نه خریدار جلو می‌آید نه فروشنده عقب می‌نشیند

بامدادجنوب_داود علیزاده

بازارهای خودرو و مسکن بوشهر در روزهای اخیر وارد مرحله‌ای از رکود شده‌اند که فعالان اقتصادی از آن با عنوان «رکود انتظاری» یاد می‌کنند؛ وضعیتی که در آن نه نشانه‌ای از کاهش معنادار قیمت‌ها دیده می‌شود و نه تحرک قابل‌توجهی در حجم معاملات. ترکیب افزایش قیمت‌های ماه‌های گذشته با رکود فعلی، تصویری از بازاری نامتعادل ترسیم کرده که نه‌تنها خریداران واقعی، بلکه فعالان حرفه‌ای این حوزه‌ها را نیز دچار سردرگمی کرده است.

در چنین شرایطی، بازار بیش از آنکه پویا باشد، در حالت انتظار و احتیاط فرو رفته و بسیاری از خریداران و فروشندگان ترجیح داده‌اند صرفاً نظاره‌گر تحولات اقتصادی باشند. اگر بخواهیم جزئی‌تر به بازارهای موازی نگاهی کنیم باید بگوییم که بازار خودرو بوشهر طی چند هفته گذشته عملاً در وضعیتی قفل‌شده قرار گرفته است. اگرچه نمایشگاه‌های خودرو باز هستند و مراجعه‌کننده نیز وجود دارد، اما به گفته فعالان این صنف به خبرنگار ما، خریدوفروش واقعی به حداقل ممکن رسیده و معاملات به‌ندرت انجام می‌شود. نمایشگاه‌داران می‌گویند بیشتر مراجعه‌ها به‌قصد پرس‌وجو و مقایسه قیمت‌هاست و تصمیم نهایی خریداران به آینده موکول می‌شود.

به گفته فعالان بازار، ریشه اصلی قفل‌شدن معاملات خودرو در بوشهر را باید در شکاف عمیق میان ذهنیت فروشندگان و خریداران جست‌وجو کرد. فروشندگان با این تصور وارد بازار می‌شوند که در شرایط تورمی، افزایش نرخ ارز و فضای نامطمئن سیاسی، خودروی آن‌ها باید با قیمت‌های جدید و بالاتر معامله شود. در نگاه آن‌ها، فروش با نرخ‌های فعلی به معنای عقب‌ماندن از موج گرانی است؛ به‌ویژه آنکه اطمینان ندارند در صورت فروش، با پول حاصل از آن بتوانند خودرویی متناسب یا حتی مشابه خریداری کنند.

در سوی مقابل، خریداران بازار با تردیدی جدی مواجه‌اند. آن‌ها قیمت‌گذاری‌های فعلی را غیرواقعی و ناعادلانه می‌دانند و این پرسش را مطرح می‌کنند که چرا باید برای یک خودروی داخلی چند سال کارکرده و مستهلک، مانند پژو پارس، رقمی بیش از یک میلیارد تومان پرداخت شود. این تردید زمانی پررنگ‌تر می‌شود که خریدار می‌بیند خودرویی مانند کوییکِ یک‌سال‌کارکرده، با وجود افت کیفیت و استهلاک، به قیمت ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون تومان آگهی می‌شود؛ رقمی که برای بسیاری، معادل پس‌انداز یا دستمزد چندین سال کار است. اگر هم از کسانی باشید که مدام صفحات آگهی دیوار را رصد کنید به سادگی متوجه می‌شوید که بعضی خودروها بدون آنکه معامله بشوند هر روز با نرخ جدید دوباره آگهی می‌شوند!

خریداران می‌گویند پرداخت چنین مبالغی نه از سر انتخاب، بلکه نوعی اجبار در بازاری است که منطق آن از واقعیت معیشتی مردم فاصله گرفته است. این در حالی است که همین خودروها تا حدود یک سال پیش با قیمتی نزدیک به نصف نرخ‌های فعلی معامله می‌شد. نتیجه این دو نگاه متضاد آن است که فروشنده به امید گران‌تر شدن بازار دست نگه می‌دارد و خریدار نیز با تردید و بی‌اعتمادی، از ورود به معامله خودداری می‌کند؛ وضعیتی که در نهایت به قفل‌شدن معاملات و تعمیق رکود انتظاری منجر شده است.

بازار مسکن بوشهر نیز شرایطی مشابه را تجربه می‌کند. حجم معاملات خریدوفروش واحدهای مسکونی به‌شدت کاهش یافته و بسیاری از بنگاه‌های املاک از سپری شدن هفته‌هایی بدون حتی یک معامله خبر می‌دهند.

به گفته مشاوران املاک، خریداران بالقوه به دلیل بلاتکلیفی نسبت به آینده قیمت‌ها و شرایط کلی اقتصاد، فعلاً از ورود به بازار خودداری می‌کنند و در مقابل، فروشندگان نیز حاضر به تعدیل جدی قیمت‌ها نیستند. تقابل این انتظارات، بازار مسکن را در وضعیت ایستایی و انتظار قرار داده است. البته یکی دیگر از فعالان معتقد بود که جهش نرخ طلا، سکه و دلار هم در این مدت بی‌تأثیر نبوده است و بسیاری ترجیح دادند که نقدینگی و سرمایه خودشان را به آن بازارها ببرند.

با وجود رکود در بخش خریدوفروش، بازار اجاره مسکن در بوشهر همچنان روندی افزایشی دارد. افزایش هزینه‌های زندگی، رشد قیمت مسکن و کاهش عرضه واحدهای مناسب برای اجاره بلندمدت، فشار مضاعفی را بر مستأجران وارد کرده است. بسیاری از خانواده‌ها برای یافتن واحدی متناسب با توان مالی خود با دشواری جدی مواجه‌اند و ناچار به انتخاب گزینه‌های محدودتر یا نامناسب‌تر شده‌اند.

هم‌زمان با فصل گردشگری در بوشهر، وضعیت بازار اجاره پیچیده‌تر نیز شده است. فعالان بازار مسکن می‌گویند بخش قابل‌توجهی از آپارتمان‌های تک‌خوابه و سوییت‌ها، به‌ویژه در مناطق ساحلی و پرتقاضا، به سمت اجاره‌های کوتاه‌مدت و مبله سوق پیدا کرده‌اند. مالکان با اجاره روزانه یا هفتگی این واحدها به گردشگران، در مدت‌زمان کوتاه درآمد بیشتری کسب می‌کنند؛ مثلاً تماس رصد آگهی‌های واحدهای مبله در سایت‌های دیوار و تماس تلفنی با کسانی که این واحدها را در بوشهر اجاره می‌دهند نشان می‌دهد اجاره چند شب این واحدها برابر با اجاره یک ماهه همان واحد برای بلندمدت را دارد. رویکردی که اگرچه از منظر اقتصادی برای مالکان جذاب است، اما عرضه واحدهای قابل اجاره بلندمدت را کاهش داده و مشکلات مستأجران بومی را تشدید کرده است.

در کل فعلاً بازارهای خودرو و مسکن بوشهر در شرایطی است که معاملات محدود، انتظار برای تحولات اقتصادی بر فضای آن‌ها سایه انداخته است. تا زمانی که مسیر روشنی برای وضعیت اقتصادی، نحوه عرضه خودرو و سیاست‌های بخش مسکن ترسیم نشود، به نظر می‌رسد این رکود انتظاری ادامه‌دار باشد.