شناسنامه یک قرن قلم در جنوب

بامداد جنوب:  اگر بخواهیم تاریخ روزنامه‌نگاری بوشهر را ورق بزنیم، با شهری روبه‌رو می‌شویم که بسیار زودتر از آنچه تصور می‌کنیم با چاپ، کتاب و مطبوعات آشنا شده و در شکل‌گیری فرهنگ نوین اطلاع‌رسانی در جنوب ایران سهمی جدی داشته است.

کتاب «صد سال مطبوعات بوشهر؛ رکنی اساسی در تاریخ روزنامه‌نگاری ایران» نوشته سید قاسم یاحسینی از آثار مهمی است که این گذشته را از دل اسناد، نشریات و روایت‌های تاریخی بازخوانی می‌کند. این کتاب که در سال ۱۳۷۴ منتشر شده، برای شناخت مسیر پر فراز و نشیب مطبوعات بوشهر و جایگاه آن در تاریخ روزنامه‌نگاری ایران، اثری مرجع و قابل اعتنا به شمار می‌آید.

یاحسینی در این اثر، خواننده را با نشریات و چهره‌هایی آشنا می‌کند که در دوره قاجار و پس از آن، بوشهر را به یکی از کانون‌های مهم چاپ و روزنامه‌نگاری جنوب تبدیل کردند؛ از جمله روزنامه «مظفری» و چهره‌هایی چون متین‌السلطنه. پژوهش‌های بعدی نویسنده نیز نشان داده‌اند که چاپخانه مظفری، افزون بر انتشار روزنامه، در چاپ کتاب نیز نقش داشته است.

اهمیت کتاب فقط در ثبت نام روزنامه‌ها و تاریخ انتشار آنها نیست؛ این اثر نشان می‌دهد که مطبوعات چگونه با تحولات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی بوشهر و جنوب پیوند خورده و چگونه قلم روزنامه‌نگار به بخشی از حافظه تاریخی جامعه تبدیل شده است.

شاید به همین دلیل باشد که این کتاب برای صفحه «جهان دیدگان» و ستون «کتابخانه خردمندان» در روز خبرنگار انتخاب مناسبی است؛ چرا که بسیاری از خبرنگاران پیشکسوت امروز، خود ادامه همان سنت دیرپایی هستند که بخشی از تاریخ آن در این کتاب ثبت شده است.

«صد سال مطبوعات بوشهر» را می‌توان کتابی درباره گذشته دانست، اما پرسش‌های آن هنوز برای روزنامه‌نگاری امروز تازه است: قلم چه نقشی در بیداری جامعه دارد؟ خبرنگار چگونه بخشی از تاریخ زمانه خود می‌شود؟ و چه اندازه از این تاریخ را برای نسل‌های بعد حفظ کرده‌ایم؟