وقتی صندوق‌های رای به خط مقدم جبهه رفتند

بامدادجنوب_مریم خوئینی

۱۱ اردیبهشت انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا در کشورمان برگزار می‌شود و معاون سیاسی وزیر کشور که ریاست ستاد انتخابات را هم بر عهده دارد، تأکید کرده است استان‌ها برای برگزاری این انتخابات آماده‌اند.

علی زینی‌وند ۲۳ فروردین در نخستین جلسه با معاونان سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری‌های سراسر کشور در سال ۱۴۰۵ که به صورت وبیناری برگزار شد، با اشاره به اینکه فرایندهای انتخاباتی طی یک سال گذشته و با وجود رخدادهای مهم و شرایط ویژه کشور، متوقف نشده است، اعلام کرد: هرگونه وقفه احتمالی باید هرچه سریع‌تر جبران شود تا انتخابات در موعد مقرر و با آمادگی کامل برگزار شود.

سخنگوی ستاد انتخابات کشور نیز گفت: ستاد انتخابات کشور بر لزوم دقت، اهتمام و پیگیری جدی فرایندهای اجرایی توسط رؤسای ستادهای استانی، فرمانداران و بخشداران تأکید دارد و خواستار نظارت مستمر بر روند اجرا است.

محسن اسلامی با اشاره به مراحل جاری انتخابات شوراهای اسلامی روستا، افزود: در حال حاضر، فرایند بررسی اعتراض‌ها نسبت به سوابق داوطلبان در حال انجام است و هیأت‌های نظارت شهرستان‌ها تا ۲۷ فروردین فرصت دارند پاسخ لازم را ارائه کنند.

وی ادامه داد: مرحله اصلی پیش‌رو، بازه تبلیغات انتخاباتی است که از سوم اردیبهشت آغاز می‌شود و تا نهم اردیبهشت ادامه خواهد داشت و لازم است مسئولان محلی با دقت نسبت به تبیین و اجرای این مرحله اقدام کنند.

سخنگوی ستاد انتخابات کشور درباره شرایط خاص کشور، بیان کرد: با وجود شرایط جنگی، انسجام و حضور مردم نقش تعیین‌کننده‌ای دارد و انتخابات در موعد مقرر، با شکوه و با مشارکت گسترده برگزار خواهد شد.

برگزاری چندین انتخابات در شرایط جنگی

تاریخ ایران نشان می‌دهد که حتی در بحرانی‌ترین شرایط، انتخابات هیچ‌گاه تعطیل نشده است. انتخابات چهاردهمین دوره مجلس شورای ملی سال ۱۳۲۲ در یک شرایط ویژه برگزار شد. ایران در آن زمان تحت اشغال نیروهای متفقین (شوروی، انگلیس و آمریکا) در جنگ جهانی دوم بود. با وجود حضور سربازان خارجی در خاک ایران و قحطی و ناامنی شدید، این انتخابات برگزار شد. گفته می‌شود این دوره از طولانی‌ترین انتخابات‌های تاریخ ایران بود (چندین ماه طول کشید) اما تعطیل نشد تا نهاد قانون‌گذاری از هم نپاشد.

دوران ۸ ساله جنگ تحمیلی، درخشان‌ترین مثال برای برگزاری انتخابات در شرایط جنگی است. در این ۸ سال، چندین انتخابات مهم برگزار شد، دومین، سومین و چهارمین دوره ریاست‌جمهوری (سال‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۶۴) دومین و سومین دوره مجلس شورای اسلامی (سال‌های ۱۳۶۳ و ۱۳۶۷) که در این دوره«صندوق‌های سیار» به خط مقدم جبهه‌ها رفتند و رزمندگان در حالی که در سنگر بودند، رأی خود را به صندوق می‌انداختند. انتخابات مجلس دوم (۱۳۶۳) و ریاست‌جمهوری چهارم (۱۳۶۴) دقیقاً در روزهایی برگزار شد که رژیم بعث عراق در حال حمله به کشورمان بود. بسیاری از مردم بوشهر هم به یاد دارند که در آن روزها با وجود آژیر قرمز و احتمال حمله هوایی، پای صندوق‌ها ‌رفتند.

زیر بمباران رژیم بعث هم انتخابات برگزار شد

برای بررسی بیشتر وقایع آن روزها با یکی از رزمندگان که در دهه شصت یک رای اولی محسوب می‌شد، گفت‌وگو کردیم؛ حاج خلیل رضایی از رزمندگان، جانبازان و آزادگان دفاع مقدس هشت‌ساله با سابقه ۱۴ ماه حضور در جبهه، که چندوقتی به عنوان سرپرست دفتر نظارت و بازرسی بر انتخابات شورای نگهبان استان بوشهر در حوزه نظارت و بازرسی انتخابات فعال بود.

وی در گفت‌وگو با بامداد جنوب در خصوص برگزاری انتخابات در هشت سال دفاع مقدس گفت: ابتدا یک نکته مهمی که باید به آن اشاره کنم این است که مردم ما در جمهوری اسلامی ایران، مردمی وفادار و وظیفه‌شناس هستند. به همین خاطر، هم در عرصه جبهه و جنگ حضور داشتند و هم در پشت جبهه‌. رضایی یادآور شد: در هشت سال دفاع مقدس، مخصوصاً سال ۱۳۶۰، سالی بسیار سخت را پشت سر گذاشتیم. همان‌طور که مستحضر هستید، موضوع عدم کفایت سیاسی رئیس‌جمهور وقت، آقای بنی‌صدر، مطرح شد و مجلس شورای اسلامی در خرداد ماه سال ۱۳۶۰ به عدم کفایت سیاسی بنی‌صدر رأی داد، در دوم مرداد همان سال، شهید رجایی به عنوان دومین رئیس‌جمهور انتخاب شد. متأسفانه با توطئه منافقین، وی در هشتم شهریور سال ۱۳۶۰ به شهادت رسیدند و کوتاه‌ترین دوران ریاست‌جمهوری به پایان رسید.

رضایی ادامه داد: در زمان جنگ تحمیلی، پس از شهادت شهید رجایی، بلافاصله مقدمات برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری فراهم شد. ما در آن سال، دو انتخابات ریاست‌جمهوری داشتیم. بر این اساس، در مهرماه سال ۱۳۶۰، انتخابات سومین دوره ریاست‌جمهوری برگزار شد و آیت‌الله خامنه‌ای رهبر شهید ما به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شدند. چهار سال یعنی سال ۱۳۶۴، انتخابات دوره چهارم ریاست جمهوری برگزار شد و ایشان بار دیگر به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شدند.

وی گفت: در مجموع، ما سه دوره از انتخابات ریاست‌جمهوری را در زمان جنگ برگزار کردیم. همچنین دو دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی در دوران جنگ تحمیلی داشتیم؛ دوره سوم در فروردین سال ۱۳۶۳ دوره سوم) و دوره چهارم در ۱۹ فروردین سال ۱۳۶۷. در نهایت، در مرداد ماه سال ۱۳۶۷ آتش‌بس اعلام شد. علاوه بر این، یک انتخابات خبرگان رهبری نیز در زمان جنگ برگزار شد.

رضایی در پاسخ به این پرسش که استقبال مردم در ایام جنگ از انتخابات چگونه بود؟ گفت: اقتدار نظام جمهوری اسلامی باعث شده بود که علی‌رغم تهدیدها و بمباران‌های صدام، مردم در انتخابات حضور داشته باشند. حتی در شهرهای جنگ‌زده مانند آبادان، با وجود شرایط سخت، انتخابات برگزار شد. در سال ۱۳۶۰، یعنی سال اول جنگ تحمیلی، حدود ۱۲ تا ۱۳ شهر ما در اشغال دشمن بود و آبادان در محاصره قرار داشت. با این حال، ما دو بار انتخابات ریاست‌جمهوری را در فاصله زمانی کوتاه برگزار کردیم. این نشان می‌دهد که تهدیدات دشمن تأثیری در اراده مردم نداشت.

وی با اشاره به اینکه تمهیداتی برای برگزاری انتخابات در آن زمان در نظر گرفته شده بود، بیان کرد: در حال حاضر نیز در قانون انتخابات پیش‌بینی شده که اگر قرار باشد انتخابات در زمان جنگ متوقف شود، شرایط خاصی دارد به این صورت که رئیس‌جمهور باید به مجلس پیشنهاد دهد، دو سوم نمایندگان مجلس رأی مثبت بدهند و سپس شورای نگهبان این مصوبه را تأیید کند تا بتوان انتخابات را به تعویق انداخت.

صندوق‌های رای در خط مقدم جبهه

رضایی افزود: در شرایط فعلی که انتخابات شورای اسلامی شهر و روستا، و در برخی از استان‌ها نیز انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس و میان‌دوره‌ای خبرگان قرار است برگزار شود، وضعیت ما بسیار بهتر از آن زمان است. در آن دوران، حتی چندین شهر ما در دست دشمن بود و بخش عمده‌ای از شهرها و روستاها زیر بمباران قرار داشتند مانند اندیمشک و دزفول، و هواپیماهای دشمن حمله می‌کردند، اما در عین حال، مسئولان وقت نظام مقتدرانه ایستادند و انتخابات را برگزار کردند و آن را به تأخیر نینداختند.

وی یادآوری کرد: در آن زمان، صندوق‌های رأی حتی به خط مقدم نیز برده می‌شد. عکس‌هایی هم وجود دارد، مخصوصاً در انتخابات ریاست‌جمهوری که اهمیت ویژه‌ای داشت. صندوق‌ها را به مقرها و پادگان‌ها می‌بردند و رزمندگان پس از احراز هویت با کارت جبهه، رأی می‌دادند. در مورد انتخابات مجلس شورای اسلامی، به دلیل تفاوت حوزه‌های انتخابیه و تهدیدات عراق، برخی از واجدین شرایط با لباس نظامی برای رأی دادن حضور پیدا می‌کردند.