جم تسلیم نشد،زخم جنگ درحال ترمیم است

بامدادجنوب_حجت‌عبدالهی‌پور

معاون اجرایی رئیس‌جمهوری با حضور در پارس جنوبی از پتروشیمی جم بازدید کرد. این بازدید در امتداد سفر میدانی او به مناطق جنوبی کشور و در میانه ارزیابی خسارت‌های واردشده به زیرساخت‌های انرژی انجام شد. پتروشیمی جم که ۱۷ فروردین‌ماه در جریان حمله دشمن آمریکایی-صهیونیستی آسیب دید، اکنون یکی از مهم‌ترین پرونده‌های احیا در صنعت پتروشیمی کشور محسوب می‌شود. این شرکت با ارزش بازار ۷۸ همت که در میان پتروشیمی‌های بورسی، جایگاهی مهم و تاثیرگذار دارد.

آنچه پتروشیمی جم را به محور توجه دولت و فعالان بازار تبدیل کرده، اهمیت این مجتمع در شبکه تولید پتروشیمی کشور است که برای ۱۴ کارخانه پتروشیمی تولیدات دارد. به همین دلیل، توقف یا افت تولید در آن می‌تواند بر بخش‌های دیگری از زنجیره نیز تاثیر بگذارد. بر اساس اطلاعات منتشرشده، این مجتمع در پی حمله به سایت پارس جنوبی در جنگ 40 روزه بنا به تصمیم ستاد مدیریت بحران عسلویه، از ۲۷ اسفندماه ۱۴۰۴ به‌صورت اضطراری از سرویس خارج شد. این توقف، هزینه‌های قابل‎ توجهی را بر این شرکت تحمیل کرد.

با این حال، روند بازگشت به تولید در جم متوقف نماند. از ۲۴ خردادماه ۱۴۰۵، پس از تامین برق مورد نیاز، راه‌اندازی دوباره واحدها آغاز شد و تولید با حدود ۸۰ درصد ظرفیت از سر گرفته شد. این بازگشت نسبی، در شرایطی اتفاق افتاده که هنوز یکی از مهم‌ترین واحدهای مجتمع، یعنی واحد بوتادین از مدار خارج است. این واحد در ۱۷ فروردین‌ماه به‌طور مستقیم هدف حمله قرار گرفت و برآوردها حاکی از آن است که بازسازی و راه‌اندازی دوباره آن حدود ۲۴ ماه زمان خواهد برد. بوتادین از محصولات راهبردی پتروشیمی جم است و خوراک اصلی تولید لاستیک‌های مصنوعی و برخی پلیمرهای مهندسی را تامین می‌کند؛ بنابراین توقف طولانی‌مدت آن می‌تواند آثار زنجیره‌ای بر صنایع پایین‌دستی و بازار داخلی به جا بگذارد.

در کنار پتروشیمی جم، پتروشیمی جم‌پیلن نیز از این بحران بی‌نصیب نمانده است. این شرکت با ارزش بازار ۳۸ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان، از دیگر پتروشیمی‌های بورسی آسیب‌دیده در جنگ ۴۰ روزه اخیر است و فعلا از مدار تولید خارج شده است. در چنین فضایی، بحث تامین منابع برای بازسازی اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. برآوردها حاکی از آن است که برای احیای واحدهای آسیب‌دیده، بیش از ۲۰۰ میلیون دلار منابع ارزی لازم است که در کنار خسارت ۴۰ هزار میلیارد تومانی، وزن اقتصادی حادثه را به‌خوبی نشان می‌دهد.

معاون اجرایی رئیس‌جمهوری در جریان بازدید از پتروشیمی جم مجموعه‌ای از مواضع صریح را درباره اهمیت این پتروشیمی، وضعیت سهامداری آن و روند بازسازی بیان کرد و پس از بازدید از بخش‌های آسیب‌دیده گفت: پتروشیمی جم برای ۱۴ کارخانه پتروشیمی تولیدات دارد و یکی از مهم‌ترین صنایع پتروشیمی کشور، منطقه و حتی دنیا محسوب می‌شود که مورد هدف قرار گرفته است.

محمدجعفر قائم‌پناه با اشاره به اینکه این شرکت متعلق به بازنشستگان کشوری است و سهام‎دار اصلی آن وزارت کار است‌ و از روز اول که آتش مهار شد بازسازی آن را شروع کردند، افزود: پتروشیمی جم از مهم‌ترین صنایع پتروشیمی ایران، منطقه و حتی جهان است.

معاون اجرایی رئیس‌جمهوری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ماهیت حمله و پیامدهای آن تصریح کرد: متاسفانه رژیم جنایتکار آمریکا این پتروشیمی را هدف قرار داد، همان‌طور که می‌دانید سهامدار پتروشیمی جم وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است و این شرکت در واقع متعلق به بازنشستگان کشور است؛ بنابراین آسیب به این پتروشیمی، آسیب به تمام بازنشستگان تامین اجتماعی است.

وی در ادامه از تلاش مهندسان و متخصصان مجتمع برای عبور از بحران قدردانی کرد و گفت: خوشبختانه از همان روز نخست آسیب، متخصصان و مهندسان این پتروشیمی ضمن مهار آتش‌سوزی، روند بازسازی را آغاز کردند که این روند همچنان در حال انجام است.

قائم‌پناه همچنین هدف از حضور خود در جنوب کشور را قدردانی از فعالان صنعت دانست و تصریح کرد: همکاران ما در این منطقه و زیر گرمای ۵۰ درجه در حال خدمت به مردم کشورشان هستند، امیدواریم که این پتروشیمی هر چه سریعتر به چرخه تولید بازگردد و در خدمت صنعت و تولید کشور قرار گیرد.

یادآوری می‌شود، اهمیت این بازدید فقط در سطح یک حضور نمادین دولتی نیست. بازدید از پتروشیمی جم در مقطع کنونی، در واقع نوعی اعلام حمایت از یک زنجیره حیاتی تولید است که پس از حمله، با اتکا به توان داخلی و مدیریت بحران، بخش عمده‌ای از ظرفیت خود را بازیافته است. بازگشت ۸۰ درصدی مجتمع به مدار تولید، در صنعتی که هر ساعت توقف آن می‌تواند هزینه‌های سنگین به‌جا بگذارد، نشانه‌ای از تاب‌آوری عملیاتی و سرعت عمل در مدیریت بحران است.

در این میان، نقش مدیریت شرکت نیز مورد توجه است. کارشناسان انرژی بر این باورند که مدیریت امیر اکبری در کنترل این بحران، مهار شرایط اولیه، جلوگیری از گسترش خسارت و پیشبرد روند بازسازی نقشی تعیین‌کننده داشته است. از نگاه آن‌ها، بازگرداندن ۸۰ درصدی تولید در شرایطی که بخشی از زیرساخت‌ها به‌شدت آسیب دیده و واحد بوتادین نیز نیازمند بازسازی طولانی‌مدت است، نشان‌دهنده تصمیم‌گیری سریع، هماهنگی فنی و استفاده موثر از ظرفیت‌های انسانی و عملیاتی است.

به باور تحلیلگران حوزه انرژی، پتروشیمی جم امروز بخشی از امنیت صنعتی کشور است. این مجتمع به دلیل ارتباط مستقیم با ۱۴ پتروشیمی دیگر، تاثیرگذاری فراتر از مرزهای خود دارد و هرگونه اختلال در آن می‌تواند به حلقه‌های بعدی تولید سرایت کند. از این رو، بازسازی آن نه تنها برای سهامداران و بازنشستگان، بلکه برای کل زنجیره پتروشیمی کشور اهمیت دارد. همچنین اگر تامین منابع ارزی مورد نیاز با سرعت و دقت انجام شود، می‌توان امیدوار بود که واحد بوتادین نیز در بازه‌ای معقول به مدار بازگردد و ریسک‌های پیش‌روی صنایع پایین‌دستی کاهش یابد.

در نهایت، پتروشیمی جم اکنون در نقطه‌ای ایستاده که همزمان نشانه‌ای از آسیب‌پذیری زیرساخت‌های انرژی و نمونه‌ای از توان بازسازی آنهاست. این مجتمع با وجود خسارت سنگین، بازگشت نسبی به تولید را تجربه کرده و با پشت سر گذاشتن بحران اولیه، در مسیر احیای کامل قرار دارد. تجربه جم گویای این است که در شرایط سخت نیز می‌توان با تکیه بر نیروی انسانی متخصص، مدیریت متمرکز و حمایت حاکمیتی، از دل بحران یک مسیر جدید برای تداوم تولید و حفظ منافع ملی ساخت.