«پتروشیمی» صنعت پیشران اقتصاد کشور است

بامداد جنوب: هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس (FGPC)، با پشتوانه ارزش اسمی تخمینی ۱۲۰ میلیارد دلار و مالکیت ساختاری مهم (شامل ۴۰درصد سهام عدالت)، به‌عنوان یکی از قطب تولیدی راهبردی کشور شناخته می‌شود. این هلدینگ که زنجیره ارزش آن فاقد بخش‌های شیمیایی و پلیمری پایین‌دستی است، ساختاری عظیم متشکل از ۱۸ واحد اصلی و عملیاتی (از جمله پتروشیمی بندرامام، پارس، مبین، نوری و پالایشگاه‌های گاز هویزه و بیدبلند) را مدیریت می‌کند.

استراتژی محوری این هلدینگ عظیم با درایت محمد شریعتمداری بر مدیریت فناورانه، بهینه‌سازی انرژی و تسریع تکمیل پروژه‌هایی نظیر پتروشیمی صدف متمرکز شده است. حال با وجود دستاوردهای تولیدی چشمگیر (ثبت رکورد تاریخی تولید با رشد بیش از دو میلیون تن) و کسب رتبه دوازدهم در میان ۱۰۰ شرکت برتر شیمیایی جهان، مهم‌ترین چالش‌های پیش روی FGPC در دو محور اساسی خلاصه می‌شود؛ تأمین پایدار خوراک (به عنوان تهدید میان‌مدت) و تامین مالی پروژه‌های توسعه‌ای. در همین راستا، تاکید بر ماموریت اصلی یعنی تامین سود پایدار سهامداران از طریق حل چالش‌های بالادستی و جلوگیری از تولید با ضرر، خط‌مشی مدیریتی جدید را مشخص می‌سازد. تلاش برای بومی‌سازی دانش فنی از طریق تاسیس صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر و شرکت مهندسی نوآوری، نشان‌دهنده عزم هلدینگ برای رفع وابستگی‌های فناورانه و تضمین رشد بلندمدت در افق صنعتی منطقه است.

در این میان، مدیرعامل گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس با اشاره به مدیریت یک‌ساله‌اش در این هلدینگ بزرگ و استفاده از ظرفیت نخبگانی برای گذر از چالش‌های پیش‌روی آن، در گفت‌وگو با روزنامه ایران گفت: یکی از مهم‌ترین چالش‌ها در این هلدینگ، پرونده یوتیلیتی بود که سال‌ها بر فعالیت صنعت پتروشیمی و البته در معاملات بازار بورس سایه افکنده بود. این موضوع با تلاش و رایزنی‌های گسترده و با محوریت شرکت ملی صنایع پتروشیمی به سرانجام رسید و به یک توافق «برد-برد» برای کل صنعت پتروشیمی منتهی شد. از جمله دستاوردهای این تفاهمنامه، همکاری مشترک در مسیر کاهش ناترازی انرژی است؛ مسئله‌ای که نزدیک به یک دهه مناسبات دو مجموعه بزرگ پتروشیمی را تحت تاثیر قرار داده بود. بدون تردید، این تفاهم میان پتروشیمی زاگرس به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان متانول و شرکت مبین انرژی خلیج فارس شرکت بزرگ یوتیلیتی عسلویه، گامی اساسی در راستای افزایش بهره‌وری، اطمینان از تأمین برق پایدار و تکمیل زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی به شمار می‌رود.

محمد شریعتمداری ادامه داد: همچنین مناقشات حقوقی میان پتروشیمی مهر به‌عنوان یکی از شرکت‌های هلدینگ، با پتروشیمی جم نیز به سرانجام نسبتاً خوبی رسید. اهمیت حل این موضوع در این بود که با توجه به حضور سرمایه‌گذاری خارجی در پتروشیمی مهر، ادامه این مناقشه می‌توانست تبعات بسیار زیان‌باری برای کشور به همراه داشته باشد.

وی سپس با تاکید بر اینکه راهبرد اصلی ما معطوف به ترمیم گسست عمیقی است که در نتیجه واگذاری‌های ناسنجیده، صنعت پتروشیمی کشور را به مجمع‌الجزایر تبدیل کرده است، تصریح کرد: در همین راستا، مذاکرات گسترده‌ای را برای اتصال حلقه‌ها و واحدهای پتروشیمی در راستای ترمیم زنجیره ارزش دنبال می‌کنیم. تردیدی ندارم که اگر این تشریک مساعی به نتیجه برسد، شاهد تحولات مؤثری در این صنعت خواهیم بود.

مدیرعامل گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس در اقدامی دیگر، برای حل مسأله اساسی خوراک، هماهنگی مؤثری میان هلدینگ خلیج فارس، شورای رقابت و شرکت ملی صنایع پتروشیمی شکل گرفت و تلاش شد تا از مسیر اخذ مصوبه از شورای سران قوا، این چالش ساختاری پیگیری شود.

وی سپس در پاسخ به این پرسش مبنی بر اینکه در یک برآورد واقع‌بینانه مدیریتی، مهم‌ترین مسائل و چالش‌های صنعت پتروشیمی امروز ایران چیست؟، توضیح داد: بارها تأکید کرده‌ام که ریشه اصلی مشکلات صنعت پتروشیمی به ازهم‌گسیختگی زنجیره ارزش بازمی‌گردد؛ رخدادی که از آن گاهی به طنز با تعبیر «انفجار بزرگ» یا Big Bang یاد می‌کنم. واگذاری شتاب‌زده، غیرکارشناسی واحدهای پتروشیمی موجب فروپاشی زنجیره ارزش در این صنعت شد. در نتیجه، امروز دغدغه اصلی مدیران این است که آیا طرح‌های جدید پس از اجرا، خوراک پایدار خواهند داشت یا پس از تولید، توجیه اقتصادی لازم را خواهند یافت یا خیر. پس از این اتفاق خسارت‌بار، متأسفانه تلاش موثری برای ایجاد یک نظام تنظیم‌گر یا رگولاتور هوشمند برای مهار تبعات این واگذاری‌ها صورت نگرفت.

شریعتمداری با تاکید بر اینکه سال‌ها با خلأ جدی آینده‌نگری و نبود یک نهاد رگولاتور مقتدر مواجه بودیم، گفت: با این حال، پس از حضور آقای عباس‌زاده که از بدنه کارشناسی به سطوح عالی مدیریتی صنعت پتروشیمی رسیده‌اند، امیدواری ما برای احیای نقش تنظیم‌گری شرکت ملی صنایع پتروشیمی افزایش یافته است. علاوه بر این، با هماهنگی و تعامل مثبتی که امروز میان هلدینگ خلیج فارس، وزارت نفت، وزارت کار و سایر ارکان صنعت پتروشیمی شکل گرفته، امیدوارم بتوانیم بر آثار منفی این گسست زنجیره ارزش غلبه کنیم.

وی همچنین دو چالش اساسی دیگر صنعت پتروشیمی را تامین خوراک پایدار و تامین مالی پروژه‌ها معرفی کرد و افزود: اگر نتوانیم ساختاری پایدار برای تامین خوراک فراهم کنیم، همه تلاش‌ها و سرمایه‌گذاری‌های چندین‌ساله با مخاطره جدی مواجه خواهد شد. تامین مالی پروژه‌ها نیز به همان اندازه حیاتی است؛ چراکه هرگونه توقف یا تاخیر در اجرای طرح‌ها، به هدررفت منابع مالی و انسانی منجر می‌شود.

مدیرعامل گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس با بیان اینکه در حوزه تامین خوراک پایدار، ایده محوری ما این بوده است که تا حد امکان خوراک مورد نیاز واحدهای تولیدی را از دل زمین و از طریق سرمایه‌گذاری در بالادست تأمین کنیم، خاطرنشان کرد: در این زمینه دو مسیر موازی را دنبال کرده‌ایم؛ در گام اول، با توجه به محدودیت‌ها و تنگناهای وزارت نفت و شرکت ملی گاز در تامین نیاز واحدهای پتروشیمی، تصمیم گرفتیم با ورود به حوزه بالادست و سرمایه‌گذاری در استخراج و بهره‌برداری، بخشی از نیاز خوراک را تامین کنیم. در همین راستا، مذاکرات مثبت و سازنده‌ای با وزیر محترم نفت درباره مشارکت هلدینگ خلیج فارس در توسعه میدان گازی کیش انجام شده است. همچنین اجرای پروژه‌هایی نظیر خطوط لوله دارخوین در غرب کارون، در زمره برنامه‌های میان‌مدت ما در حوزه بالادست قرار دارد. افزون بر این، طرح‌های جمع‌آوری گازهای مشعل در غرب کارون از طریق پالایش گاز هویزه و شرق کارون از طریق پالایش گاز بیدبلند خلیج فارس در همین راستاست.

وی ادامه داد: در مسیر دوم، با توجه به ناترازی برق و انرژی، همکاری سه‌جانبه‌ای را میان هلدینگ خلیج فارس، وزارت نفت و وزارت نیرو دنبال می‌کنیم. در همین چارچوب، سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر و طرح پنج هزار مگاواتی تولید برق در دستور کار قرار گرفته است. گام‌های اولیه در این حوزه برداشته شده و اولین واحد فتوولتائیک به‌زودی در بیدبلند افتتاح می‌شود و فرایند نصب آن تا پایان سال‌جاری تکمیل خواهد شد.

شریعتمداری با اشاره به اینکه در تامین مالی طرح‌ها و پروژه‌ها، به سمت بهره‌گیری از سازوکارها و ابزارهای نوین مالی حرکت کرده‌ایم، تصریح کرد: در همین راستا، شورای مالی هلدینگ با حضور صاحب‌نظران برجسته حوزه مالی که سابقه مسئولیت‌هایی چون وزارت، ریاست بانک مرکزی و سازمان بورس را داشته‌اند، تشکیل شد. بر مبنای طراحی‌ها و تصمیمات این شورا، بازار سرمایه را به یکی از منابع اصلی تأمین مالی پروژه‌ها تبدیل کردیم. سال گذشته حدود شش هزار میلیارد تومان و در سال‌جاری ۱۲ هزار میلیارد تومان از طریق بازار سرمایه تأمین مالی انجام شده است.

به گفته وی، ارزش بازار حدود هزار همتی هلدینگ خلیج فارس در بورس نیز یکی از پشتوانه‌های اصلی ما برای تامین مالی طرح‌های بزرگ صنعت پتروشیمی، از جمله ایجاد یک عسلویه جدید در مکران محسوب می‌شود. انتشار اوراق مرابحه یورویی به ارزش ۱۵۰ میلیون یورو و اوراق مرابحه دلاری به ارزش ۷۰ میلیون دلار از دیگر ابزارهای تامین مالی ما بوده است. همچنین طی نشست‌هایی با بورس و مرکز مبادله ارز و طلا، مقدمات تأمین حدود ۹۸۰ میلیون دلار اوراق مرابحه ارزی دیگر نیز برای تکمیل هفت پروژه در حال ساخت شرکت‌های هلدینگ فراهم شده است.

مدیرعامل گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس یادآور شد: در حوزه تسهیلات بانکی نیز طی یک سال اخیر تفاهمنامه‌ها و قراردادهای متعددی با بانک‌های مختلف به امضا رسیده که مهم‌ترین آن، قرارداد دو میلیارد دلاری با بانک‌های ملت و تجارت برای سرمایه‌گذاری در پروژه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر هلدینگ خلیج فارس است. به موازات این اقدامات، مذاکراتی با بانک‌های خارجی، از جمله بانک‌های منطقه و برخی بانک‌های چینی، برای تشکیل کنسرسیوم‌های مشترک آغاز کرده‌ایم و امیدواریم از این مسیر بخش قابل توجهی از چالش‌های تامین مالی صنعت پتروشیمی برطرف شود. همچنین در تفاهمی که با بانک رفاه صورت گرفت، ۵۰ همت تامین مالی پروژه‌های دارای اولویت هلدینگ خلیج‌فارس از طریق این بانک در حال انجام است.

شریعتمداری با تاکید بر اینکه صنعت پتروشیمی، صنعت پیشران اقتصاد کشور است، افزود: بنابراین این صنعت شایسته حمایت، توجه و همراهی متناسب با جایگاه خود است. دغدغه اصلی فعالان صنعت پتروشیمی این است که مسائل و نیازهای این صنعت تا چه اندازه در فرایندهای سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری مورد توجه قرار می‌گیرد.

به گفته وی، در سالی که با عنوان «سرمایه‌گذاری برای تولید» نامگذاری شده، انتظار می‌رود صنعتی که نقش لکوموتیو اقتصاد کشور را ایفا می‌کند، به یکی از کانون‌های اصلی سرمایه‌گذاری و تامین اعتبار تبدیل شود. در همین راستا، مقام معظم رهبری در جریان یکی از بازدیدهای خود از دستاوردهای علمی و فناورانه کشور، در پاسخ به دغدغه نماینده صنف پتروشیمی، دستور رفع مشکلات مربوط به تأمین خوراک واحدهای تولیدی را صادر کردند که نشان‌دهنده درک راهبردی ایشان از جایگاه این صنعت است.

شریعتمداری یادآور شد: همچنین رئیس‌جمهور طی یک سالی که در خدمت هلدینگ هستم، توجه و اهتمام ویژه‌ای به رفع مشکلات صنعت پتروشیمی داشته‌ و جا دارد از تدبیر و دستور راهگشای آقای پزشکیان در خصوص اصلاح و بازنگری قیمت خوراک واحدهای تولیدی قدردانی کنم. در نهایت، مجموعه مهندسان و مدیران صنعت پتروشیمی که حتی در سخت‌ترین شرایط، از جمله روزهای جنگ تحمیلی رژیم صهیونیستی، چرخه تولید را فعال نگه داشتند، انتظار دارند ارکان تصمیم‌گیر کشور نیز این مسیر توسعه و تحول را همراهی کنند.