مانور آمریکا با «LNG» در دوران پساجنگ

بامدادجنوب_الهام بهروزی

با محدود شدن تردد در تنگه هرمز از سوی ایران در جریان جنگ رمضان و ماه‌های پس از آن، بازار انرژی جهان با شوک بزرگی مواجه شده است. در این میان، LNG یکی از سوخت‌هایی بود که در این برهه به شدت صادراتش از این تنگه تحت شعاع قرار گرفت. در حالی که 20 درصد LNG جهان تا پیش از شروع جنگ از طریق خلیج فارس صادر و تامین می‌شد.

بدیهی است با وارد شدن خسارت به مجتمع صنعتی راس‌لفان قطر (بزرگ‌ترین پایانه صادراتی LNG در سطح بین‌المللی) در فروردین امسال، تولید و صادرات این گاز عملا از این آبراهه متوقف شد تا جایی که آمریکا با ورود به این حوزه درصدد برآمد تا سهم بسزایی از نیاز کشورهایی آسیایی را به این سوخت پاسخ بدهد.

با کم‌فروغ شدن شعله جنگ، آمریکا، قطر و کشورهای آفریقایی سرمایه‌های عظیمی خرج کردند تا گاز بیشتری تولید و صادر کنند؛ اما یک گزارش تازه از موسسه وود مکنزی می‌گوید نگران جای دیگری باشید و آن کشتی‌هایی که قرار است این گاز را جابه‌جا کنند.

گزارش‌ها نشان می‌دهد بیش از ۲۶۰ فروند کشتی حمل LNG برای تحویل از سال ۲۰۲۷ به بعد سفارش‌گذاری شده‌اند. حدود دو سوم این کشتی‌ها در کره‌جنوبی ساخته می‌شوند و بخش عمده باقیمانده در چین. یعنی تقریبا کل زنجیره انتقال فیزیکی گاز جهان به دو کشور آسیایی گره خورده است. این برتری چین و کره‌جنوبی حاصل دهه‌ها سرمایه‌گذاری و توسعه تخصصی است؛ مزیتی که رقابت با آن در آینده نزدیک تقریبا ناممکن است.

وود مکنزی تصویر دقیقی از ساختار بازار ترسیم می‌کند. عرضه در یک طرف، آمریکا، قطر، آفریقا، استرالیا؛ تقاضا در طرف دیگر، اروپا و آسیا و در میانشان، یک گلوگاه باریک؛ ناوگان کشتی‌های حمل  LNG، وود مکنزی اسمش را گذاشته «سیستم ساعت‌شنی». هر اختلالی در این تنگه، کل تجارت جهانی گاز را زمین می‌زند.

این گزارش در شرایطی منتشر می‌شود که جنگ ایران و آمریکا تنگه هرمز را بی‌ثبات کرده. اگرچه جنگ نگرانی‌هایی درباره تقاضای کشتی‌های LNG ایجاد کرده، اما سفارش‌های ساخت کشتی رونق گرفته و امسال پیش‌بینی میشود رکورد تحویل ۹۰ تا ۱۰۰ فروند کشتی زده شود، اما هر کشتی ۲۵۰ میلیون دلار هزینه دارد و ساخت آن سه سال طول می‌کشد، یعنی حتی اگر امروز سفارش دهی، تا ۲۰۲۹ آماده نیست. برخی شرکت‌ها به‌دلیل ابهام ناشی از بحران خاورمیانه، سفارش‌های جدید ساخت کشتی را به تعویق انداخته‌اند، چراکه هزینه کار و مواد اولیه در شرایط بحران بالا رفته است. در شرایط فعلی، بعد از حمله به نفتکش‌ها و کشتی‌های LNG در تنگه هرمز، امنیت حمل‌ونقل انرژی بیش از قبل زیر سؤال رفته است. حالا اگر علاوه بر این ریسک‌های امنیتی، کمبود کشتی هم وجود داشته باشد، انتقال LNG سخت‌تر و گران‌تر می‌شود.

به همین دلیل وود مکنزی می‌گوید گلوگاه آینده بازار LNG دیگر میدان‌های گازی یا کارخانه‌های مایع‌سازی نیست؛ بلکه کشتی‌های حمل LNG هستند. بازار LNG دیگر فقط به تولیدکننده و خریدار بستگی ندارد. یک حلقه سوم هم هست که بدون سر و صدا، کلید انتقال انرژی جهان را در دست گرفته‌ است، هر اختلالی در سئول یا شانگهای، می‌تواند گران‌تر از هر بحران نفتی در خاورمیانه تمام شود.

مدیر پورتفولیو و تامین مالی شرکت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی (شستا) در این باره به بامداد جنوب گفت که آمریکا با صادرات گاز مایع با یک تیر چند نشان می‌زند. البته ابزارسازی دولت امریکا با شرکت‌های آمریکایی نیز مسبوق به سابقه است؛ زیرا وقتی سوابق شرکت‌های آمریکایی‌ را راجع به تحریم‌ ایران، لیبی یا عراق می‌بینیم، آنها نسبت به دستورات دولت‌شان بسیار فرمانبردار هستند.

سیدامیرحسین حسینی با بیان اینکه ایده اصلی ذخایر استراتژیک آمریکا که در دهه 80 میلادی به بهره‌برداری کامل رسید، همین مسئله بود که کسی در دعوا برنده می‌شود که دیرتر از نفس بیفتد و برآورد کرده بودند که کشورهای عربی چه مدت می‌توانند نفت نفروشند، تصریح کرد: آنها با محاسبه به این نتیجه رسیدند که کشورهای عربی 3 ماه می‎توانند نفت نفروشند پس آمریکا باید حداقل به اندازه  100 روز وارداتش نفت ذخیره داشته باشد و بازارساز شود. این موضوع راجع به روس‌ها نیز صادق است و در بحران اوکراین مشاهده کردیم که اروپایی‌ها به پشتوانه LNG آمریکا سریع‌تر خرید گاز مایع از روسیه را متوقف کردند قبل از اینکه روسیه بخواهد شیر گاز صادراتی خود را ببندد.

به عقیده وی، در حال حاضر مهم‎ترین ماموریت دونالد ترامپ حفظ توفق دلار و نرخ بازدهی اوراق قرضه دولتی امریکاست و یکی از مهم‎ترین کمک‎هایی که صادرات ال‎ان‎جی آمریکا به این کشور می‎کند، این است که دومین ارز قدرتمند دنیا بعد از دلار، یورو است، اما آمریکا در قراردادهایش با اروپایی‌ها از آنها دلار می‌گیرد.

حسینی با اشاره به اینکه آمریکا از کشوری مانند آلمان که میزبان بانک مرکزی اروپاست، هم دلار می‌گیرد، توضیح داد: این همان رانت اقتصادی ناشی از برتون وودز  است که آمریکا از سال 55 تا به امروز آن را دنبال کرده است. مدیر پورتفولیو و تامین مالی شرکت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی (شستا) یادآور شد: یک زمانی آمریکا با عربستان بحث پترودلار را مطرح کرد که علاوه بر برتون وودز، عربستان سعودی نیز متعهد شده بود که در ازای تضمین امنیتی آمریکا، همیشه نفت خود را با دلار بفروشد. این مسئله به آمریکا کمک می‎کند که تقاضا برای دلار خارج از این کشور نیز تضمین شود. بنابراینبا این رانت بی‎نظیرآمریکا این توان را پیدا می‎کند که به کسری تراز تجاری‎اش، جذب سرمایه‎گذاری خارجی و تجمع دارایی‎های سرمایه‎ای در کشور خود ادامه دهد. آنچه باعث شده که اقتصاد آمریکا با وجود بیش از 40 سال کسری تراز تجاری ورشکست نشود، همین توفق دلار است.

وی با تاکید بر اینکه اما امروز آمریکا تحت تاثیر جنگ و تبعات آن، نگران است که توفق دلار از بین برود؛ اما چرا این موضوع برای آمریکا نگران کننده است؟، توضیح داد: به این دلیل که در زمان برقراری معاهده برتون وودز، آمریکا متعهد بود که ما به ازای چاپ هر سی دلار، یک انس طلا به ذخایر طلای فدرال امریکا در فورت ناکس اضافه کند. بعد از آن وقتی آمریکا یک جانبه به واسطه اقدام ژنرال دوگل فرانسه که کشتی آورد و طلاهایش را خواست، آمریکا نگران شد.

حسینی ادامه داد: برداشت دوم این بود که اقتصاد آمریکا همچنان خلاقیت لازم را دارد و مازاد تجاری دارد پس می‎تواند دلارها را به داخل اقتصاد آمریکا بازگرداند؛ اما در این 50 سال این اتفاق افتاده که قیمت انس طلا از 30 دلار فراتر رفته و این بیانگر آن است که چاپ پول و استقراض دولت آمریکا به تدریج از کنترل خارج شده است. ضمن اینکه در 40 سال گذشته این کسری تراز آمریکا اکیدا صعودی بوده است. بنابراین این نگرانی در دنیا به وجود آمد که دلار کاغذ پاره شده است و پشتوانه محکمی ندارد. اینجاست که رانت اصلی اقتصاد آمریکا تهدید می‎شود؛ یعنی اگر دنیا روزی دلار را کنار بگذارد، آن روزی است که آمریکا در زرادخانه هسته‌ای خود را باز خواهد کرد.

مدیر پورتفولیو و تامین مالی شرکت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی (شستا) با تاکید بر اینکه امروز صادرات ال ان جی به برتری دلار کمک می‌کند، گفت: زیرا اولا که صادرات آمریکا را بهبود می‎بخشد و تاحدی کسری تراز تجاری آمریکا را کنترل می‎کند و هم تقاضا برای دلار را گارانتی می‎کند. ضمن اینکه اروپا را به خودش وابسته کرده و از این پس اروپا فقط مشتری ارتش و کالای دفاعی آمریکا نیست. بلکه این بار بحث انرژی مطرح است که حتی شاید استراتژیک‎تر از اسلحه باشد و باعث وابسته‎تر شدن اروپا به امریکا می‌شود. بنابراین وقتی به این موضوع نگاه می‎کنیم یک چندجانبه‎نگری راجع به گاز دیده می‌شود.

حسینی یادآور شد: در این میان در خصوص قطر که آن کشور نیز صادرکننده گاز است، چند نکته وجود دارد. اولا گاز قطر یک کالای منطقه‌ای است و دوما قراردادهای قطر با کشورهای دنیا بلندمدت است؛ ولی ضریب تقاضا برای گاز نسبت به رشد اقتصادی 2/1 دهم است؛ یعنی اگر یک درصد به رشد اقتصادی دنیا اضافه شود 2/1درصد تقاضا برای گاز بالا می‎رود. بنابراین تقاضا برای گاز بیشتر از قبل وجود دارد.

وی با اشاره به اینکه در نهایت باید توجه داشت که خرید و فروش گاز بین فروشنده و خریدار یک وابستگی ایجاد می‌کند، تصریح کرد: زیرا انرژی یک کالای بسیار استراتژیک هم است. بنابراین اروپا و آمریکا هر چه بیشتر به یکدیگر نزدیک و از روسیه دور می‎‏شوند. همین امروز سطح وابستگی اروپا به آمریکا نسبت به سال‎‏های قبل افزایش پیدا کرده است و به نظر می‏رسد تهاجمی‎‏تر شدن رفتار دولت آمریکا فقط به خاطر روانشناسی فردی ترامپ نیست بلکه بخشی از آن به دلیل تنگی زمان آمریکا برای حفظ توفق دلار است، بخشی برای مولد کردن ذخائر نفت، گاز و زغالسنگ امریکا و کاهش هزینه فرصت از دست رفته به دلیل ارزش زمانی پول و بخش دیگر به دلیل افزایش قدرت چانه‎‏زنی‌اش در قسمت هایی از دنیا است که می‏خواهد سیاست‎های تهاجمی‌اش را دنبال کند.