بازگشت پتروشیمی جم به مدار تولید با ظرفیت ۸۰ درصدی

بامدادجنوب_الهام بهروزی

۲۷ اسفند ماه بود که در پی حملات وحشیانه رژیم صهیونیستی، بخشی از تاسیسات مهم پارس جنوبی واقع در فازهای ۳، ۴، ۵ و ۶  مورد اصابت قرار گرفتند که به‌دنبال این حملات، برخی از شرکت‌ها و مجتمع‌های پتروشیمی فعال در این منطقه به‌طور موقت از مدار تولید خارج شدند.

در میان این واحدها، پتروشیمی جم که به‌عنوان یکی از غول‌های صنعت پلیمر ایران شناخته می‌شود و نقش مهمی در ارزآوری و پویایی اقتصاد کشور به‌ویژه در شرایط حساس و بحرانی دارد نیز با وقفه‌ای در روند تولید مواجه شد.

با این حال، به‌دنبال مدیریت بحران، برنامه‌ریزی سریع و درایت امیر اکبری، مدیرعامل جوان و نخبه پتروشیمی جم، روند بازگشت به تولید با سرعت قابل‌توجهی انجام شد و این مجموعه توانست به‌عنوان نخستین واحد تولیدی و پتروشیمی منطقه پارس جنوبی پس از چند روز وقفه، فعالیت خود را با ۸۰ درصد ظرفیت از سر بگیرد. بی‌شک بازگشت سریع پتروشیمی جم به مدار تولید آن هم در شرایط جنگی و تهدیدآفرین، جلوه‌ای از ظرفیت بالای این مجموعه در حفظ پایداری تولید و تداوم نقش‌آفرینی در صنعت پتروشیمی کشور به‌شمار می‌رود. این پلیمری مهم در خاورمیانه، در اواخر سال گذشته نیز با ثبت رکورد تاریخی تولید تجمعی بیش از ۴۰۰ هزار تن پلی‌اتیلن سبک و سنگین تا پایان سال، آن هم معادل ۳۳ درصد بالاتر از ظرفیت اسمی و طراحی واحدها، توانسته بود مرحله‌ای بالاتر از بلوغ صنعتی را تجربه کند که در آن، مرز میان ظرفیت بالقوه و بالفعل به‌طور محسوسی جابه‌جا شده است.

اهمیت این رکورد زمانی بهتر درک می‌شود که جایگاه پلی‌اتیلن در اقتصاد جهانی پلیمرها مورد توجه قرار گیرد. در میان پلیمرهای اساسی تولیدی در جهان، از جمله پلی‌اتیلن، پلی‌اتیلن ترفتالات، پلی‌پروپیلن، پلی‌وینیل کلراید، پلی‌استایرن و اکریلونیتریل بوتادین استایرن، پلی‌اتیلن همواره در صدر قرار داشته و با سهمی حدود ۳۱ درصد از مصرف جهانی، پرمصرف‌ترین بسپار (پلیمر) دنیا محسوب می‌شود. این جایگاه نتیجه مجموعه‌ای از ویژگی‌های فنی، اقتصادی و زیست‌محیطی است که پلی‌اتیلن را به ماده‌ای بی‌بدیل در صنایع مختلف تبدیل کرده است.

پلی‌اتیلن از پلیمریزاسیون گاز اتیلن و با ساختار مولکولی ساده  به‌دست می‌آید و به‌عنوان یکی از ساده‌ترین پلیمرهای تجاری شناخته می‌شود، اما همین سادگی ساختاری، امکان ایجاد دامنه‌ای وسیع از خواص فیزیکی و مکانیکی را فراهم کرده است. تولید پلی‌اتیلن در سه گرید اصلی پلی‌اتیلن سنگین (HDPE)، پلی‌اتیلن سبک (LDPE) و پلی‌اتیلن سبک خطی (LLDPE)، باعث شده این پلیمر پاسخ‌گوی نیازهای متنوعی از صنایع سنگین تا مصارف حساس پزشکی باشد. سالانه بیش از ۱۰۰ میلیون تن پلی‌اتیلن در جهان تولید می‌شود؛ عددی که به‌روشنی از نقش حیاتی آن در اقتصاد جهانی حکایت دارد.

در سال‌های اخیر، رشد شتابان مصرف پلی‌اتیلن ترفتالات و پلی‌پروپیلن نسبت به پلی‌وینیل کلراید موجب شد PVC از جایگاه دوم مصرف جهانی به رتبه چهارم سقوط کند که این تغییر نشان‌دهنده بازآرایی بازار جهانی پلیمرها به نفع پلی‌الفین‌هاست. با وجود اینکه پلی‌پروپیلن از پایداری حرارتی و مکانیکی بالاتری نسبت به پلی‌اتیلن برخوردار است و قابلیت قالب‌گیری و انعطاف‌پذیری کنترل‌شده دارد، اما پلی‌اتیلن به دلیل ایمنی بالا، مقاومت شیمیایی مناسب، فرایندپذیری آسان و قیمت اقتصادی، همچنان انتخاب اول بسیاری از صنایع باقی مانده است.

کاربردهای پلی‌اتیلن، گستره‌ای وسیع از زندگی روزمره تا صنایع پیشرفته را در بر می‌گیرد. از بسته‌بندی مواد غذایی و نگهداری آب آشامیدنی گرفته تا تولید لوله‌های انتقال سیالات، مخازن ذخیره آب و مواد شیمیایی، مبلمان شهری، تجهیزات بازی کودکان و سازه‌های پیش‌ساخته، همگی بر پایه پلی‌اتیلن شکل گرفته‌اند. در حوزه پزشکی نیز پلی‌اتیلن با وزن مولکولی بسیار بالا (UHMWPE) به‌دلیل سازگاری زیستی، مقاومت سایشی و طول عمر بالا، نقشی کلیدی در تولید مفاصل مصنوعی و تجهیزات ارتوپدی ایفا می‌کند. این واقعیت‌ها نشان می‌دهد که پلی‌اتیلن نه یک پلاستیک ساده، بلکه ماده‌ای راهبردی در توسعه صنعتی و ارتقای کیفیت زندگی است.

حال با توجه به کاربرد پررنگ پلی‌اتیلن در صنایع مختلف، نقش پتروشیمی جم به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان گرانول پلی‌اتیلن و پلی‌پروپیلن، اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند. این شرکت که فعالیت خود را از سال ۱۳۷۹ آغاز کرده و در سال ۱۳۸۷ به بهره‌برداری رسمی رسیده، در همان ابتدای تاسیس با در اختیار داشتن بزرگ‌ترین واحد الفین جهان، جایگاهی ممتاز در صنعت پتروشیمی به‌دست آورد. امروز نیز با ظرفیتی نزدیک به یک میلیون تن تولید پلیمر و جایگاه ویژه در تولید اتیلن، همچنان یکی از قطب‌های اصلی این صنعت در سطح منطقه و جهان به‌شمار می‌رود و در کنار شرکت‌هایی چون پتروشیمی تبریز، مارون، شازند و اراک، ایران را در زمره قدرت‌های بزرگ پتروشیمی تثبیت کرده است.

اما آنچه رکورد پتروشیمی جم را در اسفندماه متمایز می‌کند، کیفیت تحقق آن است. بر اساس گزارش رسمی روابط عمومی و امور بین‌الملل شرکت پتروشیمی جم، دستیابی به تولید بیش از ۴۰۰ هزار تن پلی‌اتیلن سبک و سنگین در پی نصب درایر جدید، اجرای پروژه‌های بهبود فرایند، افزایش پایداری عملیاتی و کاهش محدودیت‌های فنی ممکن شده است. این افزایش تولید، بدون توسعه فیزیکی پرهزینه و صرفا با اتکا به دانش فنی داخلی و مدیریت دقیق فرایندها محقق شده و نمونه‌ای روشن از بهره‌وری صنعتی در شرایط واقعی تولید است.

در این مسیر، نقش مدیریت شرکت در ماه‌های اخیر قابل توجه است. رویکرد امیر اکبری در مدیریت پتروشیمی جم بر استفاده از ظرفیت‌های داخلی، اعتماد به سرمایه انسانی و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده‌های عملیاتی استوار شده است. او در کنار پیگیری اهداف عملیاتی و ثبت رکوردهای تولید، بر تقویت آموزش تخصصی نیروی انسانی، پیوند نظام‌مند میان صنعت و پژوهش و استفاده هدفمند از ظرفیت‌های دانش بومی نیز تاکید ویژه دارد. توجه به همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در بهبود فرایندها و حرکت به‌سوی بومی‌سازی دانش فنی، بخشی از رویکردی است که تلاش می‌کند پایداری تولید را نه در توسعه‌های پرهزینه، بلکه در ارتقای توان دانشی و فناورانه سازمان تعریف کند که همین رویکرد مزیت رقابتی پتروشیمی جم را در افق بلندمدت تثبیت خواهد کرد.

بی‌شک ثبت رکورد تولید پلی‌اتیلین در جم را می‌توان یکی از نخستین نتایج ملموس این رویکرد مدیریتی دانست که این شرکت را به‌سمت توسعه پایدار، افزایش بهره‌وری و تثبیت جایگاه رقابتی در بازارهای داخلی و بین‌المللی هدایت خواهد کرد.

اهمیت رکورد ۴۰۰ هزار تنی پلی‌اتیلن، فراتر از یک دستاورد درون‌سازمانی است. افزایش تولید این پلیمر کاربردی، به معنای تامین پایدار خوراک صنایع پایین‌دستی، کاهش وابستگی به واردات، افزایش صادرات غیرنفتی و تقویت جایگاه ایران در زنجیره ارزش جهانی پلیمرهاست. در شرایطی که صنعت پتروشیمی یکی از ستون‌های اصلی اقتصاد کشور به‌شمار می‌رود، چنین موفقیت‌هایی مستقیما به خلق ارزش افزوده ملی و افزایش قدرت چانه‌زنی ایران در بازارهای جهانی منجر می‌شود.

پتروشیمی جم با این رکوردزنی بر این مهم تاکید کرده که حتی در چارچوب ظرفیت‌های موجود نیز می‌توان مرزهای تولید را جابه‌جا کرد، اگر مدیریت، فناوری و نیروی انسانی در یک مسیر هم‌راستا قرار گیرند. به نظر می‌رسد با تداوم این رویکرد و تمرکز بر بهبود مستمر فرایندها، رکورد ۴۰۰ هزار تن آغاز فصلی تازه از نقش‌آفرینی جم در صنعت پلی‌اتیلن ایران و منطقه باشد که در آن، اهمیت این شرکت به‌عنوان یکی از بازیگران کلیدی پلیمر جهان، بیش از پیش برجسته خواهد شد.

در نهایت، آنچه رکورد تولید بیش از ۴۰۰ هزار تن پلی‌اتیلن در پتروشیمی جم را به یک خبر مهم صنعتی اسفند ماه در رسانه‌ها تبدیل کرد، صرف جابه‌جایی یک عدد در ترازنامه تولید نبود، بلکه معنایی است که این عدد با خود حمل می‌کرد. این رکورد، بیانگر عبور یک شرکت بزرگ پتروشیمی از منطق تولید اسمی و ورود به مرحله‌ای است که در آن، بهره‌وری، پایداری عملیاتی و مدیریت دانش‌محور، جایگزین توسعه پرهزینه و اتکای صرف به ظرفیت‌های طراحی‌شده می‌شود. در صنعتی که فاصله میان ظرفیت اسمی و تولید واقعی یکی از چالش‌های مزمن آن به‌شمار می‌رود، چنین دستاوردی واجد پیام راهبردی برای کل زنجیره پتروشیمی کشور است.

اهمیت این رکورد از این نظر دوچندان می‌شود که پلی‌اتیلن، ستون فقرات صنایع پایین‌دستی و یکی از کلیدی‌ترین مواد اولیه اقتصاد غیرنفتی ایران است. افزایش پایدار تولید پلی‌اتیلن، به معنای تضمین خوراک صنایع تکمیلی، کاهش نوسانات بازار داخلی، تقویت صادرات و ارتقای جایگاه ایران در زنجیره ارزش جهانی پلیمرهاست. در واقع، هر تن پلی‌اتیلن تولیدشده در جم مقدمه فعالیت صدها واحد تولیدی، هزاران شغل و میلیاردها تومان ارزش افزوده در صنایع وابسته است.

از این حیث، رکوردزنی پتروشیمی جم را باید نتیجه هم‌افزایی میان سرمایه انسانی متخصص، دانش فنی بومی و مدیریتی دانست که تمرکز خود را بر بهبود فرایند، افزایش انعطاف‌پذیری عملیاتی و استفاده حداکثری از ظرفیت‌های موجود گذاشته است. نقش مدیریت فعلی شرکت، به‌ویژه با محوریت تصمیم‌گیری مبتنی بر داده و اعتماد به توان داخلی، در تبدیل ظرفیت بالقوه به تولید واقعی، نقشی تعیین‌کننده بوده و این دستاورد را از یک موفقیت مقطعی به نشانه‌ای از یک مسیر پایدار ارتقا داده است.

پتروشیمی جم با ثبت این رکورد، نه‌تنها جایگاه خود را به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی صنعت پلی‌اتیلن کشور تثبیت کرده، بلکه الگویی عملی از رشد از درون را به نمایش گذاشته است. اکنون نیز در شرایطی که کشور با حملات ناجوانمردانه و وحشیانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه زیرساخت‌های مهم صنعتی، نظامی، درمانی، اقتصادی، فرهنگی و… مواجه است، بازگشت سریع این مجتمع به مدار تولید با ظرفیت ۸۰ درصدی، نمادی از تاب‌آوری صنعت پتروشیمی و اراده‌ای است که اجازه نمی‌دهد چرخ تولید در یکی از مهم‌ترین شریان‌های اقتصادی کشور از حرکت بازایستد.