زاگرس با رشد ۱۲۵۳ درصدی در صدر تولید متانولی‌ها ایستاد

بامداد جنوب: صنعت متانول ایران در سال‌های اخیر به یکی از ارکان مهم صادرات غیرنفتی و تامین ارز کشور تبدیل شده است. ایران با در اختیار داشتن حدود ۱۶ درصد از سهم بازار جهانی متانول، جایگاهی راهبردی در این بازار دارد و مجتمع‌هایی مانند زاگرس، سبلان، فناوران، خارگ و کاوه نقش اصلی را در تولید و صادرات این محصول ایفا می‌کنند. با این حال، اتکای قابل توجه صنعت پتروشیمی کشور به صادرات محصولات پایه‌ای همچون متانول، همواره این صنعت را در برابر نوسانات بازار جهانی، محدودیت‌های حمل‌ونقل و تحولات ژئوپلیتیکی آسیب‌پذیر کرده است. به همین دلیل، در اسناد بالادستی از جمله برنامه هفتم توسعه، تکمیل زنجیره ارزش متانول و حرکت از خام‌فروشی به سمت تولید محصولات پایین‌دستی به‌عنوان یک راهبرد کلیدی مورد توجه قرار گرفته است.
در این میان، مدیران صنعت پتروشیمی بر این باورند که توسعه صنعت متانول تنها با افزایش ظرفیت تولید محقق نمی‌شود، بلکه انتخاب پروژه‌های توسعه‌ای باید بر پایه سه مولفه اصلی فناوری، بازار و راهبردهای بازاریابی صورت گیرد. بررسی روندهای جهانی نیز نشان می‌دهد که با افزایش عرضه متانول در بازارهای بین‌المللی و فشار بر قیمت این محصول، تداوم صادرات متانول خام نمی‌تواند چشم‌انداز پایداری برای صنعت ایجاد کند. از این رو، تکمیل زنجیره ارزش، توسعه محصولات شیمیایی مبتنی بر متانول و ایجاد خوشه‌های صنعتی نظیر «شهر متانولی» به‌عنوان مسیر آینده این صنعت مطرح شده است.
با وجود این چالش‌ها، صنعت متانول ایران در مقاطع بحرانی نیز توانسته است تاب‌آوری قابل توجهی از خود نشان دهد. نمونه بارز آن در اسفندماه سال جاری نمایان شد، زمانی که از ۹ اسفند کشور درگیر جنگ تحمیلی با آمریکا و رژیم صهیونیستی شد و فضای اقتصادی و لجستیکی کشور تحت فشار قرار گرفت. با این حال، داده‌های عملکردی شرکت‌های فعال در این صنعت نشان می‌دهد که تولید متانول نه‌تنها کاهش نیافت، بلکه در برخی مجتمع‌ها با رشد قابل توجهی همراه شد. این مسئله نشان‌دهنده توان عملیاتی بالای مجتمع‌های پتروشیمی، آمادگی زیرساخت‌های تولیدی و مدیریت موثر شرایط بحرانی در این صنعت است.
در میان شرکت‌های فعال، پتروشیمی زاگرس به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده متانول کشور نقش مهمی در حفظ پایداری تولید ایفا کرده است. این شرکت با بهره‌گیری از تجربه عملیاتی، مدیریت بهینه خوراک و برنامه‌ریزی دقیق در حوزه تولید و صادرات، توانست در شرایط جنگی نیز سطح تولید خود را حفظ کرده و حتی در برخی شاخص‌ها رشد درآمدی قابل توجهی را ثبت کند. استمرار تولید در چنین شرایطی نشان می‌دهد که مدیریت بحران در این مجموعه به‌صورت ساختاری و پیشگیرانه طراحی شده و توانسته است اثر شوک‌های بیرونی بر زنجیره تولید و صادرات را به حداقل برساند.
عملکرد اسفندماه صنعت متانول و به‌ویژه شرکت‌هایی مانند زاگرس، نمونه‌ای از تاب‌آوری صنعتی در شرایط خاص اقتصادی و امنیتی محسوب می‌شود. رشد کم‌سابقه تولید و درآمد در این مقطع زمانی، علاوه بر نشان دادن ظرفیت‌های عملیاتی صنعت پتروشیمی، بیانگر اهمیت مدیریت کارآمد، انعطاف‌پذیری زنجیره تامین و برنامه‌ریزی راهبردی در مواجهه با بحران‌هاست. این تجربه می‌تواند به‌عنوان الگویی برای سایر بخش‌های صنعتی کشور در مدیریت شرایط پرریسک و حفظ پایداری تولید مورد توجه قرار گیرد.
به گزارش انرژی پرس، صنعت متانول در اسفندماه ۱۴۰۴ یکی از متفاوت‌ترین دوره‌های خود را پشت سر گذاشت؛ دوره‌ای که همزمان با تحولات ژئوپلیتیک و افزایش ریسک‌های منطقه‌ای همراه بود. از ۹ اسفند، ایران در معرض تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل قرار گرفت و همین موضوع نگرانی‌هایی را درباره تداوم فعالیت صنایع بزرگ، به‌ویژه پتروشیمی‌ها ایجاد کرد. با این حال، آنچه در آمارهای عملکردی این صنعت به ثبت رسیده، نشان می‌دهد شرکت‌های متانولی نه‌تنها با اختلال جدی مواجه نشدند، بلکه توانستند سطح تولید را در وضعیت قابل قبولی حفظ کنند.
صنعت متانول به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بخش‌های صادرات‌محور پتروشیمی، همواره تحت تاثیر عوامل بیرونی از جمله قیمت‌های جهانی، وضعیت حمل‌ونقل و شرایط سیاسی قرار دارد. در چنین فضایی، حفظ پایداری تولید خود به‌تنهایی یک دستاورد محسوب می‌شود. بررسی عملکرد اسفندماه نشان می‌دهد مجموع تولید این صنعت با رشدی معادل ۱۳۰ درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته، به بیش از ۴۶۱ هزار تن رسیده که بخش عمده آن ناشی از بازگشت یک بازیگر کلیدی به مدار تولید است.
وضعیت تولید صنعت متانول در اسفند ۱۴۰۴
در بخش تولید، پتروشیمی زاگرس با ثبت رشد خیره‌کننده ۱۲۵۳ درصدی، در صدر عملکرد این صنعت قرار گرفته است. تولید این شرکت از ۲۴ هزار و ۱۷۶ تن در اسفند ۱۴۰۳ به بیش از ۳۲۷ هزار تن در اسفند ۱۴۰۴ رسیده که نشان‌دهنده بازگشت قدرتمند آن به مدار تولید و بهره‌برداری حداکثری از ظرفیت‌هاست. نقش زاگرس در این دوره به‌قدری پررنگ بوده که عملا موتور اصلی رشد تولید صنعت را تشکیل داده و تراز کلی را به شکل محسوسی تغییر داده است.
در مقابل، سایر شرکت‌های متانولی عملکردی متفاوت را تجربه کرده‌اند. پتروشیمی فناوران با کاهش ۱۰ درصدی تولید مواجه شده، اما همچنان توانسته بخش قابل توجهی از ظرفیت خود را حفظ کند و در سطحی نسبتا پایدار فعالیت داشته باشد. این کاهش را می‌توان در چارچوب شرایط عملیاتی و محدودیت‌های مقطعی تحلیل کرد که در چنین فضای پرریسکی چندان دور از انتظار نیست.
پتروشیمی خارگ نیز با افت ۴۲ درصدی تولید، بیشترین کاهش را در میان شرکت‌های این گروه ثبت کرده است. این کاهش قابل توجه می‌تواند ناشی از چالش‌های عملیاتی یا محدودیت‌های لجستیکی باشد، اما با توجه به شرایط خاص اسفندماه، همچنان در چارچوب تحولات کلی صنعت قابل ارزیابی است.
در مجموع، تصویر تولید در صنعت متانول نشان می‌دهد که اگرچه همه شرکت‌ها عملکرد یکسانی نداشته‌اند، اما حضور پررنگ زاگرس باعث شده تراز کلی صنعت به شکل محسوسی مثبت شود و رشد قابل توجهی در تولید ثبت گردد. این موضوع بیانگر آن است که ظرفیت‌های این صنعت همچنان در سطح بالایی قرار دارد و در صورت فراهم بودن شرایط، امکان رشد بیشتر نیز وجود خواهد داشت.
وضعیت درآمدزایی صنعت متانول در اسفند ۱۴۰۴
در بخش درآمد، روند کلی صنعت همسو با تولید، صعودی بوده است. مجموع درآمد شرکت‌های متانولی با رشد ۸۳.۲ درصدی به بیش از ۹ هزار میلیارد تومان رسیده که نشان‌دهنده بهبود جریان فروش در این صنعت است. بار دیگر، پتروشیمی زاگرس با ثبت رشد ۳,۳۶۷ درصدی درآمد، در صدر قرار گرفته و جهشی کم‌سابقه را به ثبت رسانده است. این رشد، نتیجه مستقیم افزایش تولید و بهبود فروش این شرکت در دوره مورد بررسی است.
پتروشیمی فناوران نیز با رشد ۶۰ درصدی درآمد، عملکرد قابل قبولی را ثبت کرده و نشان داده حتی با وجود کاهش تولید، توانسته از ظرفیت‌های قیمتی و فروش خود برای افزایش درآمد استفاده کند. در مقابل، پتروشیمی خارگ با کاهش ۸۷ درصدی درآمد مواجه شده که عمدتا ناشی از افت تولید و احتمالا محدودیت در فروش بوده است.
در مجموع، کارنامه اسفندماه صنعت متانول نشان می‌دهد این گروه در یکی از پیچیده‌ترین مقاطع زمانی، توانسته عملکردی فراتر از انتظار ثبت کند. حفظ سطح تولید در کنار رشد قابل توجه درآمد، بیانگر انعطاف‌پذیری و تاب‌آوری بالای این صنعت است. هرچند بخشی از این رشد به عملکرد یک شرکت وابسته بوده، اما در مجموع می‌توان گفت صنعت متانول در مواجهه با شرایط خاص، توانسته جایگاه خود را تثبیت کرده و حتی گام‌هایی رو به جلو بردارد.