شناسایی ۵۲۶ هزار هکتار کانون بحرانی فرسایش بادی

بامداد جنوب: گسترش بیابان‌زایی در سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های جدی زیست‌محیطی در بسیاری از استان‌های جنوبی کشور تبدیل شده است؛ پدیده‌ای که تنها محدود به کاهش پوشش گیاهی نیست، بلکه به‌طور مستقیم با فرسایش خاک، کاهش بهره‌وری اراضی، افزایش گردوغبار و تهدید معیشت جوامع محلی پیوند خورده است. استان بوشهر نیز به‌دلیل قرارگرفتن در اقلیم خشک و نیمه‌خشک، در سال‌های اخیر بیش از گذشته در معرض پیامدهای این روند قرار گرفته و بخش قابل توجهی از اراضی آن با خطر فرسایش بادی و تبدیل‌شدن به کانون‌های بحرانی گردوغبار مواجه شده است.

فرسایش بادی زمانی رخ می‌دهد که خاک‌های سطحی به‌دلیل کاهش پوشش گیاهی، خشکسالی‌های پی‌درپی یا فعالیت‌های انسانی آسیب‌زا، در برابر وزش بادهای شدید مقاومت خود را از دست بدهند. در چنین شرایطی، ذرات خاک به‌راحتی جابه‌جا شده و علاوه بر تخریب زمین‌های کشاورزی و مراتع، کیفیت هوا را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهند. این پدیده در مناطق ساحلی و دشت‌های باز بوشهر، به‌ویژه در سال‌های کم‌بارش، شدت بیشتری پیدا می‌کند و به یکی از نگرانی‌های اصلی مدیران منابع طبیعی تبدیل شده است.

واقعیت این است که بیابان‌زایی نتیجه ترکیبی از فشارهای انسانی و تغییرات اقلیمی است. برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، چرای بیش از ظرفیت مراتع، تغییر کاربری اراضی و توسعه نامتوازن کشاورزی از جمله عواملی هستند که می‌توانند روند تخریب سرزمین را تسریع کنند. در مقابل، اجرای طرح‌های بیابان‌زدایی، احیای پوشش گیاهی، مدیریت اصولی مراتع و مشارکت جوامع محلی از مهم‌ترین راهکارهایی است که برای کنترل و کاهش آثار این پدیده مورد توجه قرار گرفته است.

در چنین شرایطی، برنامه‌ریزی علمی و اجرای اقدامات حفاظتی برای مهار کانون‌های بحرانی فرسایش بادی اهمیت دوچندان پیدا می‌کند؛ چراکه حفاظت از منابع طبیعی نه‌تنها به حفظ تعادل اکولوژیک کمک می‌کند، بلکه نقش مهمی در پایداری اقتصاد محلی و تأمین امنیت زیستی نسل‌های آینده دارد.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری بوشهر گفت: هم‌اکنون ۵۶۹ هزار و ۴۲۵ هکتار از اراضی این استان تحت تأثیر مستقیم فرسایش بادی است که از این میزان ۵۲۶ هزار و ۶۶۴ هکتار آن به‌عنوان کانون بحرانی فرسایش بادی شناسایی‌شده و نیازمند اقدامات مستمر حفاظتی است.

عبدالحسین گرشاسبی با اشاره به قرارگرفتن در آستانه روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی وسعت عرصه بیابانی استان بوشهر را ۳۳۱ هزار و ۶۸۲ هکتار برشمرد و افزود: بخش قابل توجهی از کانون‌های بحرانی فرسایش بادی استان تحت تاثیر عوامل طبیعی و انسانی قرار دارند.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر گفت: مطالعات اجرایی به‌منظور تدوین طرح‌های بیابان‌زدایی برای ۳۵۴ هزار و ۵۶۰ هکتار از اراضی تحت تاثیر مستقیم فرسایش بادی آغازشده است.

وی تصریح کرد: برای جلوگیری از پیشروی بیابان‌ها در استان بوشهر، تاکنون ۱۸ هزار و ۵۰۰ هکتار جنگل دست‌کاشت در استان ایجاد و در بیش از ۳۳ هزار و ۴۰۰ هکتار نیز عملیات احیایی و بیابان‌زدایی اجرا شده است.

گرشاسبی ادامه داد: همچنین با هدف تثبیت کانون‌های بحرانی فرسایش بادی، ۵ هزار و ۴۰۰ هکتار از عرصه‌های بیابانی استان بوشهر تحت عملیات مالچ‌پاشی قرار گرفته است.

وی بیابان‌زایی را یکی از چالش‌های اصلی مناطق خشک و نیمه‌خشک دانست و گفت: برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، چرای مفرط و فراتر از ظرفیت مراتع، توسعه نامتوازن کشاورزی و پیامدهای تغییرات اقلیمی از مهم‌ترین عوامل گسترش بیابان‌ها در استان بوشهر محسوب می‌شود.

گرشاسبی مشارکت جوامع محلی، مدیریت اصولی مراتع و ترویج فرهنگ منابع طبیعی را از راهکارهای اساسی برای کاهش اثرات خشکسالی برشمرد و تأکید کرد: بهره‌برداران و دوستداران طبیعت باید با شناخت ارزش مراتع و احترام به ظرفیت‌های زیستی، در حفظ سرمایه‌های طبیعی این استان مشارکت فعال داشته باشند.

مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر تصریح کرد: منابع طبیعی میراث مشترک نسل‌هاست و صیانت از آن، تضمین‌کننده توسعه پایدار و امنیت زیستی برای نسل‌های آینده است.