روایت رویدادها در شرایط جنگی قانون دارد

بامداد جنوب: در حال حاضر که کشور ما درگیر نبرد است، فعالیت رسانه‌ای آن هم در چارچوب معیارهای حرفه‌ای و اخلاقی، یکی از موضوعات مهمی است که اهالی رسانه با آن درگیر هستند. به باور برخی از رسانه‌‌ها توجه به ارزش‌های خبری نوین و جهان‌شمول در فعالیت رسانه‌ای مانند حفظ جان انسان‌هاست. در شرایط حساس، شفافیت، پاسخگویی و مسئولیت‌‎پذیری رسانه و روزنامه‌نگاران در برابر تولید و انتشار محتواهای رسانه‌ای دو چندان می‌شود، با این حال در شرایط جنگی در بسیاری از کشورها برای حفظ مسائل امنیتی محدودیت‌هایی لحاظ می‌شود. همه کشورها برای چنین شرایطی، چارچوب‌‎هایی دارند و محدودیت‌ها مربوط به ایران نیست.

در این روزها که شاهد جنگ تحمیلی آمریکایی- صهیونی علیه کشورمان هستیم، اعمال محدودیت‌ها در رسانه‌های آمریکایی و صهیونیستی نیز مشاهده می‌شود. حتی دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا از نحوه پوشش اخبار جنگ با ایران در رسانه‌های این کشور انتقاد کرد. او طی پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» از آنچه رسانه‌های جعلی خواند، به‌دلیل منعکس‌ نکردن «موفقیت‌های نظامی ارتش آمریکا»، انتقاد کرد.

در همین حال، یکی از خبرنگاران اسرائیلی اعتراف کرده است که رسانه‌های این رژیم بدون هیچ‌گونه اعتراض و مطالبه آزادی مطبوعات، عملاً به سربازان پیاده‌نظام ارتش تبدیل شده‌اند و با رقابت برای جلب رضایت نهادهای امنیتی، خود را به بازوی سانسور رسمی بدل کرده‌اند.

برای بررسی بیشتر واکنش رسانه‌های آمریکایی و صهیونیستی در برابر رخدادهای جنگ اخیر، محمد چمکوری استاد دانشگاه و کارشناس حوزه رسانه و سیاست استان بوشهر گفت‌وگو کرده‌ایم.

هر راست نشاید گفت

وی در گفت‌وگو با بامداد جنوب درباره وظایف رسانه‌ها گفت: وظیفه رسانه‌ها در شرایط کنونی حساس است زیرا رسانه‌ها با بیان واقعیت‌های میدان در روشنگری برای مردم تاثیر بسزایی دارند، اما از سوی دیگر باید در شرایط جنگی از بیان برخی از واقعیت‌های داخلی خودداری کنند تا دشمن از آن سوء استفاده نکند.

این استاد دانشگاه افزود: دست‌‌اندرکاران رسانه باید در شرایط حساس کنونی از واقعیت‌های مربوط به زمان جنگ و قوانین کیفری و قوانین بین‌المللی مرتبط با شرایط جنگ که در دنیا مرسوم است آگاهی داشته باشند و آن‌ را رعایت کنند.

چمکوری درباره نحوه پوشش خبرهای جنگ در رسانه‌های رژیم صهیونیستی گفت: دیدگاه‌های تقریبا واحدی در رسانه‌های صهیونی در مورد این جنگ وجود دارد. در جنگ ۱۲ روزه فضای رسانه‌های صهیونی بیشتر باز بود. اما اکنون نظارت امنیتی شدیدی وجود دارد اما برخی از ستون‌‎نویس‌های روزنامه‌ها صهیونی در برخی موارد واقعیت‌های درباره جنگ تحمیلی کنونی علیه ایران می نویسند و یا کسانی در آکسیوس مطالبی می‌نویسند که این جنگ، جنگ شخصی نتانیاهو علیه ایران است چون به دلیل جرائم اقتصادی پرونده او باز است. همچنین اعتراف دارند که نصف موشک‌های شلیک شده از ایران خوشه‌ای بوده است و یا موشک‌های شلیک شده از ایران در روزهای اخیر قدرت تخریب بالای داشته‌اند.

وی با اشاره به اینکه رسانه‌های صهیونیستی چارچوب خاصی برای روایت خبرهای جنگ دارند و تلاش می‌کنند مردمشان را طرفدار ادامه جنگ علیه ایران معرفی کنند، تصریح کرد: به ادعای رسانه‌های صهیونی در اسرائیل، بالغ بر ۸۰ درصد مردم اعتقاد دارند که جنگ علیه ایران باید ادامه پیدا کند و حاضر به تحمل فشار جنگ هستند. چون برای اولین بار است که آمریکا در کنار اسرائیل علیه ایران می‌جنگند و آن‌ها، این را فرصتی طلایی می‌دانند.

این کارشناس روابط بین‌المللی در ادامه به رسانه‌های عربی نیز پرداخت و افزود: حرف اساسی رسانه‌های عربی این است که ایران مورد حمله غیر قانونی قرار گرفته است، اما ما را مورد حمله قرار می دهد، در حالی که آن‌ها تجاهل دارند؛ زیرا کشورهای عربی بیش از ۳۵ سال است به پایگاه‌های آمریکایی ‌تبدیل شده و در واقع این پایگاه‌ها چشم آمریکا و اسرائیل به داخل ایران است و این حق ایران است که به مبدأ هر تجاوز  پاسخ دهد.

چمکوری درباره نتیجه جنگ با توجه به مسائل منطقه‌ای و وضعیت کشورهای غربی، بیان کرد: با توجه به کنترل و یا بسته شدن تنگه هرمز، دریانوردی در خلیج فارس با محدودیت همراه است. اما حمله شب گذشته(به جزیره خارگ) جنگ را وارد مرحله جدیدی کرد که به مصلحت آمریکا نیست حتی تحلیلگران تلویزیون الجزیره اعتراف دارند که تصمیم خطرناکی بوده است و باید از حمله به تاسیسات نفتی خودداری کند.

خبرنگاران اسرائیلی سرباز اداره سانسور شده‌اند

نحوه پوشش خبرهای جنگ در رسانه‌های صهیونیستی صدای برخی از روزنامه‌نگاران اسرائیلی را هم درآورده است.

به نوشته روزنامه صهیونیستی هاآرتص، گیدعون لوی، نویسنده و روزنامه‌نگار اسرائیلی، در مقاله‌ای در روزنامه هاآرتص اعلام کرد که سانسور رسانه‌ای در جریان تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران، به سطحی «بی‌سابقه و نگران‌کننده» رسیده است.

وی تأکید کرد که خبرنگاران اسرائیلی پیش از انتشار هر گزارش امنیتی، با شتاب به‌دنبال دریافت تأییدیه از اداره سانسور نظامی هستند؛ در حالی که هیچ نهادی روزنامه‌نگاران را مجبور به اطاعت کورکورانه نکرده است.

به گفته لوی، آنها به صورت «کاملاً داوطلبانه» برای نشان دادن وفاداری خود به نهادهای امنیتی، حتی در موارد غیرضروری نیز به اداره سانسور مراجعه می‌کنند. وی تصریح کرد که از مجریان با سابقه تا خبرنگاران میدانی، همگی در این چرخه مشارکت دارند و عملاً به «متعهدترین سربازان سانسور اسرائیل» تبدیل شده‌اند.

لوی با انتقاد از این وضعیت نوشت: در چنین چشم‌اندازی، مبارزه برای آزادی مطبوعات بی‌معناست؛ زیرا رسانه‌ها خود در جبهه آزادی قرار ندارند.

این نویسنده همچنین تأکید کرد که رسانه‌های اسرائیلی به حفظ روابط خود با مقامات نیاز حیاتی دارند، از جمله سانسور نظامی که به‌طور طبیعی دشمن آزادی مطبوعات است. وی این رفتار را نوعی «واگذاری مسئولیت» به نهادهای مربوطه توصیف کرد؛ روشی که روزنامه‌نگاران با آن می‌کوشند خود را از هرگونه تقصیر مبرا کنند.

لوی افزود: بیشتر روزنامه‌نگاران عبری‌زبان باور دارند که وظیفه اصلی‌شان حفظ امنیت اسرائیل است، زیرا پیش از آنکه روزنامه‌نگار باشند، خود را سرباز اترش می‌دانند. وی تأکید کرد، این نگاه، نشانه ناآگاهی کامل از نقش مطبوعات در نظام‌های دموکراتیک است.

وی همچنین مطبوعات را به حمایت از مقامات ارشد اسرائیلی متهم کرد و نوشت که این رسانه‌ها با مردم بر اساس این اصل رفتار می‌کنند که «نگران نباشید، ما اخبار ناراحت‌کننده مثل کشتار هزاران کودک در غزه را نمی‌نویسیم» و هیچ چیزی که امنیت شما را تهدید کند منتشر نخواهیم کرد.

این مقاله در حالی منتشر می‌شود که عاموس هارئل، تحلیلگر امنیتی هاآرتص، اخیراً هشدار داده بود که ارتش اسرائیل با «پنهان‌کاری سیستماتیک» مانع انتشار اطلاعات درباره شکست‌های امنیتی می‌شود و رسانه‌ها نیز به‌جای مقابله، همراهی می‌کنند.