«پتروشیمی» صنعت پیشران اقتصاد كشور است

بامداد جنوب: هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس (FGPC)، با پشتوانه ارزش اسمی تخمینی ۱۲۰ میلیارد دلار و مالکیت ساختاری مهم (شامل ۴۰درصد سهام عدالت)، به‌عنوان یکی از قطب تولیدی راهبردی کشور شناخته می‌شود. این هلدینگ که زنجیره ارزش آن فاقد بخش‌های شیمیایی و پلیمری پایین‌دستی است، ساختاری عظیم متشکل از ۱۸ واحد اصلی و عملیاتی (از جمله پتروشیمی بندرامام، پارس، مبین، نوری و پالایشگاه‌های گاز هویزه و بیدبلند) را مدیریت می‌کند.

استراتژی محوری این هلدینگ عظیم با درایت محمد شریعتمداری بر مدیریت فناورانه، بهینه‌سازی انرژی و تسریع تکمیل پروژه‌هایی نظیر پتروشیمی صدف متمرکز شده است. حال با وجود دستاوردهای تولیدی چشمگیر (ثبت رکورد تاریخی تولید با رشد بیش از دو میلیون تن) و کسب رتبه دوازدهم در میان ۱۰۰ شرکت برتر شیمیایی جهان، مهم‌ترین چالش‌های پیش روی FGPC در دو محور اساسی خلاصه می‌شود؛ تأمین پایدار خوراک (به عنوان تهدید میان‌مدت) و تامین مالی پروژه‌های توسعه‌ای. در همین راستا، تاکید بر ماموریت اصلی یعنی تامین سود پایدار سهامداران از طریق حل چالش‌های بالادستی و جلوگیری از تولید با ضرر، خط‌مشی مدیریتی جدید را مشخص می‌سازد. تلاش برای بومی‌سازی دانش فنی از طریق تاسیس صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر و شرکت مهندسی نوآوری، نشان‌دهنده عزم هلدینگ برای رفع وابستگی‌های فناورانه و تضمین رشد بلندمدت در افق صنعتی منطقه است.

در این میان، مدیرعامل گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس با اشاره به مدیریت یک‌ساله‌اش در این هلدینگ بزرگ و استفاده از ظرفیت نخبگانی برای گذر از چالش‌های پیش‌روی آن، در گفت‌وگو با روزنامه ایران گفت: یكی از مهم‌ترین چالش‌ها در این هلدینگ، پرونده یوتیلیتی بود كه سال‌ها بر فعالیت صنعت پتروشیمی و البته در معاملات بازار بورس سایه افكنده بود. این موضوع با تلاش و رایزنی‌های گسترده و با محوریت شركت ملی صنایع پتروشیمی به سرانجام رسید و به یك توافق «برد-برد» برای كل صنعت پتروشیمی منتهی شد. از جمله دستاوردهای این تفاهمنامه، همكاری مشترك در مسیر كاهش ناترازی انرژی است؛ مسئله‌ای كه نزدیك به یك دهه مناسبات دو مجموعه بزرگ پتروشیمی را تحت تاثیر قرار داده بود. بدون تردید، این تفاهم میان پتروشیمی زاگرس به‌عنوان یكی از بزرگ‌ترین تولیدكنندگان متانول و شركت مبین انرژی خلیج فارس شركت بزرگ یوتیلیتی عسلویه، گامی اساسی در راستای افزایش بهره‌وری، اطمینان از تأمین برق پایدار و تكمیل زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی به شمار می‌رود.

محمد شریعتمداری ادامه داد: همچنین مناقشات حقوقی میان پتروشیمی مهر به‌عنوان یكی از شركت‌های هلدینگ، با پتروشیمی جم نیز به سرانجام نسبتاً خوبی رسید. اهمیت حل این موضوع در این بود كه با توجه به حضور سرمایه‌گذاری خارجی در پتروشیمی مهر، ادامه این مناقشه می‌توانست تبعات بسیار زیان‌باری برای كشور به همراه داشته باشد.

وی سپس با تاکید بر اینکه راهبرد اصلی ما معطوف به ترمیم گسست عمیقی است كه در نتیجه واگذاری‌های ناسنجیده، صنعت پتروشیمی كشور را به مجمع‌الجزایر تبدیل كرده است، تصریح کرد: در همین راستا، مذاكرات گسترده‌ای را برای اتصال حلقه‌ها و واحدهای پتروشیمی در راستای ترمیم زنجیره ارزش دنبال می‌كنیم. تردیدی ندارم كه اگر این تشریك مساعی به نتیجه برسد، شاهد تحولات مؤثری در این صنعت خواهیم بود.

مدیرعامل گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس در اقدامی دیگر، برای حل مسأله اساسی خوراك، هماهنگی مؤثری میان هلدینگ خلیج فارس، شورای رقابت و شركت ملی صنایع پتروشیمی شكل گرفت و تلاش شد تا از مسیر اخذ مصوبه از شورای سران قوا، این چالش ساختاری پیگیری شود.

وی سپس در پاسخ به این پرسش مبنی بر اینکه در یك برآورد واقع‌بینانه مدیریتی، مهم‌ترین مسائل و چالش‌های صنعت پتروشیمی امروز ایران چیست؟، توضیح داد: بارها تأكید كرده‌ام كه ریشه اصلی مشكلات صنعت پتروشیمی به ازهم‌گسیختگی زنجیره ارزش بازمی‌گردد؛ رخدادی كه از آن گاهی به طنز با تعبیر «انفجار بزرگ» یا Big Bang یاد می‌كنم. واگذاری شتاب‌زده، غیركارشناسی واحدهای پتروشیمی موجب فروپاشی زنجیره ارزش در این صنعت شد. در نتیجه، امروز دغدغه اصلی مدیران این است كه آیا طرح‌های جدید پس از اجرا، خوراك پایدار خواهند داشت یا پس از تولید، توجیه اقتصادی لازم را خواهند یافت یا خیر. پس از این اتفاق خسارت‌بار، متأسفانه تلاش موثری برای ایجاد یك نظام تنظیم‌گر یا رگولاتور هوشمند برای مهار تبعات این واگذاری‌ها صورت نگرفت.

شریعتمداری با تاکید بر اینکه سال‌ها با خلأ جدی آینده‌نگری و نبود یك نهاد رگولاتور مقتدر مواجه بودیم، گفت: با این حال، پس از حضور آقای عباس‌زاده كه از بدنه كارشناسی به سطوح عالی مدیریتی صنعت پتروشیمی رسیده‌اند، امیدواری ما برای احیای نقش تنظیم‌گری شركت ملی صنایع پتروشیمی افزایش یافته است. علاوه بر این، با هماهنگی و تعامل مثبتی كه امروز میان هلدینگ خلیج فارس، وزارت نفت، وزارت كار و سایر اركان صنعت پتروشیمی شكل گرفته، امیدوارم بتوانیم بر آثار منفی این گسست زنجیره ارزش غلبه كنیم.

وی همچنین دو چالش اساسی دیگر صنعت پتروشیمی را تامین خوراك پایدار و تامین مالی پروژه‌ها معرفی کرد و افزود: اگر نتوانیم ساختاری پایدار برای تامین خوراك فراهم كنیم، همه تلاش‌ها و سرمایه‌گذاری‌های چندین‌ساله با مخاطره جدی مواجه خواهد شد. تامین مالی پروژه‌ها نیز به همان اندازه حیاتی است؛ چراكه هرگونه توقف یا تاخیر در اجرای طرح‌ها، به هدررفت منابع مالی و انسانی منجر می‌شود.

مدیرعامل گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس با بیان اینکه در حوزه تامین خوراك پایدار، ایده محوری ما این بوده است كه تا حد امكان خوراك مورد نیاز واحدهای تولیدی را از دل زمین و از طریق سرمایه‌گذاری در بالادست تأمین كنیم، خاطرنشان کرد: در این زمینه دو مسیر موازی را دنبال كرده‌ایم؛ در گام اول، با توجه به محدودیت‌ها و تنگناهای وزارت نفت و شركت ملی گاز در تامین نیاز واحدهای پتروشیمی، تصمیم گرفتیم با ورود به حوزه بالادست و سرمایه‌گذاری در استخراج و بهره‌برداری، بخشی از نیاز خوراك را تامین كنیم. در همین راستا، مذاكرات مثبت و سازنده‌ای با وزیر محترم نفت درباره مشاركت هلدینگ خلیج فارس در توسعه میدان گازی كیش انجام شده است. همچنین اجرای پروژه‌هایی نظیر خطوط لوله دارخوین در غرب كارون، در زمره برنامه‌های میان‌مدت ما در حوزه بالادست قرار دارد. افزون بر این، طرح‌های جمع‌آوری گازهای مشعل در غرب كارون از طریق پالایش گاز هویزه و شرق كارون از طریق پالایش گاز بیدبلند خلیج فارس در همین راستاست.

وی ادامه داد: در مسیر دوم، با توجه به ناترازی برق و انرژی، همكاری سه‌جانبه‌ای را میان هلدینگ خلیج فارس، وزارت نفت و وزارت نیرو دنبال می‌كنیم. در همین چارچوب، سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر و طرح پنج هزار مگاواتی تولید برق در دستور كار قرار گرفته است. گام‌های اولیه در این حوزه برداشته شده و اولین واحد فتوولتائیك به‌زودی در بیدبلند افتتاح می‌شود و فرایند نصب آن تا پایان سال‌جاری تكمیل خواهد شد.

شریعتمداری با اشاره به اینکه در تامین مالی طرح‌ها و پروژه‌ها، به سمت بهره‌گیری از سازوكارها و ابزارهای نوین مالی حركت كرده‌ایم، تصریح کرد: در همین راستا، شورای مالی هلدینگ با حضور صاحب‌نظران برجسته حوزه مالی كه سابقه مسئولیت‌هایی چون وزارت، ریاست بانك مركزی و سازمان بورس را داشته‌اند، تشكیل شد. بر مبنای طراحی‌ها و تصمیمات این شورا، بازار سرمایه را به یكی از منابع اصلی تأمین مالی پروژه‌ها تبدیل كردیم. سال گذشته حدود شش هزار میلیارد تومان و در سال‌جاری ۱۲ هزار میلیارد تومان از طریق بازار سرمایه تأمین مالی انجام شده است.

به گفته وی، ارزش بازار حدود هزار همتی هلدینگ خلیج فارس در بورس نیز یكی از پشتوانه‌های اصلی ما برای تامین مالی طرح‌های بزرگ صنعت پتروشیمی، از جمله ایجاد یك عسلویه جدید در مكران محسوب می‌شود. انتشار اوراق مرابحه یورویی به ارزش ۱۵۰ میلیون یورو و اوراق مرابحه دلاری به ارزش ۷۰ میلیون دلار از دیگر ابزارهای تامین مالی ما بوده است. همچنین طی نشست‌هایی با بورس و مركز مبادله ارز و طلا، مقدمات تأمین حدود ۹۸۰ میلیون دلار اوراق مرابحه ارزی دیگر نیز برای تكمیل هفت پروژه در حال ساخت شركت‌های هلدینگ فراهم شده است.

مدیرعامل گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس یادآور شد: در حوزه تسهیلات بانكی نیز طی یك سال اخیر تفاهمنامه‌ها و قراردادهای متعددی با بانك‌های مختلف به امضا رسیده كه مهم‌ترین آن، قرارداد دو میلیارد دلاری با بانك‌های ملت و تجارت برای سرمایه‌گذاری در پروژه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر هلدینگ خلیج فارس است. به موازات این اقدامات، مذاكراتی با بانك‌های خارجی، از جمله بانك‌های منطقه و برخی بانك‌های چینی، برای تشكیل كنسرسیوم‌های مشترك آغاز كرده‌ایم و امیدواریم از این مسیر بخش قابل توجهی از چالش‌های تامین مالی صنعت پتروشیمی برطرف شود. همچنین در تفاهمی كه با بانك رفاه صورت گرفت، 50 همت تامین مالی پروژه‌های دارای اولویت هلدینگ خلیج‌فارس از طریق این بانك در حال انجام است.

شریعتمداری با تاکید بر اینکه صنعت پتروشیمی، صنعت پیشران اقتصاد كشور است، افزود: بنابراین این صنعت شایسته حمایت، توجه و همراهی متناسب با جایگاه خود است. دغدغه اصلی فعالان صنعت پتروشیمی این است كه مسائل و نیازهای این صنعت تا چه اندازه در فرایندهای سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری مورد توجه قرار می‌گیرد.

به گفته وی، در سالی كه با عنوان «سرمایه‌گذاری برای تولید» نامگذاری شده، انتظار می‌رود صنعتی كه نقش لكوموتیو اقتصاد كشور را ایفا می‌كند، به یكی از كانون‌های اصلی سرمایه‌گذاری و تامین اعتبار تبدیل شود. در همین راستا، مقام معظم رهبری در جریان یكی از بازدیدهای خود از دستاوردهای علمی و فناورانه كشور، در پاسخ به دغدغه نماینده صنف پتروشیمی، دستور رفع مشكلات مربوط به تأمین خوراك واحدهای تولیدی را صادر كردند كه نشان‌دهنده درك راهبردی ایشان از جایگاه این صنعت است.

شریعتمداری یادآور شد: همچنین رئیس‌جمهور طی یك سالی كه در خدمت هلدینگ هستم، توجه و اهتمام ویژه‌ای به رفع مشكلات صنعت پتروشیمی داشته‌ و جا دارد از تدبیر و دستور راهگشای آقای پزشکیان در خصوص اصلاح و بازنگری قیمت خوراك واحدهای تولیدی قدردانی كنم. در نهایت، مجموعه مهندسان و مدیران صنعت پتروشیمی كه حتی در سخت‌ترین شرایط، از جمله روزهای جنگ تحمیلی رژیم صهیونیستی، چرخه تولید را فعال نگه داشتند، انتظار دارند اركان تصمیم‌گیر كشور نیز این مسیر توسعه و تحول را همراهی كنند.