کارت سوخت ستون فقرات توزیع عادلانه منابع نفتی

بامداد جنوب: کارت سوخت به‌عنوان یک ابزار مدیریتی و کنترلی برای توزیع یارانه‌ای فرآورده‌های نفتی (بنزین و گازوئیل) در ایران از سال‌ها پیش معرفی و اجرا شده است. هدف اصلی این سیستم، جلوگیری از قاچاق سوخت، بهینه‌سازی مصرف و اجرای عدالت در دسترسی یارانه‌ای انرژی برای همه افراد جامعه است. هم‌اینک با توجه به تفاوت فاحش قیمت سوخت یارانه‌ای با قیمت‌های بین‌المللی و آزاد، کارت سوخت به ستون فقرات توزیع عادلانه منابع نفتی تبدیل شده است.

سیستم کارت سوخت در ایران طی مراحل مختلفی تکامل یافته‌است. اولین جرقه‌های استفاده از مکانیزم‌های کنترلی برای توزیع بنزین در دهه‌های پیش از دهه ۱۳۷۰ زده شد، اما اجرای سیستم یکپارچه کارت سوخت در مقیاس ملی و به صورت گسترده، متأثر از نیازهای مدیریتی و اقتصادی کشور، پس از بحران‌های تأمین سوخت در اوایل دهه ۱۳۸۰ شمسی آغاز شد. در ابتدا، این کارت‌ها صرفاً برای سهمیه‌بندی و جلوگیری از توزیع غیرمنطقی استفاده می‌شدند و هدف اصلی، محدود کردن مصرف هر وسیله نقلیه به یک میزان مشخص ماهانه بود.

با افزایش فشارهای اقتصادی و تحریم‌ها، اهمیت کارت سوخت در کنترل مصرف داخلی و جلوگیری از خروج سرمایه ملی از طریق قاچاق سوخت دوچندان شد. سپس با تغییرات اقتصادی و حذف تدریجی یارانه‌های آشکار، نقش کارت سوخت نیز تغییر کرد و اکنون بیشتر به عنوان ابزاری برای مدیریت مصرف در شرایط چند نرخی (سهمیه‌ای با قیمت پایین‌تر و آزاد با قیمت بالاتر) عمل می‌کند. این چند نرخی بودن، یکی از پیچیده‌ترین جنبه‌های فعلی مدیریت سوخت است.

حال براساس قانون، ۹۰ درصد سوختگیری در حوزه بنزین و ۹۵ درصد در حوزه نفت گاز باید از کارت سوخت شخصی انجام شود. در این راستا به گفته مسئولان درخواست صدور کارت سوخت به دو دسته تقسیم می‌شود.

به گزارش ایسنا، دسته اول پس از تولید خودرو در کارخانه است که اصطلاحاً کارت‌های نوشماره نامیده می‌شود، اطلاعات وسائط نقلیه نوشماره از طریق پلیس راهور فراجا مستقیماً برای صدور کارت هوشمند سوخت ارسال می‌شود. پس از تولید خودرو، پلاک‌گذاری و صدور برگ سبز، به صورت هفتگی اطلاعات و مشخصات خودروهای نوشماره به کارخانه صدور کارت هوشمند سوخت ارائه و تولید کارت سوخت انجام و سپس به سایت پاکت‌گذاری ارسال می‌شود.

در مرحله پاکت‌گذاری آخرین نشانی مالک استخراج، همان آدرس موجود در برگ سبز خودرو بوده که لازم است رانندگان نشانی خود را به روز کنند. به روز کردن آدرس برگ سبز هم در مراکز پلاک‌گذاری انجام خواهد شد.

فرایند تحویل نیز به این صورت است که بعد از پاکت‌گذاری کارت‌ها، توزیع و تحویل کارت‌ها توسط شرکت پست انجام می‌شود.  در زمان تحویل باید در حضور مأمور پست در پاکت توسط مالک باز شود و تطابق مشخصات مندرج روی کارت با مشخصات مالک انجام شود؛ در صورت وجود مغایرت یا مشکل دیگر کارت به مأمور پست عودت داده می‌شود که این مورد خیلی کم و نادر است.

ضمن اینکه به پست الزام شده که دریافت وجه در زمان تحویل، باید از طریق پوز بانکی انجام و به مالکان خودرو نیز توصیه شده که به مبلغ روی پاکت توجه داشته باشند و صرفاً همان مبلغ را از طریق پوز واریز کنند. دسته دوم، صدور کارت المثنی است، مالکین برای ثبت اطلاعات نیاز به مراجعه به سازمان یا مرکز خاصی ندارند و برای درخواست المثنی نیز باید با در دست داشتن مدارک هویتی مالک و وسیله نقلیه به یکی از دفاتر خدمات کارت هوشمند سوخت (مراکز پلیس+۱۰)  مراجعه کنند. البته  توصیه می شود که با توجه به محدودیت‌ها در تأمین کارت، پس از مطمئن شدن از مفقود شدن درخواست المثنی ثبت شود.

سامانه صدور کارت سوخت المثنی چند سالی است راه اندازی شده تا مالکان خودرو بدون نیاز به مراجعه حضوری بتوانند به راحتی درخواست صدور مجدد کارت سوخت خود را ثبت کنند. متقاضیان بعد از اعلام مفقودی کارت سوخت قدیمی خود باید به نشانی mob.gov.ir مراجعه و گزینه ورود را انتخاب کنند.

در صفحه باز شده باید گزینه ورود با شماره همراه را انتخاب شود. حالا با وارد کردن شماره همراه یک کد تایید دریافت می‌شود و با وارد کردن این کد وارد صفحه اصلی خدمات هوشمند دولت همراه می‌شوید. در مرحله بعد خواسته می‌شود که اطلاعات حساب خود را تکمیل کنید و ثبت کنید تا امکان دسترسی به بخش خدمات را داشته باشید. حالا در لیست خدمات گزینه درخواست کارت سوخت المثنی را ثبت کنید.

برای اشخاص حقیقی، یکی از مدارک شناسایی معتبر مالک وسیله نقلیه شامل اصل شناسنامه یا کارت ملی هوشمند یا گذرنامه نیاز است. برای اشخاص حقوقی نیز معرفی نامه رسمی از سازمان یا شرکت مربوطه با امضاء و مهر مجاز به همراه اصل شناسنامه یا کارت ملی هوشمند یا گذرنامه نماینده نیاز است. دارندگان وکالتنامه معتبر قانونی از مالک نیز می توانند با ارائه مدارک شناسایی معتبر شامل اصل شناسنامه یا کارت ملی هوشمند یا گذرنامه نسبت به اخذ خدمات مورد نیاز اقدام کنند.

در مورد خودروهای لیزینگی (خودروهای اجاره به شرط تملیک)، اسناد و مدارک در اختیار استفاده کننده خودرو شامل کارت خودرو ملاک عمل است. مدارک شناسایی وسیله نقلیه نیز شامل کارت شناسایی خودرو یا شناسنامه مالکیت وسیله نقلیه یا بنچاق محضری به همراه بیمه نامه شخص ثالث معتبر می شود. برای تکمیل فرم تعهدنامه در دفاتر پلیس +۱۰ واریز مبلغ ۱۰ هزار تومان در پایانه‌های pos بانک ملت مستقر در این دفاتر و اخذ رسید ثبت درخواست کارت هوشمند سوخت المثنی از کاربر، مراحلی است که باید طی شود.

کارت سوخت چه زمانی مسدود می‌شود؟

کارت سوخت یکی از مهم‌ترین ابزارهای مدیریت مصرف و کنترل توزیع بنزین در کشور است، با این حال در برخی موارد بنا بر ضوابط و تصمیم‌های قانونی، این کارت از سوی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی مسدود یا باطل می‌شود. دو حالت اصلی برای مسدودی کارت هوشمند سوخت وجود دارد؛ صدور حکم قضایی و یا اسقاط خودرو، در صورتی که مرجع قضایی دستور توقیف یا مسدودی کارت را صادر کند، شرکت پخش موظف است کارت را از دسترس خارج کند.

در صورت اسقاط خودرو و خروج آن از چرخه حمل‌ونقل، کارت سوخت آن نیز به‌طور کامل مسدود می‌شود و امکان استفاده مجدد از آن وجود ندارد. اما ابطال کارت سوخت با مسدودی متفاوت است. موارد ابطال معمولاً به درخواست مالک یا شرایط اداری مربوط می‌شود. کارت سوخت در مواردی باطل می‌شود.

یکی از این موارد درخواست صدور کارت المثنی است، به‌محض ثبت درخواست المثنی، کارت قبلی برای جلوگیری از سوءاستفاده باطل می‌شود. اعلام نامعتبر بودن اطلاعات خودرو توسط راهور نیز دلیل دیگری است، در صورت خرابی یا از کار افتادن تراشه کارت، عملیات ابطال انجام می‌شود. چنانچه خودرو فاقد بیمه شخص ثالث معتبر باشد، کارت سوخت آن غیرفعال یا باطل خواهد شد. در صورت تمایل مالک به غیرفعال‌سازی داوطلبانه کارت نیز امکان ابطال آن وجود دارد.

یادآوری می‌ش.د، شهروندان در صورت هرگونه سؤال یا ابهام در مورد فعال‌سازی کارت سوخت مسدود شده، می‌توانند در هر ساعت از شبانه‌روز از طریق تلفن ثابت و بدون نیاز به گرفتن پیش‌شماره، با شماره ۰۹۶۲۷ تماس حاصل کنند تا کارشناسان سامانه مشورت، را به‌صورت تخصصی راهنمایی کنند.