قطع ارتباطات و شوک دوباره به معیشت

در یک دهه گذشته وابستگی مشاغل به بسترهای ارتباطی به طرز قابل توجهی زیاد شده است. این وابستگی از یک سو برآمده از شرایط میل به مدرنیته در جوامع است و از سوی دیگر پوشش‌دهی ضعف توسعه مشاغل سنتی. برای مثال در زمانی که کمبود تاکسی‌ در شهرها باعث فلج شدن حمل و نقل شهری شده بود و توسعه زیرساخت‌ها از سوی دولت جوابگوی نیازها نبود تاکسی‌های اینترنتی ناگهان سهم عظیمی از جابه‌جایی بار و مسافر را به دوش گرفتند. این مسأله را می‌توان برای موضوعات دیگری همچون استفاده از کارت‌های اعتباری و کارت خرید به جای پول نقد، خرید اینترنتی، استفاده از سرورهای ابری به جای هاردهای ذخیره، بهره‌گیری از پلتفورم‌های پخش صوتی و تصویری و … تسری داد.

با همه این احوال درست وقتی اعتیاد به بسترهای ارتباطی برای همه مشاغل به بالاترین حد خود رسیده است، قطع ارتباطات ناگهان همه معادلات را بهم می‌ریزد و شاغلان و استفاده‌کنندگان را مثل ماهی از آب بیرون می‌اندازد. اولین بار که به صورت جدی این مسأله باعث شوک به مشاغل شد سال ۱۳۹۶ بود. بعد از آن قرار بود با ایجاد شبکه ملی در مواقع خاص امنیتی حداقل‌های ارتباطی پایدار بماند اما اعتراضات سال ۱۳۹۸ نشان داد همچنان این مشکل حل نشده است. در سال ۱۴۰۱ نیز دوباره این تراژدی تکرار شد و در سال جاری نیز دوره جنگ ۱۲ روزه نمونه دیگری بود که نشان داد اتکا بر تکنولوژی برای توسعه مشاغل در ایران چقدر می‌تواند لغزنده باشد. اگرچه همیشه توسعه مشاغل اینترنتی در ایران با مشکلات متعددی دست وپنجه نرم می‌کرده اما در هفته اخیر اختلال‌های متعدد باعث افت فروش و خلل در ارائه خدمات شده بود و این مسأله تداوم داشت تا پنجشنبه شب که در نهایت همه خطوط حتی تلفن‌ها نیز قطع شدند.

وضعیت وقتی وخیم‌تر می‌شود که کسی پاسخگوی چنین شرایطی نیست. بارها در سال‌های اخیر با فیلترینگ، قطع ناگهانی اینترنت بسیاری از مشاغل نابود شدند یا حداقل ضر و زیان دیدند ولی هیچ‌گاه کسی خود را مسئول پاسخگویی ندانسته است. مردم ایران در شرایط دشوار با سختی‌های بسیار کنار آمده‌اند. قطع ناگهانی و گسترده‌ ارتباطات، ضربه‌ مهلکی به کسب‌وکارها وارد می‌کند، به خصوص برای شرکت‌هایی که به‌طور کامل به زیرساخت‌های دیجیتال وابسته هستند. این اختلال، منجر به از دست رفتن مستقیم درآمد حاصل از فروش آنلاین، اختلال در زنجیره‌ی تأمین و ناتوانی در ارائه خدمات به مشتریان می‌شود. بسیاری از کسب‌وکارهای کوچک و متوسط که از اینترنت به عنوان ابزار اصلی بازاریابی و ارتباط با مشتریان استفاده می‌کنند، با از دست دادن فرصت‌های فروش و آسیب به اعتبار خود مواجه می‌شوند. علاوه بر این، قطع ارتباطات می‌تواند منجر به از دست رفتن داده‌های مهم، توقف فرآیندهای تولید و لجستیک و در نهایت، ورشکستگی برخی از این کسب‌وکارها شود. این آسیب‌ها نه تنها به اقتصاد کشور، بلکه به معیشت افراد زیادی نیز آسیب می‌زند و ضرورت یافتن راهکارهای جامع برای کاهش وابستگی به یک بستر ارتباطی واحد را بیش از پیش نمایان می‌کند. بررسی دقیق این خسارات و تدوین استراتژی‌های مقاوم‌سازی کسب‌وکارها در برابر این بحران، از اهمیت بالایی برخوردار است.

آخرین واکنش رسمی در خصوص قطع اینترنت نیز اطلاعیه وزارت ارتباطات بود که پس از ۲۴ ساعت چنین اعلام کرده است: در پی تماس‌های مکرر رسانه‌ها، مردم و کسب و کارها با وزارت ارتباطات در خصوص اختلالات پیش آمده در زیرساخت‌های ارتباطی و خدماتی و بروز مشکلاتی برای مردم بزرگوار، به اطلاع می‌رساند که تصمیم راجع به قطعی مذکور توسط مراجع امنیتی ذی‌صلاح و شرایط پیش آمده در کشور اخذ شده و وزارت ارتباطات مجدانه در حال پیگیری برقراری ارتباطات و از سرگیری خدمات مذکور است و نتایج اقدامات متعاقباً اطلاع‌رسانی خواهد شد!