تب داغ اعطای گواهینامه به ۱۶ ساله‌ها در فضای مجازی

بامدادجنوب_نازنین غلامی

چند روزی است خبر «کاهش سن دریافت گواهینامه به ۱۶ سال» در فضای مجازی و کانال‌های خبری بین جوانان و نوجوانان دست‌به‌دست می‌شود؛ خبری که در نگاه اول، اکثر افراد را به این باور کشاند که ازاین‌پس نوجوانان ۱۶ ساله می‌توانند پشت فرمان خودرو هم بنشینند. همین برداشت اشتباه باعث شد برخی خانواده‌ها و نوجوانان برای کسب اطلاعات بیشتر از شرایط ثبت‌نام و صحت‌سنجی به آموزشگاه‌های رانندگی مراجعه کنند یا با آن‌ها تماس بگیرند؛ اما واقعیت مسئله شکل دیگری دارد؛ آنچه در فضای مجازی دست‌به‌دست می‌شود نه‌تنها جدید نیست بلکه مربوط به برخی گروه‌های گواهینامه موتورسیکلت است، نه گواهینامه خودرو.

اصلاح آیین‌نامه صدور گواهینامه‌های رانندگی که از دی‌ماه ۱۴۰۳ اجرایی شده، گواهینامه‌های موتورسیکلت را به چهار گروه «الفمیم»، «الف یک»، «الف دو» و «الف» تقسیم کرده است. بر اساس این آیین‌نامه، برای برخی موتورسیکلت‌های سبک، حداقل سن دریافت گواهینامه به ۱۶ سال کاهش‌یافته است؛ تغییری که برای ساماندهی بیشتر آموزش و استفاده ایمن‌تر از موتورسیکلت انجام‌شده است. بااین‌حال، انتشار خبر بدون توضیح جزئیات باعث شد اکثریت فکر کنند این کاهش سن شامل گواهینامه خودرو نیز می‌شود؛ برداشتی که آموزشگاه‌های رانندگی آن را نادرست می‌دانند.

بررسی بامداد جنوب از وضعیت آموزشگاه‌های رانندگی در بوشهر نشان می‌دهد این تفکر اشتباه در روزهای اخیر مراجعات و تماس‌های زیادی را به دنبال داشته است. یکی از مسئولان آموزشگاه‌های رانندگی بوشهر می‌گوید پس از انتشار خبر، نخستین پرسشی که بسیاری از مراجعه‌کنندگان مطرح می‌کنند این است که آیا سن دریافت گواهینامه خودرو هم به ۱۶ سال کاهش‌یافته است یا خیر.

او در گفت‌وگو با خبرنگار ما تأکید می‌کند: «برای گواهینامه پایه سوم هیچ تغییری اعلام‌نشده و حداقل سن دریافت آن همچنان ۱۸ سال است. درباره گواهینامه موتورسیکلت هم خبرهایی درباره کاهش سن مطرح‌شده، اما هنوز دستورالعمل اجرایی آن به آموزشگاه ما ابلاغ نشده است. تا زمانی که ابلاغ رسمی صورت نگیرد، ملاک ما همان قوانین قبلی خواهد بود.»

به گفته او، انتشار ناقص خبر باعث شده بسیاری از خانواده‌ها با تصور اینکه فرزندانشان می‌توانند زودتر از گذشته گواهینامه خودرو بگیرند، برای کسب اطلاعات مراجعه کنند. درحالی‌که آیین‌نامه جدید تنها ساختار صدور گواهینامه‌های موتورسیکلت را تغییر داده و شرایط دریافت گواهینامه خودرو همچنان مانند گذشته است.

این مسئول آموزشگاه در ادامه به روند آموزش رانندگی خودرو اشاره می‌کند و می‌گوید دریافت گواهینامه همچنان مستلزم گذراندن دوره‌های آموزشی است. هنرجویان ابتدا باید هشت جلسه کلاس آیین‌نامه و مباحث فنی خودرو را پشت سر بگذارند و پس‌ازآن وارد بخش عملی شوند. این بخش شامل ۱۲ جلسه آموزش رانندگی است که معمولاً طی ۱۲ روز برگزار می‌شود. پس از پایان دوره نیز متقاضیان ابتدا در آزمون آیین‌نامه شرکت می‌کنند و در صورت قبولی، اجازه حضور در آزمون عملی را خواهند داشت.

به گفته او، این مراحل برای همه هنرجویان الزامی است و هیچ فردی بدون گذراندن دوره‌های آموزشی امکان شرکت در آزمون را ندارد. به همین دلیل، باوجود افزایش هزینه‌ها، همچنان استقبال از آموزش رانندگی خودرو در سطح قابل قبولی قرار دارد.

موضوع هزینه‌ها نیز یکی از پرسش‌های پرتکرار متقاضیان است. این مسئول آموزشگاه می‌گوید در حال حاضر مجموع هزینه‌های ثبت‌نام، آموزش، آزمون‌ها و سایر مراحل دریافت گواهینامه حدود ۱۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است. او معتقد است افزایش هزینه‌ها در سال‌های اخیر باعث شده برخی افراد ثبت‌نام خود را به تعویق بیندازند، اما همچنان بسیاری دریافت گواهینامه را یک نیاز ضروری برای زندگی روزمره و اشتغال می‌دانند.

درحالی‌که آموزش رانندگی خودرو در بوشهر روند مشخصی دارد، وضعیت آموزش موتورسیکلت متفاوت است. این مسئول آموزشگاه می‌گوید در مجموعه آن‌ها هیچ دوره‌ای برای آموزش موتورسیکلت برگزار نمی‌شود و تا جایی که اطلاع دارد، آموزشگاه فعالی نیز در بوشهر برای ارائه این آموزش‌ها وجود ندارد. موضوعی که می‌تواند اجرای کامل آیین‌نامه جدید را با چالش روبه‌رو کند؛ زیرا هر تغییری در قوانین، بدون فراهم بودن زیرساخت‌های آموزشی، در عمل با دشواری همراه خواهد بود.

او همچنین از افزایش مراجعه افرادی خبر می‌دهد که درباره شرایط دریافت گواهینامه موتورسیکلت سؤال می‌کنند. به گفته او، بخشی از این مراجعه‌کنندگان را خانم‌ها تشکیل می‌دهند. «خانم‌ها برای اطلاع از شرایط و نحوه ثبت‌نام مراجعه می‌کنند و متقاضی وجود دارد، اما در حال حاضر آموزش عملی موتورسیکلت برای آن‌ها در این آموزشگاه برگزار نمی‌شود و مراجعه‌ها بیشتر در حد کسب اطلاعات است.»

این موضوع نشان می‌دهد نگاه نسل جوان به موتورسیکلت در سال‌های اخیر تغییر کرده است. اگر درگذشته موتور بیشتر به‌عنوان وسیله‌ای برای کار یا جابه‌جایی شناخته می‌شد، امروز برای بسیاری از نوجوانان و جوانان، وسیله‌ای برای استقلال بیشتر، کاهش هزینه‌های رفت‌وآمد و فرار از ترافیک محسوب می‌شود. به همین دلیل، هر تغییری در قوانین مربوط به دریافت گواهینامه موتورسیکلت با حساسیت و استقبال زیادی دنبال می‌شود.

در کنار گفت‌وگو با مسئول آموزشگاه، خبرنگار ما نظر شهروندان را نیز درباره روند دریافت گواهینامه موتورسیکلت جویا شد. او می‌گوید اطلاعاتش را از تجربه اطرافیان به دست آورده است و تصور می‌کند متقاضی ابتدا باید مدارک موردنیاز را به آموزشگاه یا مرکز مربوطه تحویل دهد. پس از ثبت‌نام، زمانی برای شرکت در آزمون کتبی تعیین می‌شود و در صورت قبولی، فرد وارد مرحله آزمون عملی خواهد شد.

او ادامه می‌دهد: «برای آزمون عملی می‌توان از موتورسیکلت شخصی یا موتور آموزشگاه استفاده کرد. علاوه بر این، یک معاینه پزشکی شامل سنجش بینایی هم انجام می‌شود تا سلامت فرد برای رانندگی تأیید شود.» هرچند این اطلاعات بر پایه تجربه شخصی اوست، اما نشان می‌دهد بسیاری از مردم روند کلی دریافت گواهینامه موتور را می‌شناسند، هرچند درباره جزئیات آیین‌نامه جدید هنوز ابهام‌های زیادی وجود دارد.

آنچه امروز بیش از هر چیز به چشم می‌آید، فاصله میان اعلام قانون و آگاهی عمومی از نحوه اجرای آن است. انتشار خبر کاهش سن دریافت گواهینامه، بدون توضیح اینکه این تغییر تنها مربوط به برخی گروه‌های گواهینامه موتورسیکلت است، باعث شکل‌گیری برداشت‌های اشتباه شد؛ برداشت‌هایی که حتی آموزشگاه‌های رانندگی نیز در روزهای اخیر بارها با آن روبه‌رو شده‌اند.

به نظر می‌رسد اجرای موفق آیین‌نامه جدید، تنها به اصلاح قانون وابسته نیست؛ بلکه اطلاع‌رسانی دقیق، ابلاغ به‌موقع دستورالعمل‌ها، ایجاد مراکز آموزشی مناسب و پاسخ‌گویی شفاف به متقاضیان نیز بخشی از این مسیر است. تا زمانی که این حلقه‌ها کامل نشود، بسیاری از نوجوانان و خانواده‌ها همچنان با این پرسش روبه‌رو خواهند بود که آیا خبر کاهش سن دریافت گواهینامه شامل آن‌ها هم می‌شود یا نه.