گرانی مواد غذایی ترکیب تورمی بوشهر را تغییر داد

بامدادجنوب_داود علیزاده

گزارش‌های منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران درباره تورم اردیبهشت‌ماه نشان می‌دهد که در استان بوشهر بخش قابل توجهی از فشار تورمی از ناحیه افزایش قیمت کالاهای خوراکی ایجاد شده است؛ به طوری که سهم خوراکی‌ها از تورم در این استان به بیش از ۶۱ درصد رسیده و بوشهر را در میان استان‌هایی قرار داده که تورم آن‌ها بیش از هر چیز تحت تأثیر افزایش قیمت مواد غذایی قرار دارد.

بر اساس داده‌های منتشر شده، تورم اردیبهشت‌ماه در استان بوشهر به ۱۱.۷ درصد رسیده است. با این میزان افزایش، بوشهر از نظر نرخ تورم ماهانه در رتبه پانزدهم میان استان‌های کشور قرار گرفته و در میانه جدول استان‌ها ایستاده است. مقایسه استان‌ها نشان می‌دهد بیشترین تورم ماهانه در این دوره مربوط به استان گلستان با ۱۶.۷ درصد بوده و کمترین میزان نیز در استان سمنان با ۵.۴ درصد ثبت شده است.

با این حال نکته قابل توجه در مورد بوشهر، ترکیب عوامل ایجادکننده تورم است. بررسی‌ها نشان می‌دهد ۶۱.۲ درصد از تورم این استان ناشی از افزایش قیمت کالاهای خوراکی بوده و سهم کالاها و خدمات غیرخوراکی کمتر از آن است. همین موضوع باعث شده بوشهر از نظر سهم تورم خوراکی‌ها در میان استان‌های کشور در رتبه پنجم قرار بگیرد.

در این شاخص، چهار استان سمنان، خراسان شمالی، سیستان و بلوچستان و کرمان در رتبه‌های بالاتر از بوشهر قرار دارند و بیشترین وابستگی تورم آن‌ها به افزایش قیمت مواد غذایی ثبت شده است. قرار گرفتن بوشهر در میان پنج استان اول از این نظر نشان می‌دهد که فشار افزایش قیمت‌ها در این استان بیش از هر چیز در سبد غذایی خانوارها احساس می‌شود.

بررسی آمارهای استانی همچنین نشان می‌دهد که این وضعیت تنها به بوشهر محدود نیست. در سطح کشور نیز تورم در بسیاری از استان‌ها بیشتر از سمت خوراکی‌ها شکل گرفته است. محاسبات انجام شده بر اساس داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد از میان ۳۱ استان کشور، در ۲۳ استان سهم تورم خوراکی‌ها از تورم کل بیشتر از کالاهای غیرخوراکی بوده است. به بیان دیگر در بخش عمده‌ای از استان‌ها بیش از نیمی از فشار تورمی ناشی از افزایش قیمت مواد غذایی بوده است.

در مقابل، تنها هشت استان وضعیت متفاوتی داشته‌اند و در آن‌ها افزایش قیمت کالاهای غیرخوراکی سهم بیشتری در تورم داشته است. این استان‌ها شامل تهران، قم، البرز، گیلان، گلستان، مازندران، زنجان و اصفهان هستند. در این مناطق هزینه‌هایی مانند مسکن، پوشاک، آموزش و سایر خدمات سهم بیشتری در افزایش سطح عمومی قیمت‌ها داشته‌اند.

داده‌های مرکز آمار همچنین تصویر گسترده‌تری از وضعیت تورم در استان‌های کشور ارائه می‌دهد. بر اساس این آمار، چهار استان غربی کشور شامل کردستان، کرمانشاه، ایلام و لرستان بیشترین تورم نقطه‌به‌نقطه را در اردیبهشت‌ماه تجربه کرده‌اند؛ به طوری که نرخ تورم آن‌ها از مرز ۱۰۰ درصد عبور کرده و به سطح سه‌رقمی رسیده است.

در میان این استان‌ها، ایلام با تورم نقطه‌ای ۱۰۵.۹ درصدی بالاترین رقم را ثبت کرده است. این بدان معناست که قیمت کالاها و خدمات در این استان نسبت به اردیبهشت سال گذشته بیش از دو برابر شده است. در این استان نیز بخش عمده‌ای از تورم به افزایش قیمت کالاهای خوراکی مربوط بوده است.

از سوی دیگر، استان تهران در مقایسه با سایر استان‌های کشور تورم کمتری را تجربه کرده است. تورم نقطه‌ای این استان ۶۹.۵ درصد ثبت شده که حدود ۱۴.۴ واحد درصد کمتر از میانگین تورم کشور است. با این حال در تهران سهم کالاهای غیرخوراکی از تورم بیشتر بوده و افزایش هزینه‌هایی مانند مسکن و خدمات سهم قابل توجهی در شکل‌گیری تورم داشته است.

علاوه بر سطح تورم، بررسی‌ها نشان می‌دهد شتاب افزایش تورم نیز در بسیاری از استان‌ها بالا بوده است. طبق آمارها، از میان ۳۱ استان کشور، ۲۱ استان در فاصله فروردین تا اردیبهشت با افزایش دو رقمی تورم مواجه شده‌اند. در صدر این استان‌ها گلستان قرار دارد؛ جایی که تورم نقطه‌ای در اردیبهشت نسبت به ماه قبل ۱۶.۳ واحد درصد افزایش یافته و به ۹۹.۶ درصد رسیده است. این میزان افزایش نشان می‌دهد سرعت رشد قیمت‌ها در این استان نسبت به سایر مناطق کشور بیشتر بوده است.

در مقابل، کمترین میزان افزایش تورم در این بازه زمانی مربوط به استان سمنان بوده است. تورم این استان با ۵.۴ واحد درصد افزایش به ۸۴.۶ درصد رسیده که تقریباً در محدوده میانگین تورم کشور قرار دارد.

مرکز آمار ایران در گزارش‌های رسمی خود تورم خوراکی و غیرخوراکی را برای هر استان به صورت جداگانه منتشر می‌کند، اما سهم هر یک از این بخش‌ها در شکل‌گیری تورم کل استان‌ها به طور مستقیم محاسبه نمی‌شود. در همین راستا، برخی تحلیل‌ها با استفاده از داده‌های این مرکز، سهم هر یک از این بخش‌ها را از تورم کل محاسبه کرده‌اند تا مشخص شود فشار تورمی در هر استان بیشتر از کدام بخش اقتصاد ناشی می‌شود.

نتایج این محاسبات نشان می‌دهد که در اکثر استان‌های کشور، افزایش قیمت مواد غذایی نقش اصلی در شکل‌گیری تورم داشته است. این موضوع به طور مستقیم بر معیشت خانوارها تأثیر می‌گذارد، زیرا خوراکی‌ها بخش مهمی از هزینه‌های روزمره خانوار را تشکیل می‌دهند.

در چنین شرایطی، قرار گرفتن استان بوشهر در میان استان‌هایی که سهم خوراکی‌ها در تورم آن‌ها بالا است، نشان می‌دهد که تورم در این استان بیش از هر چیز از مسیر سفره خانوارها احساس می‌شود. افزایش قیمت مواد غذایی، اقلام مصرفی روزانه و کالاهای ضروری باعث شده سهم خوراکی‌ها در ترکیب تورم بوشهر نسبت به بسیاری از استان‌های دیگر بیشتر باشد.

با وجود این، نرخ تورم ماهانه بوشهر در اردیبهشت‌ماه در مقایسه با بسیاری از استان‌ها در سطح میانه قرار گرفته است. این موضوع نشان می‌دهد اگرچه تورم در بوشهر بالا بوده، اما شدت افزایش قیمت‌ها در این استان نسبت به برخی مناطق کشور کمتر بوده است.

در مجموع، داده‌های آماری حاکی از آن است که تورم در استان‌های مختلف کشور الگوهای متفاوتی دارد؛ در برخی استان‌ها خوراکی‌ها عامل اصلی افزایش قیمت‌ها هستند و در برخی دیگر کالاهای غیرخوراکی و خدمات نقش بیشتری ایفا می‌کنند. با این حال در اکثریت استان‌ها، از جمله بوشهر، فشار تورمی بیش از هر چیز از بخش خوراکی‌ها به اقتصاد خانوار وارد شده است؛ مسئله‌ای که اهمیت کنترل قیمت مواد غذایی و تأمین پایدار این کالاها را بیش از پیش نشان می‌دهد.