تجار و ملوانان نگران آینده تجارت «ته‌لنجی»

بامدادجنوب_داود علیزاده
با اعلام آتش‌بس و فروکش‌کردن فضای جنگی بعد از ۴۰ روز زندگی در شهرهای استان بوشهر نیز آرام‌آرام به جریان عادی بازمی‌گردد؛ اما بازارها هنوز نشانه‌هایی از شوک روزهای گذشته را با خود دارند. بررسی‌های میدانی از بازارهای شهری و گفت‌وگو با فعالان اقتصادی نشان می‌دهد بسیاری از کسب‌وکارها همچنان با احتیاط و نگرانی به آینده نگاه می‌کنند و روند بازگشت تا حالت عادی فاصله بسیاری دارد.
در صدر فهرست ابهامات اقتصادی در استان‌های ساحلی، آینده تجارت دریایی و به‌ویژه «ته‌لنجی» قرار دارد؛ شریانی که نبض معیشت هزاران خانوار جنوبی به آن وابسته است، اما عملاً به کما فرو رفته است. فعالان این حوزه اکنون در دوراهی سختی گرفتار شده‌اند؛ چرا که بخش اعظم مراودات این صنف با بنادر امارات و قطر صورت می‌گرفت و اکنون با توجه به سایه تردید بر روابط سیاسی و اقتصادی با این کشورها، چشم‌انداز مبادلات تیره و تار به نظر می‌رسد. این بلاتکلیفی باعث شده تا تجار و ملوانان، از ترس تغییرات ناگهانی در قوانین یا انسداد مسیرهای سنتی، فعلاً دست از کار کشیده و در وضعیت انتظارِ مطلق بمانند.
از سوی دیگر، برخی زیرساخت‌های بندری نیز در جریان درگیری‌ها آسیب دیده‌اند. براساس آنچه مسعود دانشمند، رئیس کمیسیون حمل و نقل و کشتیرانی اتاق ایران به رسانه‌ها گفته حداقل در ۲۰ بندر کشور تأسیسات دریایی با آسیب روبرو شده‌اند اما میزان این آسیب‌ها مشخص نیست.
در استان بوشهر نیز وضعیت به همین منوال است. هنوز گزارش رسمی و دقیقی از میزان خسارت‌ها و وضعیت بازسازی بنادر منتشر نشده است. مسئولان استانداری و دستگاه‌های مرتبط تاکنون جزئیات روشنی درباره ابعاد خسارت‌ها و زمان‌بندی جبران آن ارائه نکرده‌اند. این مسئله برای فعالان اقتصادی که فعالیت‌شان به تردد کالا از مسیر دریا وابسته است، به یک نگرانی جدی تبدیل شده است؛ زیرا هرگونه اختلال در فعالیت بنادر می‌تواند زنجیره تأمین کالا و تجارت منطقه‌ای را تحت تأثیر قرار دهد.
در بازارهای شهری نیز آثار این شرایط به‌وضوح دیده می‌شود. گشتی در مراکز خرید و مغازه‌ها نشان می‌دهد تنوع برخی کالاها نسبت به گذشته کمتر شده و در بسیاری از فروشگاه‌ها برخی قفسه‌ها دارد آرام آرام خالی می‌شود. کسبه می‌گویند اختلال در روند واردات و جابه‌جایی کالا در هفته‌های گذشته، باعث شده برخی اقلام با تأخیر به بازار برسند. در کنار این موضوع، افزایش قیمت‌ها نیز در بسیاری از کالاها محسوس است و مصرف‌کنندگان با هزینه‌های بالاتری برای خرید مواجه شده‌اند.
البته باید به یک نکته دیگر نیز اذعان داشت که در حوزه کالاهای اساسی شرایط تا حد زیادی تحت کنترل بوده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد در استان بوشهر، با اجرای طرح کالابرگ و همچنین توزیع مناسب اقلام ضروری، کمبود جدی در بازار این کالاها مشاهده نمی‌شود. فروشندگان و شهروندان نیز تأیید می‌کنند که اقلامی مانند برنج، روغن، مرغ و سایر کالاهای ضروری در دسترس بوده و توزیع آن‌ها به‌گونه‌ای مدیریت شده که فشار زیادی به بازار وارد نشود. همین موضوع باعث شده نگرانی‌ها درباره تأمین مایحتاج اولیه خانوارها تا حد زیادی کاهش یابد.
در کنار بازار کالا، سایر بازارهای موازی نیز هنوز در اغما به سر می‌برند. بازار خودرو یکی از این بخش‌هاست که در روزهای اخیر عملاً در رکود کامل قرار دارد. فعالان این بازار می‌گویند خریداران فعلاً ترجیح می‌دهند دست نگه دارند و منتظر ثبات بیشتر شرایط اقتصادی باشند. به همین دلیل معاملات بسیار محدود شده و خرید و فروش‌ها نسبت به ماه‌های گذشته کاهش قابل توجهی داشته است. البته آگهی‌های فروش خودرو در دیوار معمولاً دیده می‌شود که با ارقامی صعودی تکرار می‌شوند اما بعید به نظر می‌رسد که این آگهی‌ها خروجی قابل توجهی برای فروشندگان داشته باشند.
بازار مسکن نیز وضعیت مشابهی را تجربه می‌کند. بررسی‌ها و پرس‌وجو از مشاوران املاک در بندر بوشهر نشان می‌دهد در هفته‌های اخیر معاملات در حد صفر بوده و بسیاری از متقاضیان خرید یا فروش، تصمیم خود را به زمان دیگری موکول کرده‌اند. این رکود که معمولاً در شرایط نااطمینانی اقتصادی شدت می‌گیرد، باعث شده بازار مسکن فعلاً در حالت انتظار قرار گیرد.
در این میان، بازار طلا نیز شرایط خاصی را پشت سر گذاشته است. این بازار در هفته‌های گذشته به دلیل شرایط ویژه عملاً تعطیل بود و فعالیت رسمی در آن انجام نمی‌شد. البته برخی معاملات به‌صورت محدود و غیررسمی صورت می‌گرفت، اما دادوستد گسترده‌ای در کار نبود. اکنون قرار است بازار طلا از امروز شنبه ۲۲ فروردین فعالیت رسمی خود را از سر بگیرد و باید دید واکنش این بازار به تحولات اخیر چگونه خواهد بود.
در مجموع، اگرچه با برقراری آتش‌بس نشانه‌هایی از بازگشت آرامش به فضای عمومی جامعه دیده می‌شود، اما بازارها هنوز در مرحله تطبیق با شرایط جدید قرار دارند. بسیاری از فعالان اقتصادی معتقدند بازگشت کامل رونق به بازار نیازمند زمان، ثبات در روابط تجاری منطقه‌ای و روشن شدن وضعیت زیرساخت‌های آسیب‌دیده است. تا آن زمان، بازارها همچنان با احتیاط حرکت می‌کنند و چشم به آینده‌ای دارند که هنوز تصویر روشنی از آن ترسیم نشده است.