی‌بدیل زنجیره یوتیلیتی پتروشیمی ایران، بیش از پیش تثبیت کند.