افت ۶۷ درصدی تجارت دریایی زیر سایه جنگ

بامدادجنوب_داود علیزاده

تجارت دریایی دروازه اقتصادی جنوب کشور، در سال‌های اخیر فراز و فرودهای کم‌سابقه‌ای را تجربه کرده است. بررسی روند صادرات کالا از گمرکات استان بوشهر در بازه زمانی سه ماهه نخست سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که این استان پس از تجربه یک دوره رشد و ثبات نسبی، تحت تأثیر مستقیم تنش‌های منطقه‌ای، شرایط جنگی و تبعات ناشی از محاصره دریایی، با افت ناگهانی و شدید در تناژ صادراتی مواجه شده است. بااین‌حال، تلاش‌ها برای حفظ شریان‌های تجاری و تأمین نیازهای اساسی کشور از طریق مرزهای آبی استان همچنان با قوت ادامه دارد.

بررسی روند صادرات کالا از گمرکات استان بوشهر از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۵ در بازده نخستین فصل سال نشان می‌دهد این استان در بیشتر سال‌ها مسیر صعودی و پرنوسانی را طی کرده، اما در سال ۱۴۰۵ با افتی قابل‌توجه در تناژ صادراتی روبه‌رو شده است که این مسأله می‌‌توان به‌طور مستقیم ناشی از شرایط ایجادشده در دوران جنگ اخیر و همچنین تبعات محاصره دریایی دانست. بر اساس آمار ارائه‌شده صمت بوشهر و گمرکات این استان طی سال‌های اخیر، در بازده یادشده، صادرات بوشهر در سال ۱۳۹۹ معادل ۵.۷ میلیون تن بوده، در ۱۴۰۰ به ۶.۴ میلیون تن رسیده، در ۱۴۰۱ عدد ۷.۴ میلیون تن ثبت شده و در ۱۴۰۲ نیز ۷ میلیون و ۴۹۸ هزار تن کالا از گمرکات استان صادر شده است. در ۱۴۰۳ این رقم به ۷.۴ میلیون تن در بنادر استان بوشهر رسیده و در ۱۴۰۴ به ۷.۶ میلیون تن افزایش یافته است؛ اما در ۱۴۰۵ میزان صادرات به ۲.۵ میلیون تن کاهش یافته که نسبت به سال ۱۴۰۴ افتی حدود ۶۷ درصد را نشان می‌دهد؛ یعنی صادرات وزنی استان در این سال نزدیک به ۵.۱ میلیون تن کمتر شده است.

اگر روند ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ را به‌صورت کلی نگاه کنیم، بوشهر از ۵.۷ میلیون تن به ۷.۶ میلیون تن رسیده؛ یعنی حدود ۳۳ درصد رشد تجمعی در شش سال. البته این رشد یکنواخت نبوده و در برخی سال‌ها جهش اصلی رخ داده، مانند افزایش از ۱۳۹۹ به ۱۴۰۰ و سپس تثبیت نسبی در بازه ۷ تا ۷.۶ میلیون تن. این الگو نشان می‌دهد ظرفیت صادراتی بوشهر در این سال‌ها نسبتاً پایدار بوده، اما در ۱۴۰۵ افت معناداری تجربه کرده است.

اگرچه افت چشمگیر صادرات وزنی استان در سال ۱۴۰۵ به‌عنوان یک زنگ خطر جدی برای بخش بازرگانی ارزیابی می‌شود، اما بررسی آمارهای عملیاتی نشان می‌دهد گمرکات استان حتی در سخت‌ترین شرایط امنیتی و تحریم‌های دریایی، نقش حیاتی خود را در تامین امنیت غذایی و ترخیص کالاهای استراتژیک ایفا کرده‌اند.

در همین راستا، علی سلیمانی، مدیرکل گمرک بوشهر، با تشریح عملکرد گمرکات استان در حوزه‌های کلیدی واردات و صادرات و نحوه مدیریت زنجیره تامین در شرایط ویژه، گفت: در ایام جنگ تحمیلی رمضان بیش از ۲۰۱ هزار تن کالا توسط ۱۳ هزار و ۷۰۰ حامل از گمرکات استان بوشهر خارج شد.

وی افزود: از این میزان، ۴ هزار حامل به وزن بیش از ۸۳ هزار تن مربوط به کالا‌های اساسی بوده که ۴۲ درصد حجم واردات و ترخیص کالا در این ایام را به خود اختصاص داده است.

سلیمانی بیان کرد: بیشترین سهم واردات کالا‌های اساسی مربوط به برنج با وزن ۶۷ هزار تن بوده که ۳۴ درصد از واردات کل گمرکات استان را شامل می‌شود.

وی ادامه داد: سایر کالا‌های اساسی وارد شده از طریق گمرکات استان شامل انواع حبوبات، لاستیک، دانه‌های روغنی، چای و ملزومات پزشکی بوده است.

سلیمانی در بخش دیگری از سخنان خود به آمار صادرات اشاره کرد و گفت: در سه ماهه سال جاری بیش از ۲ میلیون و ۵۶۹ هزار تن کالا به ارزش یک میلیارد و ۵ میلیون دلار از طریق گمرکات استان بوشهر صادر شده است.

وی بیان کرد: عمده کالا‌های صادراتی شامل محصولات پتروشیمی، انواع گاز‌های مایع، سیمان، انواع ماهی و میگو و سنگ بوده که به کشور‌هایی از جمله چین، پاکستان، روسیه و دیگر کشورها صادر شده است.

سلیمانی افزود: بخشی از این صادرات نیز به کشور‌های چین، پاکستان و روسیه انجام شده است.

مدیرکل گمرک بوشهر همچنین از رشد قابل‌توجه صادرات میگو خبر داد و گفت: در سه ماهه سال جاری ۴ هزار و ۷۱۷ تن میگوی پرورشی تولید استان بوشهر به ارزش ۱۹ میلیون دلار به کشور‌های روسیه، عمان و ترکیه صادر شده است.

وی بیان کرد: این میزان صادرات نسبت به مدت مشابه سال گذشته از نظر وزنی ۴۳۴ درصد و ازنظر ارزشی ۳۵۲ درصد رشد داشته است.

سلیمانی درباره واردات کالا نیز گفت: در سه ماهه سال جاری بیش از ۹۸ هزار تن کالا به ارزش ۳۹۷ میلیون دلار از طریق گمرکات استان بوشهر و در رویه‌های واردات تجاری و ملوانی وارد کشور شده است.

مدیرکل گمرک بوشهر اضافه کرد: اجزا و قطعات نیروگاهی، خودرو سواری، ماژول نمایشگر، قطعات منفصله موتورسیکلت و دوچرخه، انواع بلبرینگ، دیزل ژنراتور، انواع پمپ و لوازم‌یدکی خودرو و موتورسیکلت از جمله مهم‌ترین کالا‌های وارداتی به گمرکات استان بوده است.