مرکز «سراج» در شهرستان بوشهر ایجاد می‌شود

بامدادجنوب_داود علیزاده

در شرایطی که فشارهای اقتصادی، تغییرات سبک زندگی و بحران‌های اجتماعی بیش از گذشته بر سلامت روان افراد اثر گذاشته و از سوی دیگر، افزایش هزینه‌های مشاوره و محدود بودن پوشش بیمه‌ای دسترسی بسیاری از خانواده‌ها را به خدمات تخصصی دشوار کرده است، وزارت بهداشت با راه‌اندازی مراکز «سراج» گامی تازه برای توسعه عدالت در سلامت روان برداشته است. این مراکز که مخفف «سلامت روانی-اجتماعی» هستند، با هدف ارائه خدمات رایگان به بیماران روان‌پزشکی و مراجعان ایجاد شده است.

نخستین مرکز سلامت روانی-اجتماعی جامعه‌نگر (سراج) استان بوشهر از بهمن ۱۴۰۴ در شهرستان دشتستان راه‌اندازی شده و خدمات تخصصی سلامت روان را به‌صورت کاملاً رایگان به مراجعان ارائه می‌کند. این مرکز در مرکز خدمات جامع سلامت امیرالمؤمنین (ع) شهر برازجان مستقر شده و به‌گفته مسئولان دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بخشی از برنامه گسترده‌تر برای گسترش دسترسی عادلانه به خدمات سلامت روان در سطح استان است.

در همین زمینه معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و رئیس مرکز بهداشت استان بوشهر از ایجاد دومین مرکز سراج در شهرستان بوشهر خبر داد.

دکتر امیرحسین دارابی با تأکید بر اهمیت سلامت روان در کنار سلامت جسم گفت: سلامت روان یکی از ارکان اصلی حفظ کیفیت زندگی افراد و پایداری رفتارهای سالم در جامعه است و بر همین اساس، تقویت و توسعه خدمات این حوزه در دستور کار معاونت بهداشتی قرار دارد.

به گفته او، سلامت روان تنها به معنای نبود بیماری نیست، بلکه پایه‌ای برای شکل‌گیری رفتار سالم، روابط پایدار خانوادگی و اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی در جامعه است.

دارابی تصریح کرد که در سال‌های اخیر، نیاز به خدمات روان‌شناسی و روان‌پزشکی بیش از گذشته آشکار شده، اما هزینه بالای خدمات خصوصی و محدودیت بیمه‌ها، دسترسی اقشار مختلف جامعه را با چالش روبه‌رو کرده است. در چنین شرایطی، ایجاد مراکز جامعه‌نگر و رایگان می‌تواند بخشی از این خلأ را جبران کند.

وی افزود: در حال حاضر خدمات اولیه روان‌شناسی و مشاوره عمومی به‌صورت رایگان در مراکز خدمات جامع سلامت ارائه می‌شود و در موارد نیاز به خدمات تخصصی‌تر از جمله اختلالات اعصاب و روان حاد، افکار خودکشی، مداخلات مرتبط با طلاق و حمایت از نوجوانان آسیب‌پذیر، بیماران از طریق نظام ارجاع به مراکز «سراج» هدایت می‌شوند. به این ترتیب، مسیر دریافت خدمت از سطح اولیه تا مداخله تخصصی، منظم و هدفمند شده و بیماران بدون سردرگمی می‌توانند به خدمات مورد نیاز خود دسترسی پیدا کنند.

دکتر دارابی ادامه داد: نخستین مرکز سراج استان بوشهر از بهمن‌ماه ۱۴۰۴ در شهرستان دشتستان، مستقر در مرکز خدمات جامع سلامت امیرالمؤمنین (ع) شهر برازجان، با بهره‌گیری از یک روان‌پزشک و سه روان‌شناس بالینی و در فضایی حرفه‌ای با اتاق‌های مجزا راه‌اندازی شده است. به گفته او، این ساختار کمک می‌کند تا خدمات سلامت روان در محیطی امن، محرمانه و تخصصی به مراجعان ارائه شود؛ موضوعی که برای بسیاری از بیماران، به‌ویژه در حوزه اختلالات روانی، اهمیت اساسی دارد.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و رئیس مرکز بهداشت استان بوشهر تصریح کرد: تمام خدمات ارائه‌شده در این مرکز برای مراجعان رایگان است و فرایند دریافت خدمات نیز از طریق مراجعه اولیه افراد به مراکز خدمات جامع سلامت و ارجاع موارد نیازمند درمان تخصصی به مرکز سراج انجام می‌شود.

او این الگو را نمونه‌ای از پیوند میان خدمات پایه سلامت و خدمات تخصصی دانست که می‌تواند از مراجعات غیرضروری به مراکز درمانی پرهزینه جلوگیری کند و هم‌زمان، دسترسی مردم به خدمات استاندارد را افزایش دهد.

دارابی در تشریح عملکرد این مرکز گفت: از ابتدای راه‌اندازی مرکز سراج دشتستان تاکنون، برای ۸۳ نفر پرونده فعال تشکیل شده است که از این تعداد، ۶۱ نفر با اختلالات افسردگی، ۴۰ نفر با اختلالات اضطرابی، ۱۰ نفر با تشخیص بیماری شدید اعصاب و روان، ۸ نفر با اختلالات رفتاری نوجوانان و ۸ نفر در حوزه اورژانس‌های روان‌پزشکی به‌صورت منظم خدمات دریافت می‌کنند. همچنین ۱۲ نفر نیز در حال حاضر در صف انتظار و نوبت‌دهی قرار دارند.

این آمار نشان می‌دهد نیاز به خدمات سلامت روان در جامعه، به‌ویژه در گروه‌های سنی و اجتماعی مختلف، جدی و رو به افزایش است. از سوی دیگر، ثبت این حجم از مراجعه در ماه‌های ابتدایی فعالیت مرکز، می‌تواند نشانه‌ای از اعتماد عمومی به این الگوی جدید ارائه خدمت باشد؛ الگویی که بر پایه دسترسی آسان، تخصص‌محوری و رایگان بودن خدمات بنا شده است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و رئیس مرکز بهداشت استان بوشهر خاطرنشان کرد: از زمان آغاز فعالیت این مرکز تاکنون، ۱۹۴ جلسه مشاوره درمانی توسط روان‌شناسان، ۱۰۸ جلسه ویزیت و مداخله تخصصی توسط روان‌پزشک و خدمات مددکاری نیز برای ۳ نفر از مراجعان ارائه شده است. او این آمار را نشان‌دهنده فعال بودن مرکز و ضرورت توسعه بیشتر آن دانست.

دکتر دارابی در پایان از برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی مرکز سراج در شهرستان بوشهر خبر داد و گفت: توسعه این مراکز در راستای تحقق عدالت در دسترسی به خدمات سلامت روان در سطح استان با جدیت دنبال می‌شود.

با راه‌اندازی مرکز سراج در دشتستان و برنامه‌ریزی برای گسترش آن در سایر شهرستان‌های استان، بوشهر گام مهمی در مسیر تقویت زیرساخت‌های سلامت روان برداشته است؛ گامی که می‌تواند در کاهش فشارهای روانی، پیشگیری از تشدید اختلالات و ارتقای تاب‌آوری اجتماعی نقش مؤثری ایفا کند.