پتروشیمی مروارید در آستانه بلوغ بهره‌وری و مدیریت هوشمند

بامدادجنوب_حجت عبدالهی‌پور

تحولات اخیر در پتروشیمی مروارید بیانگر این است که این مجتمع وارد مرحله‌ای از بلوغ عملیاتی شده است که در آن، اصلاح فرایندها، ارتقای بهره‌وری و تصمیم‌های مبتنی بر تحلیل فنی، به‌عنوان محورهای اصلی مدیریت تولید مورد توجه قرار گرفته‌اند. در چنین شرایطی، معیار سنجش موفقیت، صرفاً حجم تولید یا توسعه کمی نیست، بلکه توانایی کنترل هزینه‌ها، پایداری عملیات و استفاده بهینه از منابع، جایگاهی تعیین‌کننده پیدا کرده است.

پتروشیمی مروارید به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین واحدهای الفینی کشور، با ظرفیت تولید سالانه ۵۰۰ هزار تن اتیلن، سهمی معنادار از زنجیره تامین اتیلن کشور را در اختیار دارد. تامین خوراک این مجتمع از محل ۶۵۰ هزار تن اتان تولیدی فازهای پارس جنوبی، پیوند مستقیم این مجموعه با راهبرد کلان بهره‌برداری از منابع گازی کشور را تقویت کرده و آن را به یکی از نقاط کلیدی در معادلات تولید محصولات پایه پتروشیمی بدل ساخته است.

در کنار واحد الفین، ظرفیت‌های قابل توجه پتروشیمی مروارید در حوزه تولید گلایکول‌ها نیز جایگاه ویژه‌ای برای این مجتمع ایجاد کرده است. تولید سالانه ۵۰۰ هزار تن مونو اتیلن گلایکول، ۵۰ هزار تن دی‌اتیلن گلایکول و ۳ هزار تن تری‌اتیلن گلایکول، این شرکت را در زمره تولیدکنندگان اثرگذار این محصولات با ارزش افزوده بالا قرار می‌دهد؛ محصولاتی که نقش مستقیمی در صنایع پایین‌دستی و بازارهای صادراتی دارند. تأمین خوراک این واحدها از طریق تولید داخلی اتیلن و اکسیژن، امکان مدیریت یکپارچه فرآیند و کنترل بهتر مصرف انرژی را فراهم کرده است.

با این حال، اهمیت تحولات اخیر پتروشیمی مروارید بیش از هر چیز در نحوه مواجهه با چالش‌های عملیاتی نمایان می‌شود. افزایش مصرف بخار در واحد MEG و هدررفت بخشی از محصول، که در مقاطعی مصرف بخار را به بیش از ۱۳۰ تن در ساعت و حتی تا مرز ۱۶۰ تن در ساعت رسانده بود، نه‌تنها هزینه‌های تولید را افزایش داد، بلکه پایداری عملکرد واحد را نیز تحت‌تأثیر قرار داد. طرح این موضوع در سطح مدیریتی، نقطه آغاز اقدامی شد که نشان از نگاه مسئله‌محور و واقع‌گرایانه در مدیریت مجتمع دارد.

در واکنش به این وضعیت، کارگروه فنی پتروشیمی مروارید با تمرکز بر بررسی دقیق سیستم‌ها و تجهیزات، اصلاح فرآیندها و استفاده از رویکردهای مهندسی و تحلیل‌محور، مجموعه‌ای از اقدامات بهینه‌سازی را به اجرا گذاشت. نتیجه این رویکرد، کاهش محسوس مصرف بخار و مهار هدررفت محصول بود؛ دستاوردی که پیامدهای آن فراتر از اعداد و گزارش‌های فنی ارزیابی می‌شود.

برآوردها نشان می‌دهد که اجرای این پروژه، صرفه‌جویی سالانه‌ای بیش از ۲.۸ میلیون دلار برای این مجتمع به همراه خواهد داشت؛ آن‌هم بدون نیاز به سرمایه‌گذاری کلان. افزون بر کاهش هزینه‌های جاری، افزایش طول عمر تجهیزات و کاهش هزینه‌های تعمیر و نگهداری، از دیگر نتایج مهم این اقدام به شمار می‌رود. چنین تجربه‌ای بار دیگر این واقعیت را یادآوری می‌کند که بهره‌وری انرژی، در بسیاری از موارد، حاصل دقت مدیریتی و اصلاح ساختارهاست، نه الزاماً تزریق منابع مالی جدید.

این رویکرد، پتروشیمی مروارید را به استانداردهای نوین مدیریت انرژی، از جمله الزامات ISO 50001، نزدیک‌تر کرده و می‌تواند در بهبود جایگاه این مجتمع در بازارهای بین‌المللی نقش موثری ایفا کند. در فضایی که رقابت جهانی روزبه‌روز فشرده‌تر می‌شود، کنترل هزینه انرژی و کاهش اثرات زیست‌محیطی، به یکی از شاخص‌های اصلی تاب‌آوری بنگاه‌های صنعتی بدل شده است.

همزمان با این تحولات فنی، توجه به اصلاح ساختارهای مالی و توسعه همکاری‌های سرمایه‌گذاری نیز در دستور کار پتروشیمی مروارید قرار گرفته است. توافق اخیر این شرکت با بانک شهر برای گسترش همکاری‌های مالی و سرمایه‌گذاری، بیانگر تلاشی هدفمند برای تأمین مالی نوین، انضباط اقتصادی و ایجاد گردش متوازن منابع است. این رویکرد، زمینه‌ساز بهبود نقدینگی و افزایش پایداری تولید در دوره‌های پیش‌رو خواهد بود.

در کنار این اقدامات، بومی‌سازی کاتالیست راهبردی اتیلن‌اکساید واحد گلایکول را می‌توان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای فناورانه این مجتمع دانست. آغاز فرایند لود این کاتالیست بومی همزمان با عملیات تعمیرات اساسی، گامی مهم در مسیر کاهش وابستگی، افزایش امنیت تامین و تقویت توان داخلی صنعت پتروشیمی کشور به‌شمار می‌رود؛ اقدامی که پیامدهای آن فراتر از یک مجتمع، در سطح ملی قابل ارزیابی است.

بازدید مدیرعامل پتروفرهنگ از روند اورهال و لود کاتالیست نیز نشان‌دهنده اهمیت این مرحله حساس از چرخه تولید است. دقت در برنامه‌ریزی، آمادگی لجستیکی و اجرای ایمن تعمیرات اساسی، نقشی تعیین‌کننده در حفظ پایداری تولید و تحقق اهداف اقتصادی این مجموعه دارد.

مجموع این تحولات نشان می‌دهد پتروشیمی مروارید در مسیری گام برداشته که محور آن، بهره‌وری، خوداتکایی فناورانه و مدیریت هوشمند منابع است. اگر این رویکرد با استمرار، پایش دقیق و تعمیم به سایر واحدها دنبال شود، می‌تواند این مجتمع را به یکی از پیشروان بهره‌وری انرژی و مدیریت نوین در صنعت پتروشیمی کشور تبدیل کند؛ جایگاهی که نه با شعار، بلکه با تصمیم‌های دقیق و به‌موقع به‌دست می‌آید.

مهم‌تر آنکه آثار این رویکرد، صرفاً در سطح گزارش‌های فنی و مدیریتی باقی نمانده و بازتاب مستقیم خود را در شاخص‌های مالی شرکت نیز نشان داده است؛ به‌گونه‌ای که بهبود بهره‌وری، کنترل هزینه‌ها و ارتقای پایداری تولید، به افزایش ملموس درآمد و سودآوری پتروشیمی مروارید انجامیده و پیوندی معنادار میان تصمیم‌های عملیاتی و نتایج اقتصادی برقرار کرده است.

بر همین اساس، بررسی عملکرد مالی پتروشیمی مروارید در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد این شرکت در مقایسه با دوره مشابه سال ۱۴۰۳، در شاخص‌های اصلی با رشد قابل توجهی همراه بوده است. درآمدهای عملیاتی شرکت با ثبت رشد ۳۱ درصدی، از ۸۴ هزار و ۷۰۰ میلیارد ریال در شش‌ماهه نخست سال گذشته به ۱۱۱ هزار و ۴۶۰ میلیارد ریال در نیمه نخست سال جاری افزایش یافته است؛ افزایشی که بیانگر پایداری تولید، مدیریت مؤثر بازار فروش و حفظ سهم رقابتی شرکت است.

در ادامه این روند مثبت، سود عملیاتی پتروشیمی مروارید نیز با جهش ۳۴ درصدی همراه بوده و از ۱۲ هزار و ۶۷۰ میلیارد ریال در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۷ هزار میلیارد ریال در مدت مشابه سال جاری رسیده است. این رشد معنادار، نشان‌دهنده اثرگذاری مستقیم اقدامات بهینه‌سازی، کاهش هزینه‌ها و مدیریت هوشمند منابع در ساختار سودآوری شرکت است.

عملکرد شرکت در بخش سود خالص نیز حاکی از تداوم این روند صعودی است؛ به‌طوری که سود خالص پتروشیمی مروارید با رشد ۱۶.۹ درصدی، از حدود ۱۳ هزار میلیارد ریال در شش‌ماهه ابتدایی سال گذشته به ۱۵ هزار میلیارد ریال در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است.

این دستاوردهای مالی در شرایطی به‌دست آمده که واحد اتیلن گلایکول به‌دلیل در دسترس نبودن کاتالیست اتیلن‌اکساید با کاهش ظرفیت عملیاتی مواجه بوده است؛ موضوعی که اهمیت دستاوردهای مدیریتی و عملیاتی این شرکت را دوچندان می‌کند. مجموع این شواهد نشان می‌دهد پتروشیمی مروارید با اتکا بر توان تخصصی نیروی انسانی، بهبود بهره‌وری و مدیریت دقیق عملیات، مسیر رشد پایدار و تقویت شاخص‌های مالی را با انسجام و ثبات دنبال می‌کند.

در پایان این گزارش باید یادآوری کرد که پتروشیمی مروارید در حال عبور از الگوی سنتی توسعه مبتنی بر افزایش ظرفیت و ورود به مرحله‌ای است که «کیفیت مدیریت» به عامل اصلی خلق ارزش تبدیل شده است. هم‌نشینی بهینه‌سازی فنی، بومی‌سازی فناوری، اصلاح ساختارهای مالی و کنترل هزینه‌ها با رشد معنادار شاخص‌های سودآوری، بیانگر آن است که این مجتمع توانسته میان تصمیم‌های عملیاتی و نتایج اقتصادی، پیوندی پایدار و قابل اتکا برقرار کند. استمرار این مسیر، در کنار تعمیم تجربیات موفق به سایر واحدها و تقویت نظام پایش عملکرد، می‌تواند جایگاه پتروشیمی مروارید را به‌عنوان الگویی کارآمد در بهره‌وری انرژی، تاب‌آوری عملیاتی و سودآوری پایدار در صنعت پتروشیمی کشور تثبیت کند؛ الگویی که اتکای آن بر عقلانیت مدیریتی و سرمایه انسانی، مزیتی ماندگار برای آینده رقابت‌پذیر این صنعت خواهد بود.