از افت تولید در آذر تا جهش در دی

بامدادجنوب_حجت عبدالهی‌پور

صنعت الفین و پلیمر به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی زنجیره ارزش پتروشیمی، نقشی تعیین‌کننده در تامین مواد اولیه صنایع پایین‌دستی از پلاستیک و بسته‌بندی تا خودروسازی و لوازم خانگی ایفا می‌کند؛ صنعتی که اهمیت آن صرفاً به حجم تولید محدود نمی‌شود، بلکه تنوع محصول، انعطاف‌پذیری در فروش و ظرفیت بالای صادرات، آن را به یکی از ستون‌های اصلی درآمدزایی پتروشیمی‌های بورسی مبدل کرده است. در شرایطی که بسیاری از صنایع انرژی‌بر در فصل سرد سال با چالش محدودیت گاز و ناپایداری یوتیلیتی مواجه‌اند، داده‌های دی‌ماه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از تولیدکنندگان الفین و پلیمر توانسته‌اند جریان تولید خود را حفظ کرده و حتی نسبت به مدت مشابه سال گذشته، عملکرد بهتری به ثبت برسانند.

بر اساس این داده‌ها، تولید صنعت «الفین و پلیمر» در دی‌ماه امسال با رشد ۷.۶ درصدی نسبت به سال گذشته همراه بوده است؛ رشدی که هرچند تصویر کلی صنعت را در مسیر بهبود نشان می‌دهد، اما هم‌زمان از نابرابری عملکرد میان شرکت‌ها نیز پرده برمی‌دارد. در حالی که برخی واحدها موفق به افزایش تولید شده‌اند، عملکرد ضعیف‌تر پتروشیمی‌های اروند و تخت‌جمشید آن‌ها را در قعر جدول تولید قرار داده است؛ دوگانگی که نشان می‌دهد چالش پایداری تولید و توازن عملکرد، همچنان یکی از مسائل ساختاری این صنعت به‌شمار می‌رود.

در این میان، پتروشیمی جم‌پیلن به‌عنوان یکی از بازیگران شاخص بخش پلیمر، توانست در دی‌ماه ۱۴۰۴ با بازگشت به مدار تولید و درآمدزایی، تصویری متفاوت از مدیریت بحران و عبور از توقف‌های اجباری ارائه دهد. این شرکت با ثبت رشد ۲۵ درصدی در مقدار تولید، بیشترین افزایش تولید را در میان هم‌گروهی‌های خود به نام زد و هم‌زمان درآمد خود را با جهشی ۱۰۶ درصدی، از حدود ‌هزار و ۴۷۰ میلیارد تومان به بیش از سه‌هزار و ۳۲ میلیارد تومان رساند؛ عملکردی که نشان می‌دهد عبور از محدودیت‌های زیرساختی لزوما به معنای افت پایدار نیست، بلکه می‌تواند به فرصتی برای بازآرایی فنی و مدیریتی تبدیل شود.

حسین بارگاهی، مدیرعامل بومی پتروشیمی جم‌پیلن پیش از این در گفت‌وگویی تفصیلی با «بامداد جنوب» با اشاره به افت‌وخیزهای تولید و فروش این شرکت در ماه‌های گذشته، ریشه اصلی نوسانات را در عوامل برون‌سازمانی و ناپایداری زیرساخت‌های بالادستی معرفی و تاکید کرده بود: «بخش عمده نوسانات، ناشی از عواملی بوده که خارج از کنترل مستقیم شرکت قرار داشته است؛ از جمله اختلال در تأمین یوتیلیتی‌های حیاتی که در مقاطعی، زنجیره تولید را با چالش مواجه کرد.» با این حال، به گفته او، جم‌پیلن تلاش کرده است از توقف‌های ناخواسته به‌عنوان فرصتی برای بازبینی فنی، اجرای تعمیرات پیشگیرانه و افزایش آمادگی عملیاتی استفاده کند؛ رویکردی که زمینه بازگشت سریع واحدها به مدار تولید و بهبود شاخص‌های عملکردی را فراهم کرده است.

همچنین مدیرعامل جم‌پیلن در این گفت‌وگو با تاکید بر حرکت این شرکت از «بهبود مقطعی» به «پایداری تولید»، تمرکز بر تثبیت نرخ بهره‌برداری، توسعه زنجیره ارزش، اولویت‌بخشی به گریدهای تخصصی پلی‌پروپیلن متناسب با نیاز بازار داخلی و ارتقای نقش تحقیق و توسعه در تصمیم‌سازی‌های تولیدی و تجاری را از محورهای اصلی راهبرد جم‌پیلن برشمرده بود؛ راهبردی که به باور وی، این شرکت را از یک تولیدکننده صرف به بازیگری موثر و مرجع در آینده صنعت پلیمر کشور تبدیل خواهد کرد.

نکته قابل‌تامل در بررسی روند عملکرد جم‌پیلن، نوسان هوشمندانه میان تولید و درآمد در دو ماه متوالی آذر و دی است. این شرکت در آذرماه ۱۴۰۴ اگرچه از حیث تولید با افت ۵.۳ درصدی مواجه شد و نتوانست عملکرد قابل‌قبولی در حجم تولید به ثبت برساند، اما در حوزه فروش و درآمدزایی، در میان شرکت‌های هم‌گروه، رکورددار شد؛ به‌طوری‌که درآمد جم‌پیلن با جهش ۱۱۱ درصدی از حدود یک‌هزار و ۱۴۰ میلیارد تومان به بیش از دو‌هزار و ۴۰۵ میلیارد تومان افزایش یافت. این واگرایی میان تولید و درآمد، بیش از آنکه نشانه ضعف عملیاتی باشد، بازتابی از مدیریت بازار، ترکیب فروش و بهره‌گیری از فرصت‌های قیمتی بود.

اهمیت این نکته زمانی پررنگ‌تر می‌شود که جم‌پیلن در دی‌ماه نه‌تنها افت تولید آذر را جبران کرد، بلکه با ثبت رشد ۲۵ درصدی، به پیشتاز تولید در میان شرکت‌های گروه الفین و پلیمر بدل شد؛ مسیری که نشان می‌دهد نوسانات ماهانه این شرکت، بیش از آنکه حاصل بی‌ثباتی باشد، تابع یک بازآرایی تدریجی در تولید و فروش است.

در چنین شرایطی، تجربه جم‌پیلن را می‌توان نمونه‌ای مینیاتوری از وضعیت کلان صنعت الفین و پلیمر در دی‌ماه ۱۴۰۴ دانست که جبران نوسانات ماهانه، بازگشت به مدار تولید و هم‌زمانی رشد حجم و ارزش فروش را به شاخصی برای سنجش تاب‌آوری تبدیل کرد. همین تغییر از نوسان‌های مقطعی به ثبات نسبی، زمینه‌ای فراهم می‌کند تا تحلیل از سطح عملکرد یک شرکت فراتر رفته و به تصویر آماری و تجمیعی صنعت برسد که نشان می‌دهد آیا آنچه در جم‌پیلن رخ داده، یک استثناست یا بخشی از روند عمومی‌تری است که در کل گروه الفین و پلیمر در حال شکل‌گیری است.

به نقل از انرژی پرس، دی‌ماه ۱۴۰۴ برای صنعت الفین و پلیمر با ثبت رشد همزمان در تولید و درآمدزایی به پایان رسید؛ به‌گونه‌ای که مجموع مقدار تولید این گروه نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش ۷.۶ درصدی را تجربه کرد و درآمد تجمیعی شرکت‌ها نیز بیش از ۴۶ درصد رشد داشت.

این عملکرد نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از شرکت‌های این صنعت، زمستان را با وضعیت عملیاتی باثبات‌تری نسبت به سایر گروه‌های پتروشیمی پشت سر گذاشته‌اند. در این میان اما برخی از شرکت‌ها مانند اروند و تخت جمشید در قعر جدول تولید قرار گرفتند.

رشد تولید در کنار جهش درآمدها، بیانگر آن است که علاوه بر افزایش حجم فعالیت، نرخ‌های فروش نیز در مسیر صعودی قرار داشته و ترکیب این دو عامل، به بهبود صورت‌های مالی شرکت‌ها منجر شده است. البته در میان این عملکرد کلی مثبت، شدت رشد میان شرکت‌ها یکسان نیست و برخی نمادها نقش پررنگ‌تری در بهبود شاخص‌های صنعت ایفا کرده‌اند.

بررسی آمار تولید پتروشیمی‌های تولیدکننده الفین و پلیمر در دی‌ماه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد مجموع تولید این گروه از یک میلیون و ۳۴۷ هزار تن در دی ۱۴۰۳ به یک میلیون و ۴۴۹ هزار تن رسیده که معادل رشد ۷.۶ درصدی است. این افزایش در شرایطی رقم خورده که زمستان دوره‌ای پرریسک برای سایر صنایع انرژی‌بر محسوب می‌شود.

در میان شرکت‌ها، جم پیلن با ثبت رشد ۲۵ درصدی، بیشترین افزایش مقدار تولید را به نام خود ثبت کرده و از ۲۰ هزار و ۱۶۶ تن به ۲۵ هزار و ۱۰۹ تن رسیده است. این عملکرد نشان‌دهنده بهبود بهره‌برداری از ظرفیت‌ها و ثبات عملیاتی این شرکت در دی‌ماه است. پس از آن، تندگویان با رشد ۱۷ درصدی و افزایش تولید از ۸۹ هزار و ۹۳۵ تن به ۱۰۵ هزار و ۵۹۳ تن قرار دارد که جایگاه خود را به عنوان یکی از تولیدکنندگان اصلی پلیمر در کشور تثبیت کرده است.

غدیر نیز با رشد ۱۵ درصدی و مارون با افزایش ۱۰ درصدی در جمع شرکت‌های با عملکرد مثبت قرار گرفته‌اند. مارون به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین بازیگران این صنعت، با تولید بیش از ۴۲۱ هزار تن در دی‌ماه، سهم قابل توجهی از تولید کل گروه را به خود اختصاص داده است. شازند، آریا ساسول و جم نیز هرکدام با رشد‌های بین ۵ تا ۸ درصد، به تقویت آمار تجمیعی صنعت کمک کرده‌اند. در سوی دیگر، برخی شرکت‌ها رشد محدودی را تجربه کرده‌اند؛ به‌طور مثال تخت جمشید تنها ۰.۵ درصد افزایش تولید داشته که نشان می‌دهد ظرفیت رشد این شرکت در دی‌ماه محدودتر بوده است.

در بخش درآمدزایی نیز صنعت الفین و پلیمر عملکردی پرقدرت به نمایش گذاشته است. مجموع درآمد شرکت‌های این گروه از ۳۴ هزار و ۲۳۱ میلیارد تومان در دی ۱۴۰۳ به ۵۰ هزار و ۴۴ میلیارد تومان در دی ۱۴۰۴ رسیده که معادل رشد ۴۶.۲ درصدی است. این افزایش قابل توجه، ترکیبی از رشد تولید و افزایش نرخ‌های فروش را منعکس می‌کند.

جم پیلن در این بخش نیز پیشتاز بوده و درآمد خود را با رشد ۱۰۶ درصدی از یک هزار و ۴۷۰ میلیارد تومان به سه هزار و ۳۲ میلیارد تومان رسانده است. مارون با جهش ۹۸ درصدی و ثبت درآمد ۹ هزار و ۴۰۲ میلیارد تومانی، دومین رکورددار رشد درآمدی محسوب می‌شود. قائد بصیر و غدیر نیز به ترتیب با رشد‌های ۷۶ و ۷۲ درصدی، در زمره شرکت‌های با عملکرد درخشان قرار دارند.

تندگویان با ثبت درآمد بیش از پنج هزار میلیارد تومان و رشد ۶۴ درصدی، نشان داده افزایش تولید این شرکت به‌طور مستقیم به بهبود فروش منجر شده است. آریا ساسول، اروند و شازند نیز رشد‌های بین ۳۳ تا ۵۰ درصدی را تجربه کرده‌اند که بیانگر وضعیت باثبات فروش در این شرکت‌هاست.

در میان شرکت‌های بزرگ، جم با وجود ثبت درآمد هشت هزار و ۱۹ میلیارد تومانی، تنها ۱۱ درصد رشد داشته که نسبت به سایر هم‌گروهی‌ها عدد پایین‌تری محسوب می‌شود. این موضوع می‌تواند ناشی از ترکیب محصول، شرایط بازار صادراتی یا محدودیت‌های قیمتی باشد و نیازمند رصد دقیق‌تر در ماه‌های آینده است. به طور کلی، داده‌های دی‌ماه نشان می‌دهد صنعت الفین و پلیمر در مقایسه با بسیاری از صنایع انرژی‌بر دیگر، زمستان را با شرایط مناسب‌تری پشت سر گذاشته است.